Yemek Borusundan Ekokardiyografi (TEE)
Yemek borusundan yapılan kalp ultrasonu. Kapakların, kulakçık içindeki pıhtının ve yapay kapakların ayrıntılı görüntülenmesini sağlar.
Yemek borusundan ekokardiyografi, ucunda ultrason probu bulunan ince ve esnek bir borunun ağızdan yemek borusuna ilerletilerek kalbin arkadan görüntülenmesidir. Yemek borusu kalbin hemen arkasından geçtiği için, arada kaburga ve akciğer dokusu bulunmaz; bu sayede göğüsten yapılan incelemede görülemeyen yapılar ayrıntılı biçimde değerlendirilebilir. İşlem boğaz uyuşturularak ve çoğu kez hafif bir uyku sağlanarak yapılır.
Yemek Borusundan Ekokardiyografi Nedir, Göğüsten Çekilen Ekodan Farkı Nedir?
Temel fark, probun kalbe olan uzaklığı ve arada engel bulunup bulunmamasıdır.
Neden Daha Ayrıntılı Görüntü Verir?
Göğüsten yapılan incelemede ses dalgaları, deri, yağ dokusu, kaburgalar ve akciğer dokusundan geçmek zorundadır. Ses dalgaları kemikten ve havadan geçemediği için kalbe yalnız dar aralıklardan bakılabilir ve görüntü kalitesi sınırlı kalır. Yemek borusu ise kalbin hemen arkasından, sol kulakçığa neredeyse yapışık biçimde geçer. Prob buraya yerleştirildiğinde arada hiçbir engel kalmaz ve çok daha yüksek frekanslı ses dalgaları kullanılabilir; bu da çok daha ayrıntılı bir görüntü sağlar.
Özellikle Hangi Yapılar Daha İyi Görülür?
- Sol kulakçık ve ona bağlı, pıhtının en sık toplandığı kese biçimindeki bölüm
- Kalp kapakları, özellikle iki yaprakçıklı kapak ve ana damar kapağı
- Yapay kapaklar ve çevrelerindeki kaçaklar
- Kapaklar üzerindeki enfeksiyon yumakları
- Kulakçıklar arasındaki bölme ve buradaki delikler
- Ana damarın göğüs içindeki bölümü ve duvarındaki yırtıklar
- Kalp içindeki kitleler
- Akciğer toplardamarlarının kalbe giriş noktaları
Göğüsten Yapılan İncelemenin Yerine Geçer mi?
Hayır, onun yerine geçmez; tamamlayıcısıdır. Göğüsten yapılan inceleme ilk basamaktır, ulaşılabilirdir, hazırlık gerektirmez ve kalbin genel değerlendirmesini yapar; ayrıntılar ekokardiyografi sayfasındadır. Yemek borusundan yapılan inceleme ise belirli sorulara yanıt aramak için, seçilmiş durumlarda istenir. Ayrıca bazı yapılar göğüsten daha iyi görülür; örneğin kalbin ön duvarı ve uç bölümü. Bu nedenle çoğu kişide önce göğüsten inceleme yapılır, gerekirse yemek borusundan olanı eklenir.
Hangi Durumlarda Yemek Borusundan Ekokardiyografi İstenir?
İnceleme, ayrıntı gerektiren ve karar değiştirecek sorular olduğunda istenir.
Başlıca Kullanım Alanları
- Kalp içinde pıhtı araştırılması: Özellikle düzensiz ritmi bulunanlarda, ritmin düzeltilmesi ya da girişim planlanması öncesinde
- İnme sonrası kaynak araştırması: Pıhtının kalpten mi geldiğinin belirlenmesi
- Kapak enfeksiyonu kuşkusu: Ateşi süren ve kanda mikrop üreyen kişilerde
- Yapay kapak değerlendirmesi: Kapak çevresinde kaçak, pıhtı ve enfeksiyon araştırılması
- Kapak onarımı planlaması: Ameliyat öncesinde kapağın yapısının ayrıntılı incelenmesi
- Kulakçıklar arası delik araştırması
- Ana damar duvarındaki yırtık kuşkusu
- Göğüsten yeterli görüntü alınamayan kişiler
- Girişim sırasında yol göstermek: Kapak ve delik kapatma işlemlerinde eş zamanlı kullanım
Sol Kulakçıktaki Kese
Sol kulakçığa bağlı, parmak biçiminde küçük bir kese bulunur. Ritim düzensizleştiğinde kulakçık düzgün kasılamaz ve bu kesenin içinde kan durgunlaşarak pıhtı oluşturur. Bu pıhtı koparsa beyne giderek felce yol açar. Kese, göğüsten yapılan incelemede neredeyse hiç görülemez; yalnız yemek borusundan bakıldığında değerlendirilebilir. Bu nedenle düzensiz ritmi bulunan kişilerde ritmin düzeltilmesi ya da kulakçığın içine girilecek bir girişim planlanması öncesinde bu inceleme zorunlu hale gelir.
Yapılmadığı ya da Ertelendiği Durumlar
- Yemek borusunda ileri darlık, yırtık ya da bilinen ciddi hastalık
- Yemek borusunda geniş damar genişlemeleri
- Yakın dönemde geçirilmiş yemek borusu ya da mide ameliyatı
- Etkin mide bağırsak kanaması
- Boyun omurgasında hareket kısıtlılığı yaratan ileri sorunlar
- Kişinin işlemi kabul etmemesi
- Denetim altına alınmamış solunum yetmezliği
- Yutma güçlüğü nedeni araştırılmamış kişiler
İşlem Öncesinde Aç Kalmak ve Başka Bir Hazırlık Gerekir mi?
Evet, açlık zorunludur; ayrıca birkaç hazırlık adımı bulunur.
Açlık Kuralı
Mide içeriğinin akciğere kaçmasını önlemek için işlemden önce belirli bir süre aç kalınması gerekir; bu süre genellikle birkaç saattir ve kurum tarafından bildirilir. Katı gıdalar daha erken, berrak sıvılar daha geç saate kadar alınabilir; kesin süreler size yazılı olarak verilir. Sakız çiğnemek ve şeker emmek de mide salgısını artırdığı için bu süre içinde yapılmaz. Sigara içilmez. İzin verilen ilaçlar çok az suyla alınır.
Diğer Hazırlıklar
- Kullanılan tüm ilaçlar bildirilir; kan sulandırıcı düzeni gözden geçirilir.
- Şeker hastalığı ilaçları ve insülin dozları açlığa göre ayarlanır.
- Alerji öyküsü, özellikle uyuşturucu ilaçlara karşı gelişen tepkiler sorgulanır.
- Yutma güçlüğü, mide yanması, kusma ve yemek borusu sorunları belirtilir.
- Takma diş, köprü ve hareketli protezler işlem öncesinde çıkarılır.
- Damar yolu açılır.
- Yazılı onam alınır.
- Yanında bir yakının bulunması istenir.
Kan Sulandırıcı Kullananlar
Bu inceleme genellikle kan sulandırıcı kesilmeden yapılabilir; işlem sırasında kesi açılmaz ve kanama olasılığı düşüktür. Aksine, pıhtı araştırılması amacıyla yapılan incelemelerde ilacın sürdürülmesi istenir. Bununla birlikte ilacın kandaki düzeyi kontrol edilebilir ve aşırı yüksekse işlem ertelenebilir. Kanama eğilimi yaratan başka bir durum varsa ayrıca değerlendirilir. Kullandığınız ilacı ve son alma saatini bildirmeniz gerekir.
Yemek Borusundan Eko Sırasında Boğaz Uyuşturulur mu, İşlem Ne Kadar Sürer?
Evet, boğaz uyuşturulur; ayrıca çoğu kişide damardan hafif bir uyku sağlanır.
İşlem Adımları
- Kişi sol yanına dönerek yatırılır; başın altına yastık konur.
- Nabız, tansiyon ve kandaki oksijen düzeyi izlenir; gerekirse oksijen verilir.
- Boğaz, sprey ya da jel biçiminde bir uyuşturucu ile uyuşturulur.
- Damardan hafif bir sakinleştirici verilir; kişi uykulu hale gelir.
- Dişleri korumak ve borunun geçişini kolaylaştırmak için ağızlık takılır.
- Prob ağızdan yemek borusuna ilerletilir; bu sırada yutkunmanız istenir.
- Prob farklı derinliklere getirilerek ve döndürülerek görüntüler alınır.
- İnceleme bitince prob yavaşça çıkarılır.
Ne Hissedilir?
Boğaz uyuşturulduğu için probun geçişi ağrı vermez; ancak bir dolgunluk ve baskı hissi olur. Uyuşturucu sprey uygulandığında boğazda geçici bir acılık ve şişkinlik hissi duyulur. Probun ilerletildiği an kısa süreli bir öğürme hissi olabilir; yutkunmak bu hissi azaltır. Verilen sakinleştirici sayesinde çoğu kişi işlemin büyük bölümünü hatırlamaz. İnceleme sırasında ağızdan salya akması olağandır ve engellenmez; emici bir cihazla alınır. Konuşamazsınız; el işaretiyle iletişim kurabilirsiniz.
Süre ve Sonrası
İncelemenin kendisi genellikle on ile yirmi dakika arasında sürer; hazırlık ve sonrasındaki gözlemle birlikte toplam süre birkaç saati bulur. İşlemden sonra kişi, sakinleştiricinin etkisi geçene kadar gözlem altında tutulur. Boğazdaki uyuşukluk geçene kadar hiçbir şey yenip içilmez; bu süre genellikle birkaç saattir. Yutkunma güvenli hale geldiğinde önce az miktarda su verilir, sorun çıkmazsa yumuşak gıdalara geçilir. Sakinleştirici verildiği için o gün araç kullanılmaz ve önemli kararlar alınmaz; yanınızda bir yakının bulunması bu nedenle gereklidir.
Olası Sorunlar
Bu inceleme, deneyimli ellerde güvenle uygulanır; ancak her girişimde olduğu gibi bazı sorunlar görülebilir. En sık karşılaşılan durum, birkaç gün süren boğaz ağrısı ve ses kısıklığıdır. Dudakta ve ağız içinde küçük tahrişler olabilir. Verilen sakinleştiriciye bağlı olarak tansiyon düşmesi, solunumun yüzeyselleşmesi ve bulantı görülebilir; bu nedenle işlem boyunca izlem yapılır. Çok seyrek olarak yemek borusunda zedelenme ve kanama gelişebilir; bu, yemek borusunda önceden var olan bir hastalık bulunduğunda daha olasıdır. Bu nedenle sindirim sistemi öyküsü ayrıntılı sorgulanır ve gerekirse işlem ertelenir.
Beklenen ve Beklenmeyen Durumlar
- İşlem sonrası birkaç gün süren hafif boğaz ağrısı ve yutkunurken rahatsızlık olağandır.
- Sakinleştiriciye bağlı uyku hali ve hafif bulantı görülebilir.
- Dudakta ve ağız içinde küçük tahriş olabilir.
- Şiddetli ve artan göğüs ya da karın ağrısı olağan değildir.
- Kanlı kusma ya da siyah dışkı olağan değildir.
- Yutma güçlüğünün artması, ateş ve boyunda şişlik bildirilmelidir.
- Nefes darlığı ve boyunda cilt altında çıtırtı hissi acil değerlendirme gerektirir.
İşlem Sonucu Neyi Gösterir, Ameliyat Kararında Tek Ölçüt müdür?
Sonuç, ayrıntılı bir yapısal değerlendirme sunar; ancak karar bir bütün içinde verilir.
Raporda Yer Alanlar
- Kapakların yapısı, yaprakçıkların hareketleri ve kaçağın kaynaklandığı nokta
- Kaçak ve darlığın derecesi, ölçümlerle birlikte
- Kalp içinde pıhtı bulunup bulunmadığı ve yeri
- Kulakçıktaki kesede kanın durgunlaşıp durgunlaşmadığı
- Kapak üzerinde enfeksiyon yumağı olup olmadığı, boyutu ve hareketliliği
- Yapay kapakların çalışması ve çevrelerindeki kaçaklar
- Kulakçıklar arası bölmede delik bulunup bulunmadığı
- Ana damarın duvar yapısı ve yırtık varlığı
Enfeksiyon Yumağı Ne Anlama Gelir?
Kapak üzerinde oluşan, mikrop ve pıhtı karışımından meydana gelen hareketli yapılara enfeksiyon yumağı denir. Bunlar kapak enfeksiyonunun en önemli bulgusudur; kapağı tahrip eder ve koparak vücudun başka bölgelerine giderek tıkanmaya yol açabilir. Bu yapılar küçük olduklarında göğüsten yapılan incelemede görülmez; ancak yemek borusundan bakıldığında saptanabilir. Saptanması, uzun süreli antibiyotik tedavisi başlanmasını ve bazı durumlarda ameliyat planlanmasını gerektirir. Boyutu, hareketliliği ve kapakta yarattığı hasar, ameliyat kararında belirleyicidir.
Ameliyat Kararı Nasıl Verilir?
Bu inceleme, ameliyat kararında çok değerli bilgi verir; ancak tek ölçüt değildir. Karar verilirken kişinin yakınmaları, günlük yaşamının ne kadar etkilendiği, yaşı, eşlik eden hastalıkları, kalbin pompalama gücü, boşlukların genişleyip genişlemediği ve akciğer damarındaki basınç birlikte değerlendirilir. Kapak onarımının mümkün olup olmadığı da bu incelemeyle belirlenir ve cerrahi planı doğrudan etkiler. Birçok merkezde karar, kardiyoloji ve kalp damar cerrahisi hekimlerinin birlikte değerlendirdiği bir toplantıda verilir.
Girişimlere Yol Gösterme
Bu yöntem yalnız tanı amaçlı kullanılmaz; bazı girişimlerde işleme yol gösterir. Kulakçıklar arasındaki bir deliğin kapatılması, sol kulakçıktaki kesenin ağzının kapatılması ve bazı kapak girişimleri sırasında, kateterin doğru yere yerleştirilmesi bu görüntüleme eşliğinde yapılır. Işınla çekilen damar filmi yumuşak dokuları göstermediği için, kalp içindeki yapıların anlık olarak izlenmesi bu yöntemle sağlanır. Bu durumda inceleme, girişim boyunca sürer ve kişi genellikle anestezi altındadır. İşlem sonunda sonucun yeterli olup olmadığı yine bu görüntüleme ile doğrulanır.
Ameliyathanede Yinelenmesi
Kapak ameliyatlarında ve bazı girişimlerde bu inceleme ameliyathanede, kişi uyutulduktan sonra yeniden yapılır. Bunun birkaç nedeni vardır: ameliyat öncesinde son durumu doğrulamak, cerrahi planı kesinleştirmek ve ameliyat bittikten sonra sonucun yeterli olup olmadığını kalp yeniden çalışırken görmek. Örneğin onarılan bir kapakta kaçağın giderilip giderilmediği bu inceleme ile hemen anlaşılır; yeterli değilse aynı seansta düzeltme yapılabilir. Aynı yöntem, kapak ve delik kapatma girişimlerinde işleme yol göstermek amacıyla da kullanılır.
Sonuç olarak bu inceleme, göğüsten yapılan kalp ultrasonunun göremediği yapıları ayrıntılı biçimde gösteren, belirli sorulara yanıt aramak için kullanılan tamamlayıcı bir yöntemdir. Hazırlık ve gözlem gerektirmesi nedeniyle her kişide değil, karar değiştirecek bir bilgi arandığında istenir.
Tıbbi inceleme: Op. Dr. Emre Aygün · Yayımlanma: · Son güncelleme:
Sık sorulan sorular
İşlem sırasında uyutulacak mıyım, uyanık kalırsam ne hissederim?
İşlemden sonra boğaz ağrısı olması olağan mı, ne kadar sürer?
İşlemin ardından ne zaman su içip yemek yiyebilirim?
Öğürme refleksim çok güçlü, işlem yine de yapılabilir mi?
Takma dişlerimin çıkarılması gerekir mi?
Yemek borusu darlığı veya mide fıtığı olan biri için durum değişir mi?
Kulakçıkta pıhtı arandığı söylendi, bu neden göğüsten çekilen ekoda görülmez?
İşlemden sonra aynı gün araç kullanabilir miyim?
Kan sulandırıcı kullanıyorum, işlem öncesi düzenleme gerekir mi?
Raporumda geçen 'vejetasyon' ifadesinden ne anlaşılır?
İşlem sırasında görüntü kaydı alınıyor mu, kopyasını isteyebilir miyim?
Aynı tetkikin ameliyathanede yeniden yapılması neden gerekebilir?
Yakınımın beni almaya gelmesi gerekir mi?
İşlemden sonra tükürüğümde kan görürsem nasıl davranmalıyım?
Görüntü yeterli olmazsa tetkik tekrarlanır mı?
Tetkik sonuçları yalnızca şikâyetiniz, muayene bulgularınız ve diğer tetkiklerle birlikte değerlendirildiğinde anlam taşır.
Kaynakça
Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.
- MedlinePlus — Medical Tests
- NHLBI (NIH) — Blood Tests
- PubMed — Cardiac biomarkers
- StatPearls (NCBI Bookshelf) — Cardiac Biomarkers