ASD Kapatma Ameliyatı

ASD kapatma ameliyatı, kulakçıklar arasındaki bölmede bulunan açıklığın cerrahi olarak kapatılmasıdır. Açıklık nedeniyle sol kulakçıktan sağ tarafa sürekli bir kan geçişi olur; sağ kalp ve akciğer damarları yıllar boyunca fazladan kan taşır. Ameliyatın amacı bu geçişi durdurmak, sağ kalbin genişlemesini önlemek ve akciğer damarlarını korumaktır.

ASD Kapatma Ameliyatı Nedir ve Bu Delik Kalbi Nasıl Zorlar?

Atriyal septal defektte, kulakçıkları ayıran bölmede doğuştan bir açıklık bulunur. Sol kulakçıktaki basınç daha yüksek olduğu için kan bu açıklıktan sağ tarafa geçer. Geçen kan akciğerlere yeniden gönderilir; yani aynı kan akciğer dolaşımını tekrar tekrar dolaşır.

Bu Geçiş Hangi Yapıları Zorlar?

Fazladan gelen hacmi taşımak zorunda kalan sağ kulakçık ve sağ karıncık zamanla genişler. Genişleyen karıncık, triküspit kapağın halkasını da açar ve bu kapakta kaçak gelişir. Genişleyen kulakçıkta elektriksel iletim düzensizleşir; düzensiz ritim ortaya çıkar. Akciğer damarları yıllarca fazla kan taşıdığı için duvarları kalınlaşır ve direnç yükselir. Bu değişikliklerin bir bölümü, açıklık kapatıldığında geri döner; ancak geç kalındığında kalıcı hale gelir. Ameliyatın zamanlaması bu nedenle önemlidir.

Kateterle Kapatmadan Farkı Nedir?

Uygun yapıdaki açıklıklar, kasık toplardamarından ilerletilen bir kateterle yerleştirilen şemsiye biçimindeki bir araçla kapatılabilir; bu yöntemde göğüs açılmaz ve iyileşme çok kısadır. Cerrahi ise açıklığın doğrudan görülerek kapatılmasını sağlar; kenarları yetersiz olan, çok büyük olan ve bölmenin alt ya da üst kesiminde bulunan açıklıklarda tek seçenektir. Ayrıca eşlik eden kapak sorunları, yanlış yere açılan akciğer toplardamarları ve ritim bozuklukları aynı seansta ele alınabilir. Karar, ekokardiyografi ve yemek borusundan yapılan inceleme sonrasında verilir.

ASD Kapatma Ameliyatı Kimlere Önerilir, Kararı Sağ Kalpteki Hangi Değişiklikler Belirler?

Karar, açıklığın büyüklüğünden çok sağ kalbe verdiği yüke dayanır. Sağ kalp genişlemişse, yakınma olmasa bile kapatma önerilir.

Kararı Yönlendiren Bulgular

• Sağ kulakçık ve karıncığın genişlemesi: En güçlü göstergedir; yakınma aranmaz.
• Eforla artan nefes darlığı ve efor kapasitesinde düşüş: Kişinin yaşamını etkileyen yakınmalar kararı destekler.
• Akciğer damarlarına giden kan miktarının artması: Ölçümlerle gösterilen belirgin geçiş.
• Açıklık üzerinden pıhtı geçişine bağlı inme öyküsü: Kapatma kararını doğrudan gerektirir.
• Triküspit kapakta gelişen kaçak: Sağ karıncığın genişlediğini gösterir.
• Yeni başlayan düzensiz ritim: Kulakçığın genişlemesine bağlıdır ve kararı öne alır.

Ameliyatın Zamanlaması Nasıl Belirlenir?

Çocuklarda kapatma, genellikle okul çağından önce planlanır; bu dönemde kalp yapıları kapatmaya elverişlidir ve sağ kalbin eski ölçülerine dönme olasılığı yüksektir. Bebeklik döneminde ise kapatma yalnız kalp yetmezliği bulguları, büyüme geriliği ve sık akciğer enfeksiyonu varsa öne alınır; çünkü küçük açıklıkların bir bölümü bu dönemde kendiliğinden kapanabilir. Erişkinlerde zamanlama, sağ kalp ölçülerine ve akciğer damar basıncına göre belirlenir. Gebelik planı olan kadınlarda kapatma gebelik öncesine alınır. Karar her zaman ölçümlerle birlikte verilir.

Ameliyatın Uygun Bulunmadığı Durumlar

Akciğer damar direnci çok yükselmiş ve geçiş yön değiştirmişse kapatma uygun bulunmaz; bu durumda açıklık, yükselen basınç için bir boşalma yolu işlevi görür ve kapatılması sağ kalbi daha da zorlar. Bu nedenle ileri olgularda kateterle basınç ölçümleri yapılır ve direncin geri dönebilir olup olmadığı değerlendirilir. Çok küçük açıklıklarda, sağ kalp ölçüleri normalse ve yakınma yoksa girişim gerekmez; bu kişiler izlenir. Genel durumu ameliyatı kaldıramayacak hastalarda, uygunsa kateter yöntemi tercih edilir.

Delik Kapatma Ameliyatı Öncesinde Hangi İncelemeler ve Hazırlıklar Yapılır?

Hazırlığın amacı açıklığın yerini ve kenarlarını belirlemek, eşlik eden sorunları saptamak ve akciğer damar basıncını ölçmektir.

İncelemeler

• Ekokardiyografi: Açıklığın yeri ve büyüklüğü, sağ kalp ölçüleri, kapakların durumu ve akciğer atardamarındaki basınç değerlendirilir.
• Yemek borusundan ekokardiyografi: Açıklığın kenarları, bölmenin yapısı ve akciğer toplardamarlarının nereye açıldığı ayrıntılı görülür; ameliyat planının temelidir.
• EKG ve ritim holteri: Ritim bozuklukları belgelenir; varsa aynı seansta ele alınması planlanır.
• Akciğer grafisi ve solunum işlev testleri: Akciğer durumu değerlendirilir.
• Koroner anjiyografi: Uygun yaştaki erişkinlerde kalp damarları incelenir.
• Kalp kateterizasyonu: Akciğer damar basıncı yüksek hastalarda direnç ölçülür.

Genel Hazırlık

Kan sayımı, böbrek ve karaciğer değerleri ile pıhtılaşma testleri incelenir. Diş ve diş eti muayenesi tamamlanır; enfeksiyon odakları ameliyat öncesinde tedavi edilir. Çocuklarda büyüme ve beslenme durumu değerlendirilir. Erişkinlerde sigara kullanılıyorsa bırakılması istenir ve solunum egzersizlerine önceden başlanır. Ameliyat öncesi görüşmede hangi kesinin kullanılacağı, yama gerekip gerekmeyeceği ve aynı seansta başka işlem yapılıp yapılmayacağı anlatılır.

Kulakçıklar Arasındaki Delik Ameliyatta Nasıl Kapatılır?

Ameliyat genel anestezi altında ve kalp akciğer makinesi desteğiyle yapılır. Kalp durdurulduktan sonra sağ kulakçık açılır ve açıklık doğrudan görülür.

Kapatma Yöntemleri

Açıklık küçükse ve kenarları sağlamsa, doğrudan dikilerek kapatılır; bu, bölmede gerginlik oluşturmayacak durumlarda tercih edilir. Açıklık büyükse ya da doğrudan dikildiğinde bölme gerileceğinden, bir yama kullanılır. Yama olarak en sık kişinin kendi kalp zarından hazırlanan bir parça tercih edilir; bu doku uyumludur ve yabancı malzeme bırakılmaz. Kalp zarı uygun değilse dokuya uyumlu yapay malzemeler kullanılır. Yama, kan akımına bakan yüzü düzgün kalacak biçimde çevresel dikişlerle bölmeye tutturulur. Dikiş sırasında kalbin doğal uyarı merkezine ve iletim yollarına zarar verilmemesine özen gösterilir; bu yapılar bölmenin belirli bölgelerine komşudur.

Aynı Seansta Yapılabilen Ek İşlemler

• Triküspit kapakta kaçak varsa triküspit kapak tamiri
• Akciğer toplardamarları yanlış yere açılıyorsa yönlerinin bir tünelle sol kulakçığa çevrilmesi
• Düzensiz ritim varsa ritim bozukluğu ameliyatı ve kulakçık kesesinin kapatılması
• Bölmenin alt kesimindeki açıklıklarda, eşlik eden kapak yarığının onarılması
• Erişkinlerde kalp damarlarında darlık saptanmışsa bypass eklenmesi

Hangi Kesi Kullanılır?

Ameliyat göğüs kemiği ortadan açılarak yapılabileceği gibi, uygun hastalarda göğsün sağ yanından yapılan küçük bir kesiyle de gerçekleştirilebilir; ayrıntılar koltuk altından kapalı yöntem sayfasındadır. Robotik yöntem de seçilmiş hastalarda kullanılır; ayrıntılar endoskopik ve robotik kalp cerrahisi sayfasındadır. Küçük kesiyle yapılan ameliyatlarda göğüs kemiği bütün kaldığı için iyileşme kısalır ve iz belirgin biçimde azalır; bu, özellikle genç hastalarda ve kadınlarda önem taşır. Yöntem seçimi, damar yapısı, akciğer işlevleri ve aynı seansta yapılacak ek işlemlere göre belirlenir.

Delik Kapatıldıktan Sonra İyileşme ve Takip Nasıl Olur?

İyileşme, kullanılan kesiye göre değişir. Kalp içinde yapılan işlem aynı olduğundan izlem düzeni benzerdir.

Hastanedeki Dönem

Ameliyat sonrasında yoğun bakımda izlem yapılır; solunum desteği genellikle ilk saatlerde sonlandırılır. Kulakçık duvarında çalışıldığı ve iletim yollarına yakın dikiş atıldığı için ritim yakından izlenir; ilk günlerde düzensiz ritim ve iletim gecikmeleri görülebilir. Sıvı dengesi ve solunum egzersizleri bu dönemin diğer başlıklarıdır. Oda katına alındıktan sonra yürüme mesafesi her gün artırılır. Taburculuk öncesinde ilaç düzeni, yara bakımı ve kontrol randevusu anlatılır.

Ameliyat Sırasında Sonuç Nasıl Denetlenir?

Kapatma tamamlandıktan ve kalp yeniden çalışmaya başladıktan sonra yemek borusundan ekokardiyografi yapılır. Bu incelemede yama ya da dikiş hattında kaçak kalıp kalmadığı, akciğer toplardamarlarının ağzında daralma oluşup oluşmadığı, triküspit kapağın çalışması ve kalbin kasılma gücü değerlendirilir. Kalp içindeki havanın tümüyle boşaltıldığı da bu inceleme ile doğrulanır. Sonuç yeterli görülmezse gerekli düzeltmeler aynı seansta yapılır. Bu denetim, ameliyatın ayrılmaz bir adımıdır ve sonraki izlemin başlangıç kaydını oluşturur.

Ameliyat Sonrası İlk Günlerde Neler Beklenir?

İlk günlerde göğüs bölgesinde ağrı, öksürürken zorlanma ve uyku düzeninde bozulma beklenen bulgulardır. Kulakçık duvarında çalışıldığı için ritim düzensizlikleri görülebilir; çoğu geçicidir. Kalp zarı açıldığından, derin nefes almakla artan ve öne eğilmekle azalan bir göğüs ağrısı ortaya çıkabilir; bu, kalp zarındaki iltihabi yanıta bağlıdır ve tedaviyle geriler. Çocuklarda huzursuzluk ve iştahsızlık ilk günlerde sık görülür. Beklenenden şiddetli ağrı, ateş ya da yarada akıntı bildirilmelidir.

Evdeki İlk Haftalar

• Her gün düzenli olarak artırılan yürüyüş iyileşmenin temel parçasıdır.
• Yaranın temiz ve kuru tutulması; kızarıklık, şişlik ya da akıntıda başvurulması gerekir.
• Göğüs kemiği açılmışsa kaynama süresince ağır kaldırmaktan kaçınılır; küçük kesiyle yapılan ameliyatlarda bu süre kısadır.
• Solunum egzersizleri evde de sürdürülür.
• Çocuklarda okula dönüş, iyileşmenin gidişine göre planlanır.
• Araç kullanımı ve işe dönüş zamanı hekimle birlikte belirlenir.

Hastanede Kalış Süresi Ne Kadardır?

Süre, kullanılan kesiye ve kişinin yaşına göre değişir. Küçük kesiyle yapılan ameliyatlarda kalış süresi kısalır. Çocuklarda iyileşme genellikle daha hızlı ilerler. Ritim bozukluğu ya da sıvı birikimi gelişen hastalarda süre uzayabilir.

Uzun Dönem İzlem

İlk kontrol taburculuktan kısa süre sonra yapılır; ardından ekokardiyografi ile sağ kalp ölçülerindeki değişim izlenir. Küçülme çoğu hastada ilk aylarda belirginleşir ve izleyen dönemde sürer; erken yaşta kapatılan hastalarda ölçüler normale dönebilir. Ritim izlemi ayrıca sürdürülür; ameliyat öncesinde düzensiz ritmi olan hastalarda bu sorun kapatmayla her zaman düzelmez. Akciğer damar basıncı yüksek olan hastalarda izlem daha sıkı yapılır. Diş ve ağız bakımına özen gösterilmesi ve kanamalı işlemler öncesinde durumun bildirilmesi istenir.

Muayeneye Gelirken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Önceki ekokardiyografi raporlarının getirilmesi, sağ kalp ölçülerinin zaman içindeki değişimini göstermesi bakımından gereklidir. Ameliyat olmuşsa ameliyat raporu ve kullanılan yamaya ait bilgi yanda bulunmalıdır. Yakınmaların hangi etkinlikte ortaya çıktığı, çarpıntı atakları ve yürüme mesafesindeki değişiklik not edilmelidir. Çocuklarda büyüme eğrisi kayıtları getirilmelidir. Planlanan diş işlemleri, gebelik planı ve spor alışkanlıkları da görüşmede belirtilmelidir.

Kapatma Sonrası Yaşam Nasıl Etkilenir?

Zamanında kapatılan hastaların büyük bölümü olağan bir yaşam sürer; efor kapasitesi artar ve yaşam süresi beklenen düzeyde olur. Çocuklarda büyüme hızlanır ve akciğer enfeksiyonlarının sıklığı azalır. Erişkinlerde nefes darlığı geriler ve günlük etkinliklerdeki kısıtlanma ortadan kalkar. Buna karşılık ameliyat, yaşam boyu izlemin bırakılması anlamına gelmez; ritim bozukluğu ve akciğer damar basıncı yönünden kontroller sürdürülür. Geç dönemde kapatılan hastalarda bu izlem daha sıkı yapılır.

Hangi Durumlarda Hemen Başvurulmalıdır?

• Ateş, titreme ve açıklanamayan halsizlik
• Yarada kızarıklık, akıntı ya da açılma
• Yeni başlayan düzensiz çarpıntı ya da bayılma
• Nabzın belirgin biçimde yavaşlaması
• Artan nefes darlığı ve bacaklarda şişlik
• Derin nefes almakla artan, öne eğilmekle azalan göğüs ağrısı

Bu ameliyat, zamanında yapıldığında sağ kalbin büyük ölçüde eski ölçülerine dönmesini sağlayan kalıcı bir çözümdür. Kapatma sonrasında da izlem sürdürülür; ritim bozukluğu ve akciğer damar basıncı bu dönemde ayrıca değerlendirilir. Kişinin ameliyat raporunu ve ilk kontrol sonuçlarını saklaması, sonraki yıllarda yapılacak karşılaştırmaları kolaylaştırır.