Kardiyak MR

Kardiyak MR, güçlü bir manyetik alan ve radyo dalgaları kullanılarak kalbin ayrıntılı, hareketli görüntülerinin elde edildiği bir incelemedir. Işın içermez. Kalbin yapısını ve kasılmasını ölçmekle kalmaz; kalp kasının dokusunu da değerlendirir. Yara dokusu, iltihap, yağ birikimi, demir birikimi ve ödem gibi doku değişikliklerini gösterebilen tek görüntüleme yöntemidir.

Kardiyak MR Nedir, Kalp Kasının Hangi Ayrıntısını Gösterir?

İnceleme, kalbin hem işlevini hem kas dokusunun yapısını aynı çekimde ortaya koyar.

Görüntü Nasıl Oluşur?

Vücut büyük ölçüde sudan oluşur ve su molekülleri içindeki hidrojen çekirdekleri küçük birer mıknatıs gibi davranır. Cihazın güçlü manyetik alanı bu çekirdekleri hizalar; ardından gönderilen radyo dalgaları onları geçici olarak bu hizadan çıkarır. Dalga kesildiğinde çekirdekler eski konumlarına dönerken sinyal yayar. Farklı dokular farklı hızda döner ve farklı sinyal verir; cihaz bu farkları işleyerek görüntü oluşturur. Kalp sürekli hareket ettiği için görüntüler, elektriksel kayıtla eşzamanlanarak kalp döngüsünün aynı anına denk gelecek biçimde toplanır.

Neleri Gösterir?

• Boşlukların hacmi ve duvar kalınlığı: Ölçümler çok duyarlıdır ve altın ölçüt kabul edilir
• Kasılma gücü: Sağ ve sol karıncık için ayrı ayrı
• Duvar hareketleri: Bölge bölge değerlendirme
• Kas dokusunun yapısı: Yara dokusu, ödem, iltihap, yağ ve demir birikimi
• Kalp kasının canlılığı: Hangi bölgenin geri dönebileceği
• Kapak hastalıkları ve kaçak miktarı
• Doğumsal yapı bozuklukları ve damar bağlantıları
• Kalp içi ve çevresindeki kitleler
• Kalp zarının kalınlığı ve zar boşluğundaki sıvı
• Ana damarın göğüs ve karın içindeki bölümleri

Doku Karakterizasyonu

Bu incelemenin en ayırt edici yanı, kalp kasının dokusu hakkında bilgi vermesidir. Diğer yöntemler kasın nasıl kasıldığını gösterir; bu yöntem ise kasın neden öyle kasıldığını açıklayabilir. Örneğin kasılması bozulmuş bir bölgede, sorunun yara dokusundan mı, iltihaptan mı, yoksa geçici bir ödemden mi kaynaklandığı ayırt edilebilir. Aynı biçimde, kalp duvarının kalınlaşmasının tansiyona mı, kalıtsal bir kas hastalığına mı yoksa dokuda anormal madde birikimine mi bağlı olduğu belirlenebilir.

Geç Kontrastlanma

Damardan verilen kontrast madde, sağlıklı kalp kasından birkaç dakika içinde yıkanıp çıkar. Yara dokusunun bulunduğu, hücreler arası boşluğun genişlediği bölgelerde ise madde geride kalır ve bu bölgeler görüntüde parlak görünür. Bu bulguya geç kontrastlanma denir. Parlaklığın yeri ve dağılım biçimi, sorunun nedenini gösterir: damar tıkanıklığına bağlı hasar duvarın iç yüzünden başlar, iltihaba bağlı hasar dış yüzde ya da duvar ortasında görülür. Bu ayrım, tanıda belirleyicidir.

Hangi Durumlarda Kardiyak MR Çekilmesi İstenir?

İnceleme, diğer yöntemlerin yanıtlayamadığı sorular olduğunda istenir.

Başlıca Kullanım Alanları

• Kalp kası hastalıkları: Duvar kalınlaşmasının ve kas zayıflığının nedeninin belirlenmesi
• Kalp kası iltihabı: Özellikle genç kişilerde, göğüs ağrısı ve kan tetkikleri yüksekken damarların normal bulunduğu durumlarda
• Kalp krizi sonrası: Hasarın yaygınlığının ve kasın canlılığının ölçülmesi
• Kalp yetmezliğinin nedeninin araştırılması
• Doğumsal kalp hastalıkları: Özellikle erişkin yaşta izlem
• Sağ karıncık hastalıkları: Kalp ultrasonuyla değerlendirmesi güç olan bölge
• Kalp içi ve çevresindeki kitlelerin ayırt edilmesi
• Kalp zarı hastalıkları
• Dokuda demir birikimi: Sık kan alan kişilerde izlem
• Kapak hastalıklarında kaçak miktarının ölçülmesi
• Ana damar hastalıklarının izlenmesi

Kalp Kası İltihabında

Göğüs ağrısıyla başvuran, kan tetkiklerinde kalp kası hasarını gösteren değerler yükselmiş ancak damarları normal bulunan kişilerde en sık düşünülen tanı kalp kası iltihabıdır. Bu tanıyı doğrudan koyabilen tek görüntüleme yöntemi budur; dokudaki ödem ve iltihabi değişiklikler ile geç kontrastlanmanın tipik dağılımı tanıyı ortaya koyar. Bu ayrım önemlidir; çünkü tedavi, izlem ve spora dönüş kararları tümüyle farklıdır. Ayrıntılar koroner arter hastalığı sayfasında da ele alınmıştır.

Çekilmediği Durumlar

• Manyetik alanla uyumlu olmayan kalp pili ve kalp içi cihaz taşınması
• Vücutta manyetik alandan etkilenen metal parça bulunması
• Belirli türde beyin damar klipsleri ve iç kulak protezleri
• Göz içinde metal parça bulunması kuşkusu
• Aşılamayan kapalı alan korkusu
• Hareketsiz kalamama ve nefes tutamama
• İleri böbrek yetmezliği; kontrast madde kullanılacaksa
• Gebeliğin erken dönemi; zorunlu olmadıkça ertelenir

Çekim Öncesinde Hangi Hazırlık ve Güvenlik Bilgilendirmesi Yapılır?

Güvenlik sorgulaması, bu incelemenin en önemli hazırlık adımıdır.

Güvenlik Sorgulaması

Çekimden önce ayrıntılı bir form doldurulur. Sorgulananlar: kalp pili ve kalp içi cihaz, iç kulak protezi, beyin damar klipsi, ilaç pompası, sinir uyarıcı cihaz, yapay kalp kapağı, stent, damar bobini, protez eklem, kemik plak ve vidaları, diş implantı, rahim içi araç, geçirilmiş ameliyatlar ve vücuda saplanmış metal parça öyküsü. Metalle çalışan mesleklerde göze metal kaçma öyküsü ayrıca sorulur; kuşku varsa göz filmi çekilir. Bu sorgulama atlanamaz ve her çekimden önce yinelenir.

Cihaz Uyumluluğu

Günümüzde kalp pili ve kalp içi cihazların büyük bölümü, belirli koşullar altında bu incelemeye izin verecek biçimde üretilmektedir. Bununla birlikte her cihaz uyumlu değildir ve uyumlu olanlarda bile belirli kurallara uyulması gerekir: cihaz çekimden önce özel bir düzene alınır, çekim sırasında kişi izlenir ve sonrasında cihaz eski ayarına döndürülür. Bu nedenle cihaz bilgi kartınızı mutlaka yanınızda getirmeniz gerekir. Stentler, yapay kapaklar ve dikiş telleri günümüzde neredeyse tümüyle uyumludur; ancak yine de bildirilmelidir.

Diğer Hazırlıklar

• Kontrast madde verilecekse böbrek işlev testleri istenir.
• Alerji öyküsü, özellikle kontrast maddeye karşı gelişen tepkiler sorgulanır.
• Genellikle uzun süreli açlık gerekmez; kurum belirtir.
• Metal içermeyen giysi giyilir ya da kurumun verdiği giysi kullanılır.
• Takılar, saat, gözlük, işitme cihazı, tokalar ve metal aksesuarlar çıkarılır.
• Banka kartı ve manyetik şeritli kartlar odaya sokulmaz.
• Makyaj temizlenir; bazı göz farları metal parçacık içerir.
• Kullanılan ilaçların listesi getirilir.
• Kapalı alan korkusu varsa önceden bildirilir.

Kontrast Madde

Bu incelemede kullanılan kontrast madde, tomografi ve damar filminde kullanılandan farklıdır; iyot içermez. Böbrekten atıldığı için böbrek işlevlerinin yeterli olması gerekir; ileri böbrek yetmezliğinde kullanılmaz ya da farklı türde madde tercih edilir. Bu nedenle çekimden önce böbrek değerleri istenir. Alerjik tepki seyrektir. Emziren kadınlarda kısa bir süre sütün sağılıp atılması önerilebilir. Madde verilirken kolda serinlik ve ağızda geçici bir tat hissedilebilir.

Kardiyak MR Nasıl Çekilir ve Çekim Ne Kadar Sürer?

Çekim, sırtüstü yatar durumda ve tünel biçimindeki bir cihazın içinde yapılır; genellikle kırk dakika ile bir saat sürer.

Çekim Adımları

• Elektriksel kayıt için göğse elektrotlar yapıştırılır; görüntüler kalp döngüsüyle eşzamanlanır.
• Göğüs üzerine, sinyal toplayan bir sargı yerleştirilir.
• Kontrast madde verilecekse damar yolu açılır.
• Kulaklık ya da kulak tıkacı verilir; görevliyle konuşma sağlanır.
• Elde, gerektiğinde basılabilecek bir uyarı düğmesi verilir.
• Masa cihazın içine ilerletilir.
• Bölüm bölüm görüntüler alınır; her bölümde nefes tutmanız istenir.
• Kontrast madde verilir ve belirli bir süre beklenerek geç görüntüler alınır.

Nefes Tutma

Görüntülerin bulanık çıkmaması için, her görüntü serisi sırasında nefesin kısa süre tutulması istenir; bu süre genellikle on saniye dolayındadır ve çekim boyunca defalarca yinelenir. Komutlar hoparlörden verilir: nefes alın, verin, tutun. Bu kurala uyulması görüntü kalitesini doğrudan belirler. Nefes tutamayan kişilerde, serbest solunumla çalışan çekim düzenleri kullanılır; bu düzenler daha uzun sürer, ancak görüntü elde edilebilir. Nefes tutmakta zorlandığınızı önceden bildirmeniz, uygun düzenin seçilmesini sağlar.

Çekim Sırasında Ne Hissedilir?

Çekim ağrı vermez. Cihaz çalışırken yüksek ve ritmik bir gürültü çıkarır; bu nedenle kulaklık ya da kulak tıkacı verilir ve çoğu merkezde müzik dinletilir. Tünelin içi dar hissedilebilir; ışıklandırma ve hava akımı bulunur. Sargının göğüs üzerindeki ağırlığı duyulur. Kontrast madde verilirken kolda serinlik ve ağızda geçici bir tat olabilir. Hareketsiz kalmanız istenir; bu, çekimin en zorlayıcı yanıdır. Rahatsızlık duyarsanız elinizdeki düğmeye basarak görevliye haber verebilirsiniz.

Kapalı Alan Korkusu

Bu korku, çekimin en sık karşılaşılan engelidir ve çoğu kişide aşılabilir. Öncelikle cihaz önceden gösterilir; içinin aydınlık ve havalandırmalı olduğu, görevliyle sürekli konuşulabileceği ve istendiğinde çekimin durdurulabileceği anlatılır. Bu bilgi tek başına kaygıyı belirgin biçimde azaltır. Gözlerin kapalı tutulması, ayna düzeneğiyle dışarının görülmesi ve müzik dinlenmesi yardımcı olur. Yakının odada bulunması sağlanabilir. Bunlar yeterli olmazsa hekim önerisiyle hafif bir sakinleştirici verilir; bu durumda araç kullanmamak için yanınızda biri bulunmalıdır.

Kardiyak MR Raporu Neyi Gösterir, Ekokardiyografinin Yerine Geçer mi?

Rapor, ölçümler ve doku bulgularını birlikte sunar; ancak kalp ultrasonunun yerine geçmez.

Raporda Yer Alanlar

• Sağ ve sol karıncığın hacimleri, kütlesi ve kasılma oranları
• Duvar kalınlıkları ve bölgesel duvar hareketleri
• Geç kontrastlanma bulunup bulunmadığı, yeri ve dağılım biçimi
• Dokuda ödem, iltihap, yağ ya da demir birikimi
• Kapak kaçaklarının hacim olarak ölçümü
• Damar bağlantıları ve doğumsal yapı bozuklukları
• Kalp zarının kalınlığı ve zar boşluğundaki sıvı
• Kalp içi ve çevresindeki kitlelerin özellikleri
• Ana damarın çapları

Kalp Ultrasonuyla Karşılaştırma

İki yöntem birbirinin yerine geçmez; farklı üstünlükleri vardır. Kalp ultrasonu ulaşılabilir, hızlı, taşınabilir ve maliyeti düşüktür; yatak başında yapılabilir, gerektiğinde her gün yinelenebilir ve kapak akımlarını değerlendirmede güçlüdür. Ayrıntılar ekokardiyografi sayfasındadır. Manyetik rezonans ise ölçümlerde daha duyarlıdır, görüntü penceresi sorunundan etkilenmez, sağ karıncığı ve kalp dokusunun yapısını çok daha iyi gösterir. Buna karşılık uzun sürer, her merkezde bulunmaz ve bazı kişilerde uygulanamaz.

Ölçümler Neden Farklı Çıkar?

Aynı kişide iki yöntemle yapılan ölçümler birebir aynı çıkmaz; bu beklenen bir durumdur. Kalp ultrasonunda ölçümler belirli kesitlerden alınır ve hacim hesaplanırken varsayımlar kullanılır; manyetik rezonansta ise kalbin tümü dilim dilim taranır ve hacim doğrudan hesaplanır. Bu nedenle manyetik rezonans ölçümleri genellikle daha güvenilir kabul edilir ve karar gerektiren durumlarda esas alınır. Bununla birlikte izlem, mümkünse aynı yöntemle sürdürülür; çünkü değişimin izlenmesi mutlak değerden daha önemlidir.

Raporun Hazırlanması

Bu incelemede yüzlerce görüntü elde edilir ve bunlar özel yazılımlarla işlenir; hacimler dilim dilim hesaplanır, kaçaklar ölçülür ve doku bulguları değerlendirilir. Bu işlem zaman alır; bu nedenle rapor genellikle aynı gün hazır olmaz ve birkaç gün sürebilir. Görüntülerin dijital kopyasını isteyebilirsiniz; bu, ikinci görüş almak ve ileride yapılacak karşılaştırmalar için değerlidir. Çekimden sonra kısıtlama gerekmez; sakinleştirici verilmediyse aynı gün olağan yaşamınıza dönersiniz. Kontrast madde verildiyse bol su içmeniz önerilir.

Kayıtları kendi dosyanızda saklamanız, hem gereksiz tekrar çekimlerin önüne geçer hem yıllar içindeki değişimin izlenmesini sağlar. Rapor metnini ve görüntüleri birlikte saklamanız önerilir.