VSD Kapatma Ameliyatı

VSD kapatma ameliyatı, karıncıklar arasındaki bölmede bulunan açıklığın bir yamayla kapatılmasıdır. Açıklık nedeniyle sol karıncıktaki yüksek basınçlı kan sağ tarafa geçer ve akciğerlere fazladan kan gönderilir. Ameliyatın amacı bu geçişi durdurmak, akciğer damarlarını korumak ve kalbin gereksiz yükünü ortadan kaldırmaktır.

VSD Kapatma Ameliyatı Nedir ve Karıncıklar Arasındaki Delik Akciğerleri Neden Yorar?

Ventriküler septal defektte, karıncıkları ayıran bölmede doğuştan bir açıklık bulunur. Sol karıncık kanı tüm vücuda gönderdiği için yüksek basınçla çalışır; sağ karıncık ise çok daha düşük basınç üretir. Aradaki bu fark nedeniyle kan, kasılma sırasında soldan sağa doğru hızla geçer.

Akciğerler Neden Etkilenir?

Açıklıktan geçen kan sağ karıncıktan akciğerlere gönderilir; oradan sol kulakçığa döner ve yeniden sol karıncığa gelir. Böylece aynı kan akciğer dolaşımını tekrar tekrar dolaşır. Akciğer damarları normalin çok üzerinde bir hacim taşımak zorunda kalır; başlangıçta bu yükü düşük dirençle karşılarlar, ancak zamanla damar duvarı kalınlaşır ve direnç yükselir. Direnç çok yükseldiğinde geçiş yön değiştirir; bu aşamada kapatma artık uygun olmaz. Ameliyatın zamanlaması bu nedenle belirleyicidir.

Kalp Nasıl Zorlanır?

Akciğerlerden dönen fazladan kan sol kulakçık ve sol karıncığa yüklenir; bu odacıklar genişler. Sol karıncığın kasılma gücü zamanla azalabilir. Sağ karıncık ise yüksek basınca karşı çalışmak zorunda kaldığından duvarı kalınlaşır. Bu değişikliklerin bir bölümü, açıklık kapatıldığında geri döner. Bebeklerde kalbin harcadığı enerji arttığı için kilo alımı yavaşlar; ameliyat sonrasında büyüme genellikle hızla toparlanır.

Bu Ameliyat Kimlere ve Hangi Dönemde Uygulanır?

Karar, açıklığın büyüklüğüne, akciğerlere giden kan miktarına, kalp odacıklarının ölçülerine ve çocuğun büyümesine göre verilir.

Ameliyat Kararını Destekleyen Bulgular

• Kalp yetmezliği bulguları: Bebeklerde beslenirken terleme, hızlı solunum, kilo alamama ve büyüme geriliği.
• Sol kalp odacıklarının genişlemesi: Ölçümlerle gösterilen belirgin hacim yükü.
• Akciğer damar basıncında yükselme: Erken dönemde saptandığında ameliyat öne alınır.
• Sık tekrarlayan akciğer enfeksiyonları: Akciğerlere fazla kan gitmesine bağlıdır.
• Aort kapağında sarkma ve kaçak: Açıklık küçük olsa bile kapatma gerektirir.
• Geçirilmiş kapak iltihabı: Yeniden gelişmesini önlemek için kapatma düşünülür.

Kateterle Kapatma Ne Zaman Düşünülür?

Bölmenin kas kesiminde bulunan, kenarları uygun ve kapaklardan yeterince uzak olan açıklıklarda, kasık damarından ilerletilen bir kateterle kapatma değerlendirilebilir. Bu yöntemde göğüs açılmaz ve iyileşme kısadır. Buna karşılık zar benzeri kesimdeki açıklıklar aort kapağına ve iletim yollarına komşu olduğundan, bu bölgede kateterle kapatma iletim bozukluğu olasılığı nedeniyle sınırlı kullanılır. Kalp krizi sonrası oluşan açıklıklarda ise seçilmiş hastalarda bu yöntem gündeme gelebilir. Karar, açıklığın yeri ve kenarlarının ayrıntılı değerlendirilmesiyle verilir.

Hangi Dönemde Yapılır?

Kalp yetmezliği bulguları olan ve büyüyemeyen bebeklerde ameliyat, ilk aylarda planlanır; bu bebeklerde beklemek akciğer damarlarında kalıcı değişiklik gelişmesine yol açar. Yakınması sınırlı olan ancak akciğerlere giden kan miktarı fazla olan bebeklerde, ilk ayların tamamlanması beklenebilir; bu süre içinde bir bölüm açıklık kendiliğinden küçülür. Küçük açıklığı olan ve kalp ölçüleri normal olan çocuklarda ameliyat gerekmez; izlem sürdürülür. Erişkin yaşta saptanan ve kalp odacıklarını etkileyen açıklıklarda da kapatma gündeme gelir; ancak akciğer damar direnci ölçülerek karar verilir.

VSD Kapatma Ameliyatı Öncesinde Hangi Hazırlıklar ve Ölçümler Yapılır?

Hazırlığın amacı açıklığın yerini ve büyüklüğünü belirlemek, akciğer damar basıncını ölçmek ve eşlik eden sorunları saptamaktır.

İncelemeler

• Ekokardiyografi: Açıklığın yeri, çapı, geçişin hızı, kalp odacıklarının ölçüleri, kapakların durumu ve akciğer atardamarındaki basınç değerlendirilir.
• EKG: Odacıklardaki yükün izleri ve iletim bozuklukları saptanır.
• Akciğer grafisi: Kalp gölgesi ve akciğer damarlanması incelenir.
• Kalp kateterizasyonu: Akciğer damar basıncı ve direnci ölçülür; direncin geri dönebilir olup olmadığı değerlendirilir. Erişkinlerde ve basıncı yüksek çocuklarda istenir.
• Kardiyak MR: Geçen kan miktarının sayısal ölçümü gerektiğinde kullanılır.
• Genetik değerlendirme: Eşlik eden sendrom kuşkusunda istenir.

Genel Hazırlık

Kan sayımı, böbrek ve karaciğer değerleri ile pıhtılaşma testleri incelenir. Bebeklerde beslenme durumu değerlendirilir ve kalori desteği planlanır; ameliyata daha iyi bir durumda girilmesi hedeflenir. Kalp yetmezliği bulguları varsa ilaç tedavisiyle durum düzeltilmeye çalışılır. Akciğer enfeksiyonu varsa ameliyat ertelenir ve önce tedavi edilir. Diş ve diş eti muayenesi erişkinlerde tamamlanır. Ameliyat öncesi görüşmede hangi yolun kullanılacağı, yama seçimi ve iletim yollarıyla ilgili olasılıklar anlatılır.

Karıncıklar Arasındaki Delik Ameliyatta Nasıl Kapatılır?

Ameliyat genel anestezi altında ve kalp akciğer makinesi desteğiyle yapılır. Kalp durdurulduktan sonra açıklığa, mümkün olduğunca karıncık kasına zarar vermeyecek bir yoldan ulaşılır.

Kalbe Hangi Yoldan Ulaşılır?

Açıklıkların çoğuna sağ kulakçık açılarak, triküspit kapağın yaprakçıkları arasından ulaşılır; bu yol karıncık kasına kesi yapılmasını önler ve kalbin pompalama gücünü korur. Bölmenin üst kesimindeki bazı açıklıklara akciğer atardamarı açılarak ulaşılabilir. Kas bölümündeki, kalbin ucuna yakın açıklıklarda sağ karıncık duvarından girmek gerekebilir. Yol seçimi, açıklığın yerine göre ameliyat öncesinde planlanır ve kas dokusuna verilecek zararın en aza indirilmesi hedeflenir.

Yama Nasıl Yerleştirilir?

Açıklık, dokuya uyumlu bir yamayla kapatılır; yama için yapay malzeme ya da kişinin kendi kalp zarından hazırlanan bir parça kullanılabilir. Yama, açıklığın kenarlarına çevresel dikişlerle tutturulur. Dikişlerin yerleştirilmesinde en kritik nokta, kalbin uyarısını karıncıklara ileten yolun açıklığın belirli bir kenarından geçmesidir. Bu bölgede dikişler, iletim yolundan güvenli bir uzaklıkta ve kapak dokusundan geçirilerek atılır. Yamanın kan akımına bakan yüzünün düzgün kalması, üzerinde pıhtı oluşmaması için önemlidir. Küçük kas açıklıklarında dikişle kapatma da yapılabilir.

Aynı Seansta Yapılabilen Ek İşlemler

• Aort kapağında sarkma ve kaçak varsa kapağın onarılması
• Birden fazla açıklık varsa hepsinin kapatılması
• Akciğer atardamarı çıkışında darlık varsa genişletilmesi
• Kulakçıklar arasında açıklık varsa birlikte kapatılması
• Triküspit kapakta kaçak varsa onarım eklenmesi

Sonuç Nasıl Denetlenir?

Kalp yeniden çalışmaya başladığında yemek borusundan ekokardiyografi yapılır. Bu incelemede yamanın kenarında kaçak kalıp kalmadığı, triküspit ve aort kapaklarının çalışması, karıncıkların kasılma gücü ve akciğer atardamarındaki basınç değerlendirilir. Ritim ve iletim durumu EKG ile izlenir. Belirgin bir kaçak saptanırsa aynı seansta düzeltilir. Bu denetim, ameliyatın ayrılmaz bir adımıdır ve sonraki izlemin başlangıç kaydını oluşturur; ölçümler ameliyat raporuna yazılır ve kontrollerde bu değerlerle karşılaştırma yapılır.

VSD Kapatıldıktan Sonra İyileşme ve Takip Nasıl Yürütülür?

İyileşme, çocuğun yaşına ve ameliyat öncesindeki durumuna göre değişir. Ameliyat öncesinde kalp yetmezliği bulguları olan bebeklerde toparlanma daha uzun sürer.

Hastanedeki Dönem

Ameliyat sonrasında yoğun bakımda izlem yapılır. İletim yollarına yakın dikiş atıldığı için ritim ve iletim yakından izlenir; ilk günlerde geçici iletim gecikmeleri görülebilir ve ameliyatta yerleştirilen geçici uyarı telleri kullanılır. Akciğer damar basıncı yüksek olan hastalarda bu basıncın ani yükselmesini önlemeye yönelik tedaviler uygulanır. Solunum desteği, bebeklerde bir süre daha sürdürülebilir. Beslenme erken başlatılır ve kalori desteği planlanır. Oda katına alındıktan sonra hareketlenme kademeli olarak artırılır.

Ameliyat Sonrası İlk Günlerde Neler Beklenir?

İlk günlerde solunum desteği bebeklerde bir süre daha sürdürülebilir; akciğer damar basıncı yüksek olan hastalarda bu süre uzayabilir. Ritim ve iletim yakından izlenir; geçici gecikmeler sık görülür. Ameliyat öncesinde beslenme güçlüğü olan bebeklerde iştah birkaç gün içinde düzelmeye başlar. Göğüs drenlerinden gelen sıvı izlenir ve azaldığında drenler çıkarılır. Huzursuzluk ve uyku düzeninde bozulma bu dönemde beklenen bulgulardır. Ateş, yarada akıntı ya da solunum sıkıntısının artması bildirilmelidir.

Evdeki İlk Haftalar

• Yaranın temiz ve kuru tutulması; kızarıklık, şişlik ya da akıntıda gecikmeden başvurulması gerekir.
• Göğüs kemiğinin kaynaması için bebeklerin koltuk altından kaldırılması yerine gövdeden desteklenerek alınması önerilir.
• Beslenmenin sık ve kısa öğünler halinde sürdürülmesi ve kilo takibinin yapılması istenir.
• Erişkinlerde ağır kaldırmaktan ve kolları zorlayan hareketlerden kaçınılır.
• Solunum egzersizleri sürdürülür.
• Okula ve işe dönüş zamanı hekimle birlikte belirlenir.

Akciğer Damar Basıncı Yüksek Hastalarda Ne Değişir?

Bu hastalarda ameliyat sonrası ilk günlerde akciğer damar basıncı ani olarak yükselebilir; bu, sağ karıncığı zorlayan ve yakından izlenen bir durumdur. Bu nedenle solunum desteği daha uzun sürdürülür, ağrı ve uyarılma en aza indirilir ve gerektiğinde damar genişletici tedaviler kullanılır. Basıncın kademeli olarak gerilemesi beklenir.

Uzun Dönem İzlem

İlk kontrol taburculuktan kısa süre sonra yapılır; ardından ekokardiyografi ile yamanın durumu, kapakların çalışması ve kalp odacıklarının ölçüleri izlenir. Yamanın kenarında kalan küçük kaçaklar çoğu zaman önemsizdir ve zamanla kapanabilir; belirgin kaçaklarda yeniden değerlendirme yapılır. Ritim ve iletim izlemi sürdürülür; kalıcı iletim bozukluğu gelişen hastalarda kalp pili gündeme gelebilir. Akciğer damar basıncı yüksek olan hastalarda izlem daha sıkı yapılır. Diş ve ağız bakımına özen gösterilmesi, kanamalı işlemler öncesinde durumun bildirilmesi istenir. İzlem, çocukluk döneminde çocuk kardiyolojisi, erişkin dönemde ise doğumsal kalp hastalıkları konusunda deneyimli bir ekiple sürdürülür.

Muayeneye Gelirken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Çocuklarda büyüme eğrisi kayıtları ve beslenme bilgileri getirilmelidir; kilo alımı hem ameliyat kararında hem sonrasındaki izlemde kullanılır. Önceki ekokardiyografi raporları, açıklığın çapındaki ve kalp ölçülerindeki değişimi göstermesi bakımından gereklidir. Ameliyat olmuşsa ameliyat raporu ve kullanılan yamaya ait bilgi yanda bulunmalıdır. Solunum sıkıntısı, terleme ve sık geçirilen akciğer enfeksiyonları not edilmelidir. Ailede doğumsal kalp hastalığı ya da genetik sendrom öyküsü varsa paylaşılmalıdır.

Kapatma Sonrası Yaşam Nasıl Etkilenir?

Zamanında kapatılan çocukların büyük bölümü yaşıtlarıyla aynı düzeyde büyür ve olağan bir yaşam sürer. Beslenme rahatlar, kilo alımı hızlanır ve akciğer enfeksiyonlarının sıklığı azalır. Okul çağında beden eğitimi derslerine katılım genellikle kısıtlanmaz. Erişkinlerde efor kapasitesi artar ve nefes darlığı geriler. Buna karşılık ameliyat, izlemin bırakılması anlamına gelmez; kapak durumu, iletim sistemi ve akciğer damar basıncı yönünden kontroller sürdürülür.

Hangi Durumlarda Hemen Başvurulmalıdır?

• Ateş, titreme ve açıklanamayan halsizlik
• Yarada kızarıklık, akıntı ya da açılma
• Bebeklerde beslenememe, hızlı solunum ve kilo kaybı
• Nabzın belirgin biçimde yavaşlaması, bayılma ya da halsizleşme
• Yeni başlayan düzensiz çarpıntı
• Artan nefes darlığı ve bacaklarda şişlik
• Göğüs kemiğinde hareketle artan oynama hissi

Bu ameliyat, zamanında yapıldığında akciğer damarlarını koruyan ve çocuğun büyümesini normale döndüren kalıcı bir çözümdür. Kapatma sonrasında izlem sürdürülür; kapak durumu, iletim sistemi ve akciğer damar basıncı bu dönemde ayrıca değerlendirilir. Ameliyat raporunun ve ilk kontrol sonuçlarının saklanması, sonraki yıllarda yapılacak karşılaştırmaları kolaylaştırır.