Ritim Holteri (24 Saatlik EKG)

Ritim holteri, kalp ritminin gündelik yaşam sürerken, genellikle bir gün boyunca kesintisiz kaydedilmesidir. Göğse yapıştırılan elektrotlar, kemere ya da omza asılan küçük bir kayıt cihazına bağlanır; kişi olağan işlerini yapar, çalışır ve uyur. Amaç, muayenehanede birkaç saniye süren bir kayıtta yakalanamayan, gelip geçici ritim bozukluklarını yakalamaktır.

Ritim Holteri Nedir, Kalp Ritmini Neden Uzun Süre Boyunca Kaydeder?

Uzun süreli kayıt, yalnız o ana ait bir görüntü yerine, günün tümünü kapsayan bir kayıt sağlar.

Neden Tek Bir Kayıt Yetmez?

Muayenehanede çekilen bir elektriksel kayıt yalnız birkaç saniye sürer ve yalnız o andaki ritmi gösterir. Oysa çarpıntı, baş dönmesi ve bayılma gibi yakınmalar gelip geçicidir; günde birkaç kez, haftada bir ya da daha seyrek ortaya çıkabilir. Kişi yakınma yaşadığında sağlık kuruluşuna ulaşıp kayıt aldırana kadar tablo geçmiş olur. Uzun süreli kayıt, kişinin olağan yaşamı içinde yakalanan bu anları belgeleyerek yakınmanın nedenini ortaya koyar.

Cihaz Neyi Kaydeder?

• Her kalp atımını, kayıt süresi boyunca kesintisiz
• En düşük, en yüksek ve ortalama kalp hızını
• Sıranın dışında gelen erken atımların sayısını ve kaynağını
• Düzensiz ritim ataklarını, başlangıç ve bitiş saatlerini
• Kalp atımları arasındaki uzun duraklamaları
• İletim yollarındaki geçici engelleri
• Kalp kasının beslenmesiyle ilgili geçici değişiklikleri
• Kalp hızının gün içindeki doğal değişkenliğini

Kayıt Süresi

En yaygın kullanım bir gün boyunca kayıttır; gerektiğinde iki ya da üç güne uzatılır. Yakınmalar seyrekse bu süre yeterli olmaz; haftalarca takılabilen, cilde yapışan ince yama biçimindeki kayıt cihazları ya da yalnız yakınma anında düğmeye basılarak kayıt alan cihazlar kullanılır. Çok seyrek ama ciddi yakınmalarda, cilt altına yerleştirilen ve yıllarca kayıt yapabilen küçük cihazlar gündeme gelir. Süre, yakınmanın ne sıklıkla yaşandığına göre seçilir; bu seçim kaydın işe yarayıp yaramamasını belirler.

Yakınma ile Kaydın Eşleştirilmesi

Bu incelemenin asıl değeri, kişinin yaşadığı yakınma ile o anki kaydın eşleştirilebilmesidir. Bu nedenle cihazın üzerinde bir düğme bulunur; yakınma yaşandığında bu düğmeye basılır ve o an kayıtta işaretlenir. Ayrıca kişiden bir günlük tutması istenir. Rapor hazırlanırken, günlükteki saatlerle kayıt karşılaştırılır. Yakınma sırasında ritmin olağan olduğu görülürse, bu da değerli bir bilgidir; yakınmanın kalp kaynaklı olmadığını gösterir.

Hangi Şikâyetlerde Ritim Holteri Takılması İstenir?

Kayıt, gelip geçici olduğu düşünülen ritim ve iletim sorunlarının araştırılmasında kullanılır.

İstendiği Durumlar

• Çarpıntı; kalbin hızlı, güçlü ya da düzensiz attığı hissi
• Bayılma ve bayılacak gibi olma
• Açıklanamayan baş dönmesi ve göz kararması
• Gelip geçici nefes darlığı ve göğüste rahatsızlık
• Muayenede ya da kısa kayıtta düzensiz nabız saptanması
• Kalp ritim bozukluğu tedavisinin etkinliğinin değerlendirilmesi
• Ritim bozukluğuna yönelik girişim sonrası izlem
• Kalp pili ve cihaz taşıyanların değerlendirilmesi
• İnme geçirmiş kişilerde gizli ritim bozukluğunun araştırılması
• Kalp yetmezliği ve kapak hastalığı olanların izleminde

İnme Sonrası Araştırma

Nedeni bulunamayan bir inmeden sonra, kalpte gizli bir ritim bozukluğu olup olmadığı araştırılır. Bu ritim bozukluğu, kulakçıkların düzensiz kasılmasıyla giden ve kalp içinde pıhtı oluşmasına yol açan bir tablodur; çoğu kez atak halinde gelir ve kişi bunu fark etmez. Bu nedenle bir günlük kayıt yeterli olmaz; uzun süreli kayıt yöntemleri tercih edilir. Saptanması, tedavinin tümüyle değişmesini sağlar; kan sulandırıcı tedavi başlanır ve yeni bir inme önlenir.

Ne Zaman Başka Yöntem Gerekir?

Yakınma eforla ortaya çıkıyorsa, kayıt yerine yük altındaki davranışı gösteren bir test daha uygundur; ayrıntılar efor testi sayfasındadır. Yakınma ayağa kalkmakla oluyorsa, tansiyon değişikliklerini ölçen kayıtlar eklenir. Kalbin yapısıyla ilgili bir sorun düşünülüyorsa ekokardiyografi yapılır. Ritim bozukluğunun kaynağı kesin olarak belirlenecekse, kalbin içine yerleştirilen kateterlerle elektriksel inceleme gerekebilir.

Holter Takılmadan Önce Nasıl Bir Hazırlık Yapılır?

Hazırlık kısadır; ancak kaydın temiz olması cilt hazırlığına bağlıdır.

Öncesinde Yapılması Gerekenler

• Cihaz takılmadan önce duş alınır; kayıt süresince duş alınamayacağı için bu önemlidir.
• Göğse krem, losyon, yağ ve pudra sürülmez.
• Göğüs kılları yoğunsa elektrot bölgeleri tıraş edilir.
• Önden düğmeli, bol ve rahat giysi getirilir.
• Kullanılan ilaçların listesi getirilir.
• Bir defter ya da verilen günlük formu hazırlanır.
• Kayıt günü için olağan bir gün seçilir; özel bir düzen kurulmaz.

Cilt Hazırlığı

Elektrotların bir gün boyunca yerinde kalması gerekir; bu nedenle cilt hazırlığı, kısa kayıtlara göre daha özenli yapılır. Bölge alkollü bezle silinir, kurulanır ve gerekirse hafifçe zımparalanarak ölü hücre tabakası inceltilir; bu, temas kalitesini artırır. Kıl varsa tıraş edilir. Elektrotlar yapıştırıldıktan sonra üzerlerine ek bant konabilir. Terleyen kişilerde ve sıcak havalarda elektrotlar daha kolay kalkar; bu durumda ek önlem alınır.

İlaçlar ve Bildirilmesi Gerekenler

İlaçlar, aksi söylenmediyse olağan saatlerinde ve olağan dozda alınır; çünkü kaydın amacı çoğu kez mevcut tedavi altındaki ritmi görmektir. Bazı durumlarda ilaç düzenlemesi istenebilir; bu, hekim tarafından belirtilir. Kalp pili ya da kalp içi cihaz taşınıyorsa bildirilmelidir. Yapıştırıcıya karşı alerji öyküsü, cilt hastalığı ve yara varsa belirtilir. Kayıt günü planlanan özel etkinlikler, ağır iş ya da yolculuk varsa söylenir.

Holter Nasıl Takılır, Cihaz Üzerimdeyken Gün Nasıl Geçer?

Takma işlemi birkaç dakika sürer; asıl bölüm kişinin olağan gününü yaşamasıdır.

Takma İşlemi

• Elektrot bölgeleri temizlenir ve gerekirse tıraş edilir.
• Genellikle üç ile yedi arasında yapışkanlı elektrot göğse yerleştirilir.
• Kablolar elektrotlara bağlanır ve giysi altından toplanarak sabitlenir.
• Kayıt cihazı bir kılıf içinde kemere takılır ya da omza asılır.
• Cihazın çalıştığı ve kaydın başladığı doğrulanır.
• Yakınma düğmesinin nasıl kullanılacağı gösterilir.
• Günlük formu verilir ve nasıl doldurulacağı anlatılır.
• Cihazın ne zaman ve nerede çıkarılacağı bildirilir.

Cihaz Takılıyken Günlük Yaşam

Kayıt süresince olağan yaşam sürdürülür; bu, incelemenin temel kuralıdır. İşe gidilir, yürünür, merdiven çıkılır, ev işleri yapılır ve olağan saatte uyunur. Yakınmanın ortaya çıkabilmesi için kişinin kendini kısıtlamaması gerekir; sakin durmak kaydı değersiz kılar. Buna karşılık cihazın ıslanmaması gerekir: duş alınmaz, banyo yapılmaz, havuza ve denize girilmez. Ağır terleten etkinlikler elektrotları kaldırabilir. Cihaz düşürülmez, ıslatılmaz ve kabloları çekilmez.

Kaydın Kalitesini Bozan Etkenler

• Elektrotların kalkması ya da gevşemesi
• Aşırı terleme ve sıcak ortam
• Kabloların çekilmesi ve bağlantıların çıkması
• Kıllı ciltte yetersiz hazırlık
• Cihazın çarpması ya da düşmesi
• Kayıt sırasında sürekli hareket gerektiren ağır işler
• Günlüğün tutulmaması; kayıt okunur, ancak yakınmayla eşleştirilemez

Bu etkenlerin çoğu önlenebilir. Cihaz takılırken cilt hazırlığının özenli yapılması, elektrotların üzerine ek bant konması, kabloların giysi altından toplanarak sabitlenmesi ve kişiye ne yapması gerektiğinin ayrıntılı anlatılması kayıt kalitesini belirgin biçimde artırır.

Günlük Tutmak

Kişiden, kayıt süresince yaptıklarını ve hissettiklerini saatiyle birlikte yazması istenir. Bu günlük, kaydın yorumlanmasında belirleyicidir. Yazılması gerekenler: uyku ve uyanma saatleri, öğün saatleri, ilaç alma saatleri, yürüyüş, merdiven çıkma, iş ve egzersiz gibi etkinlikler ve bunların saatleri. Bunlara ek olarak, yaşanan her yakınma saatiyle yazılır: çarpıntı, baş dönmesi, göğüste rahatsızlık, nefes darlığı, terleme, bayılacak gibi olma. Yakınma yaşandığında ayrıca cihazın düğmesine basılır.

Uyku ve Gece

Cihazla uyumak kaydı bozmaz; aksine gece kaydı incelemenin önemli bir bölümüdür. Uyku sırasında kalp hızı yavaşlar, duraklamalar ve iletim gecikmeleri bu dönemde ortaya çıkabilir. Rahat uyumak için cihaz yastığın yanına ya da yatağın kenarına konabilir; kablolar gergin bırakılmaz. Yan yatarken elektrotların üzerine doğrudan baskı yapmamaya dikkat edilir. Uyku sırasında elektrot kalkarsa, sabah fark edildiğinde yeniden yapıştırılır ve bu durum günlüğe yazılır.

Holter Raporu Neyi Gösterir, Tek Kayıt Tanı İçin Yeterli midir?

Rapor, kayıt süresince görülen ritim olaylarının dökümünü ve yakınmalarla ilişkisini sunar.

Cihaz Teslim Edildikten Sonra

Kayıt süresi dolduğunda cihaz, verilen saatte ve yerde teslim edilir; kendi başınıza çıkarmanız istenmedikçe çıkarılmaz. Teslim sırasında doldurduğunuz günlük de verilir; bu iki kayıt birlikte değerlendirilir. Cihazdaki veriler bilgisayara aktarılır ve özel bir yazılımla incelenir. Yazılım önce tüm atımları sınıflar; ardından hekim, işaretlenen bölümleri ve yakınma anlarını tek tek gözden geçirir. Bu inceleme zaman aldığı için rapor genellikle aynı gün hazır olmaz. Elektrotlar çıkarıldıktan sonra ciltteki yapıştırıcı kalıntısı ılık suyla temizlenir; kızarıklık birkaç gün sürebilir.

Raporda Yer Alanlar

• Toplam atım sayısı ve kayıt süresi
• En düşük, en yüksek ve ortalama kalp hızı ile bunların saatleri
• Kulakçıklardan ve karıncıklardan kaynaklanan erken atımların sayısı
• Art arda gelen atım grupları ve süreleri
• Düzensiz ritim atakları; başlangıç, bitiş ve süreleri
• En uzun duraklamanın süresi ve saati
• İletim gecikmeleri ve blok bulguları
• Kalp kasının beslenmesiyle ilgili değişiklikler
• Yakınma düğmesine basılan anların kayıtla karşılaştırılması

Sık Görülen İfadeler

Raporlarda en çok merak edilen ifade erken atımlardır. Bunlar, sıranın dışında gelen tek atımlardır ve sağlıklı kişilerde de görülür; günde belirli bir sayıya kadar olağan kabul edilir. Sayının çok yüksek olması, art arda gelmeleri ya da yakınmalarla birlikte olmaları durumunda ileri değerlendirme gerekir. Duraklama, iki atım arasındaki sürenin beklenenden uzun olmasıdır; kısa duraklamalar özellikle uykuda ve sporcularda olağan olabilir, uzun duraklamalar ise kalp pili gerekliliğini düşündürebilir. Bu değerlendirme kişinin yaşı, yakınmaları ve kullandığı ilaçlarla birlikte yapılır.

Normal Rapor Ne Anlama Gelir?

Kayıt süresince anlamlı bir bulgu saptanmaması, ritim bozukluğu olmadığını kesin olarak göstermez; yalnız o gün içinde ortaya çıkmadığını gösterir. Yakınma kayıt sırasında hiç yaşanmadıysa, inceleme sorunun varlığını ya da yokluğunu yanıtlamış olmaz. Buna karşılık, kişi yakınmasını kayıt sırasında yaşadı ve o anki ritim olağan bulunduysa, bu çok değerli bir bilgidir; yakınmanın kalp ritmiyle ilişkili olmadığını gösterir ve başka nedenlere yönelinir. Bu nedenle günlük tutmak ve düğmeye basmak bu kadar önemlidir.

Tekrar ve İleri İnceleme

Yakınma sürüyor ve ilk kayıtta yanıt alınamadıysa, daha uzun süreli kayıt yöntemlerine geçilir. Tedavi başlandıysa, etkinliğini görmek için kayıt belirli bir süre sonra yinelenir. Ritim bozukluğu saptanan kişilerde, tedavi altında yük durumunun izlenmesi amacıyla düzenli kayıtlar planlanabilir. Kalp pili ve cihaz taşıyanlarda cihazın kendi kayıtları da değerlendirilir. Sonuç, yakınmalar, muayene ve diğer tetkiklerle birlikte yorumlanır; kağıttaki sayılar tek başına bir karar vermek için yeterli değildir.

Sonuç olarak ritim holteri, gelip geçici ritim sorunlarının araştırılmasında en sık kullanılan yöntemdir. Değerini belirleyen iki şey vardır: kayıt süresinin yakınma sıklığına uygun seçilmesi ve kişinin günlüğü eksiksiz tutmasıdır.