Ameliyatlar

Kalp ve damar cerrahisi tek bir ameliyattan oluşmaz. Tıkalı kalp damarına köprü kurulması, bozulmuş kapağın onarılması ya da değiştirilmesi, genişlemiş ana atardamarın yenilenmesi, bacak atardamarına köprü bağlanması, boyun atardamarının temizlenmesi ve doğuştan gelen yapı bozukluklarının onarımı ayrı ayrı girişimlerdir. Bu bölümdeki sayfalar her ameliyatı tek tek anlatır: kimlere önerildiği, kararın hangi bulgulara dayandığı, ameliyathanede adım adım ne yapıldığı ve iyileşme döneminde nelerin beklendiği.

Ameliyat Kararı Nasıl Verilir?

Ameliyat, bir tetkikte sayı belirli bir sınırı aştığı için değil, o sınırın kişide ne anlama geldiği değerlendirildikten sonra önerilir. Kararda şu başlıklar birlikte tartılır.

• Hastalığın derecesi: Darlığın ya da kaçağın ölçülen ağırlığı; damardaki tıkanıklığın yeri ve yaygınlığı.
• Kalbin verdiği yanıt: Boşlukların genişlemeye başlaması, duvarın kalınlaşması ya da pompalama gücünün düşmesi, beklemenin maliyetini artırır.
• Yakınmanın günlük yaşama etkisi: Yürüme mesafesinin kısalması, merdiven çıkamama, gece nefes darlığı.
• Ameliyatı kaldırma gücü: Böbrek, karaciğer ve akciğer işlevleri, ileri yaş, eşlik eden hastalıklar.
• Ameliyatsız seçeneğin uygunluğu: Kateterle yapılabilen bir girişim varsa, iki yol karşılaştırılır.

Bu değerlendirme çoğu kez kalp ekibiyle birlikte yapılır; kardiyoloji ve kalp damar cerrahisi aynı görüntüler üzerinden tartışır. Karar verildikten sonraki hazırlık süreci her ameliyatın kendi sayfasında anlatılmıştır.

Açık ve Kapalı Yöntem Arasındaki Fark Nedir?

Açık yöntemde göğüs kemiği ortadan açılır; bu yol kalbin tüm yüzlerine ve ana atardamara aynı anda ulaşmayı sağlar. Birden çok işlemin birlikte yapılacağı, damarların yaygın tutulduğu ya da ikinci kez girilecek durumlarda bu yol tercih edilir.

Kapalı yöntemlerde göğüs kemiği açılmaz; kaburga aralarından ya da koltuk altından küçük kesilerle çalışılır. İz daha küçük kalır ve günlük yaşama dönüş çoğu kez daha erken olur. Buna karşılık her hasta bu yola uygun değildir: damarların yerleşimi, kapağın konumu, önceki ameliyatlara bağlı yapışıklıklar ve akciğer durumu uygunluğu belirler. Hangi yolun seçileceği ameliyat öncesi görüntülemelerle kararlaştırılır.

Ameliyathanede Hangi Adımlar İzlenir?

Girişimler birbirinden farklı olsa da ortak bir sıra vardır.

• Anestezi verilir ve izlem hatları yerleştirilir.
• Gerekiyorsa köprü olarak kullanılacak damarlar hazırlanır.
• Kalbin durdurulması gereken işlemlerde dolaşım ve solunum görevi kalp-akciğer makinesine devredilir; bazı bypass ameliyatlarında kalp durdurulmadan çalışılır.
• Asıl işlem yapılır: köprü kurulur, kapak onarılır ya da değiştirilir, genişlemiş damar yenilenir.
• Kalp yeniden çalıştırılır, kanama denetlenir, drenler yerleştirilir ve kesi kapatılır.

İşlemin süresi yapılan girişimin kapsamına göre değişir; birden çok işlem birleştirildiğinde adımlar art arda eklendiği için süre uzar.

İyileşme Döneminde Ne Beklenir?

İlk saatler yoğun bakımda geçer; ritim, tansiyon, idrar çıkışı ve drenlerden gelen sıvı sürekli izlenir. Solunum desteği, kişi tümüyle uyanıp yeterli nefes alabildiğinde sonlandırılır. Ardından servis dönemi başlar: ayağa kalkma, yürüme ve solunum çalışmaları kademeli olarak artırılır.

Taburculuktan sonraki dönemde kesi bakımı, göğüs kemiğinin korunması, ilaç düzeni ve kontrol takvimi belirleyicidir. Göğüs kemiği açılan ameliyatlarda kemiğin kaynaması belirli bir süre alır; bu süre boyunca kollarla ağırlık kaldırmak ve gövdeyi zorlayan hareketler sınırlanır. Her ameliyatın kendi sayfasında bu dönem ayrıntılı anlatılmıştır.

Taburculuk sonrasında ateş, kesi yerinde kızarıklık ya da akıntı, giderek artan nefes darlığı, bacakta tek taraflı şişlik ve çarpıntı gibi bulgular beklenmeden bildirilir.