Ritim Bozukluğu Ameliyatı
Ritim Bozukluğu Ameliyatı Ankara. Düzensiz ritme yol açan odakların ameliyat sırasında yakılarak yalıtılması. Çoğu kez kapak ya da bypass ameliyatına eklenir.
Ritim bozukluğu ameliyatı, kulakçık duvarında planlı çizgiler oluşturularak düzensiz elektriksel uyarıların dolaşımının engellenmesidir. Oluşturulan hatlar iyileşirken nedbe dokusuna dönüşür; nedbe elektriksel uyarıyı iletmediği için düzensiz dalgalar kulakçık içinde dolaşamaz ve ritim düzene döner. İşlem çoğunlukla başka bir kalp ameliyatıyla birlikte yapılır.
Ritim Bozukluğu Ameliyatı Nedir ve Kalpteki Düzensiz Uyarı Neden Cerrahi Olarak Durdurulur?
Atriyal fibrilasyonda kulakçık duvarında çok sayıda düzensiz uyarı aynı anda dolaşır; kulakçık düzenli kasılmak yerine titrer. Bu dalgaların dolaşabilmesi için belirli bir doku alanına gereksinim vardır. Kulakçık duvarı çizgilerle bölündüğünde, dalgalar dolaşacak alan bulamaz ve söner. Uyarı, doğal pil noktasından çıkıp bırakılan koridorlar üzerinden karıncıklara ulaşmaya devam eder.
İlaç ve Kateter Tedavisinden Farkı Nedir?
İlaç tedavisi ritmi düzene döndürmeyi ya da hızı denetlemeyi hedefler; altta yatan doku değişikliğini ortadan kaldırmaz. Kateterle yapılan işlemde, damar yoluyla ilerletilen bir uçla akciğer toplardamarlarının çevresi yalıtılır; bu yaklaşım göğüs açılmadan uygulanır ancak kulakçığın tüm bölgelerine ulaşmak sınırlıdır. Cerrahi işlemde ise kulakçık doğrudan görülerek çizgiler oluşturulur; hem sol hem sağ kulakçığa ulaşılabilir ve hatların tam kalınlıkta olması sağlanabilir. Ayrıca pıhtının en sık oluştuğu kulakçık kesesi aynı işlemde kapatılabilir; bu, kateter yöntemiyle yapılamayan önemli bir adımdır.
Ameliyattan Ne Beklenir?
İşlemin üç ayrı hedefi vardır. Birincisi ritmin düzene dönmesi ve çarpıntının giderilmesidir. İkincisi kulakçığın düzenli kasılma işlevinin geri kazanılmasıdır; bu katkı, karıncıkların dolumunu iyileştirerek efor kapasitesini artırır. Üçüncüsü pıhtı riskinin azaltılmasıdır; kulakçık kesesinin kapatılması bu hedefe doğrudan hizmet eder. Bu hedeflerin hepsine her hastada aynı ölçüde ulaşılamayabilir; örneğin ritim düzelse bile kulakçığın kasılma işlevi geri gelmeyebilir. Bu nedenle beklentiler ameliyat öncesinde açıkça konuşulur.
Kulakçık Kesesinin Kapatılması Ne Anlama Gelir?
Sol kulakçığın dışa doğru uzanan küçük bir çıkıntısı vardır. Ritim bozukluğunda kulakçık etkili kasılamadığı için bu kesede kan durgunlaşır ve pıhtıların büyük bölümü burada oluşur. Ameliyat sırasında bu kese dikilerek ya da kapatma aracı yerleştirilerek dolaşımdan ayrılır. Böylece pıhtının en sık kaynaklandığı bölge ortadan kaldırılmış olur. Bu adım, kan sulandırıcı tedaviyi tümüyle gereksiz kılmaz; ancak pıhtı riskini azaltan önemli bir katkı sağlar ve kanama riski yüksek hastalarda ayrı bir değer taşır.
Ritim Bozukluğu Ameliyatı Hangi Çarpıntı Türünde ve Kimlere Uygulanır?
İşlem en çok atriyal fibrilasyon için uygulanır; kulakçık kaynaklı diğer bazı hızlı ritimlerde de kullanılabilir. Karar, ritim bozukluğunun süresi, kulakçığın büyüklüğü ve eşlik eden kalp hastalığı birlikte değerlendirilerek verilir.
Uygun Bulunabilecek Hastalar
- Başka bir kalp ameliyatı planlanan hastalar: Kapak ya da bypass ameliyatı yapılacak ve ritim bozukluğu bulunan kişilerde işlem aynı seansta eklenir; bu en sık karşılaşılan durumdur.
- Kateter işlemine yanıt alınamayan hastalar: Bir ya da birden fazla kez kateterle işlem yapıldığı halde ritim bozukluğu tekrarlayanlar.
- İlaç tedavisine yanıt vermeyen hastalar: Yakınmaları süren ve ritim ilaçlarını kullanamayan kişiler.
- Kan sulandırıcı kullanamayan hastalar: Kanama riski yüksek olanlarda, kulakçık kesesinin kapatılması öne çıkar.
- Kapak hastalığına eşlik eden ritim bozukluğu: Özellikle mitral kapak hastalarında kulakçık genişlemiş olur ve işlem birlikte planlanır.
- Pıhtı atma öyküsü olan hastalar: Tedaviye rağmen inme geçirmiş kişiler değerlendirilir.
Sonucu Etkileyen Etkenler
İşlemden beklenen yarar her hastada aynı değildir. Ritim bozukluğu ne kadar uzun süredir devam ediyorsa, kulakçık kasında o kadar yaygın yapısal değişiklik gelişmiştir ve ritmin kalıcı olarak düzelme olasılığı azalır. Sol kulakçığın çok genişlemiş olması da sonucu olumsuz etkiler. Buna karşılık ataklar halinde gelen ve kulakçığı çok genişlememiş hastalarda sonuç daha iyidir. Bu nedenle kapak ameliyatı planlanan hastalarda, ritim bozukluğunun erken dönemde ele alınması önerilir. Kişinin yaşı, eşlik eden hastalıkları ve ameliyatın süresini ne kadar uzatacağı da kararı etkiler.
Ameliyat Öncesinde Hangi Hazırlıklar ve Ritim İncelemeleri Yapılır?
Hazırlığın amacı ritim bozukluğunun türünü ve süresini belgelemek, kulakçık ölçülerini belirlemek ve pıhtı olup olmadığını saptamaktır.
Ritim ve Görüntüleme İncelemeleri
- EKG: Ritim bozukluğunun türü belgelenir; iletim sisteminde ek bir sorun olup olmadığı değerlendirilir.
- Ritim holteri: Atakların sıklığı, süresi ve kalp hızı kaydedilir; bu bilgi işlem sonrası karşılaştırma için de gereklidir.
- Ekokardiyografi: Sol kulakçığın çapı ve hacmi ölçülür, kapak hastalıkları ve kalbin pompalama gücü değerlendirilir.
- Yemek borusundan ekokardiyografi: Kulakçık kesesinde pıhtı bulunup bulunmadığı gösterilir; bu inceleme ameliyat planı için zorunludur.
- Koroner anjiyografi: Uygun yaştaki hastalarda kalp damarları değerlendirilir.
- TSH ve kan tetkikleri: Düzeltilebilir nedenler araştırılır.
Genel Hazırlık
Kan sulandırıcı tedavi, hekimin belirlediği düzene göre ameliyat öncesinde ayarlanır; bu hastalarda kanama-pıhtı dengesi dikkatle yönetilir. Diş ve diş eti muayenesi yapılır; enfeksiyon odakları tedavi edilir. Sigara kullanılıyorsa bırakılması istenir. Uyku sırasında solunum durması varsa tedavi edilmesi, işlem sonrası tekrarlama olasılığını azaltır. Ameliyat öncesi görüşmede, ritmin hemen düzelmeyebileceği ve ilaçların bir süre daha kullanılacağı ayrıntılı olarak anlatılır.
Kalp Dokusunda Çizgi Oluşturma İşlemi Nasıl Yapılır?
İşlem, başka bir kalp ameliyatıyla birlikte yapılıyorsa aynı kesiden gerçekleştirilir; tek başına yapıldığında göğsün yan duvarından küçük kesilerle ya da endoskopik yöntemle uygulanabilir.
Çizgiler Nasıl Oluşturulur?
Geçmişte bu çizgiler kesip dikme yöntemiyle oluşturulurdu; günümüzde ise enerji uygulanarak dokuda nedbe hattı yaratılır. En sık kullanılan iki yöntem, yüksek frekanslı akımla ısı uygulanması ve çok düşük sıcaklıkla dondurma işlemidir. Uç doku üzerinde gezdirilerek hat oluşturulur; hattın duvarın tüm kalınlığı boyunca tam olması gerekir, aksi halde uyarı aradan geçebilir. Bu nedenle uygulama süresi ve enerji miktarı dikkatle ayarlanır ve hatların bütünlüğü denetlenir.
Hangi Hatlar Oluşturulur?
Temel adım, akciğer toplardamarlarının sol kulakçığa açıldığı bölgenin çevresinin yalıtılmasıdır; düzensiz uyarıların büyük bölümü buradan kaynaklanır. Buna ek olarak sol kulakçık tavanında, mitral kapak halkasına doğru uzanan ve kulakçık kesesine giden hatlar eklenebilir. Sağ kulakçıkta da benzer hatlar oluşturulabilir; sağ taraf hatları, kulakçık kaynaklı diğer hızlı ritimlerin önlenmesine katkı verir. Hangi hatların oluşturulacağı, ritim bozukluğunun süresine ve türüne göre belirlenir; ataklar halinde gelen olgularda sınırlı bir hat seti yeterli olabilirken, uzun süredir devam eden olgularda daha kapsamlı bir set uygulanır. Son olarak kulakçık kesesi kapatılır.
İşlem Kalbin Doğal Uyarı Merkezini Etkiler mi?
Hatlar, kalbin doğal pil noktası ve uyarının karıncıklara iletildiği bekleme noktası korunacak biçimde planlanır. Buna karşılık bu yapılar hatlara yakın konumda olduğu için, işlem sonrasında iletimde gecikme görülebilir. Bu gecikme çoğu hastada geçicidir ve doku ödeminin çözülmesiyle düzelir. Az sayıda hastada kalıcı olur ve kalıcı kalp pili takılması gerekir; bu olasılık ameliyat öncesinde anlatılır. Uzun süredir ritim bozukluğu olan ve doğal pil noktası zaten zayıflamış hastalarda bu olasılık daha yüksektir.
Ameliyattan Sonra Ritmin Düzelmesi ve Takip Nasıl İlerler?
Ritmin düzelmesi hemen olmayabilir; oluşturulan hatların nedbeye dönüşmesi ve kulakçık dokusundaki ödemin çözülmesi zaman alır.
İşlem Ameliyat Süresini Ne Kadar Uzatır?
Başka bir kalp ameliyatıyla birlikte yapıldığında, hat setinin kapsamına göre ameliyat süresi sınırlı ölçüde uzar. Bu ek süre, ikinci bir girişim gereksiniminin ortadan kalkması karşısında kabul edilir. Sürenin uzaması, kişinin genel durumu gözetilerek değerlendirilir.
Erken Dönem
Ameliyattan sonraki ilk haftalarda ritim yeniden bozulabilir; bu, işlemin başarısız olduğu anlamına gelmez. Doku ödemi ve ameliyata bağlı iltihabi yanıt bu dönemde ritmi etkiler. Bu nedenle ritim ilaçları ve kan sulandırıcı tedavi belirli bir süre sürdürülür. Ritim izlemi hastanede sürekli yapılır; taburculuk sonrasında da kontrollerde EKG çekilir. Kalp hızının çok yavaşlaması durumunda geçici uyarı desteği kullanılır ve gerekirse kalıcı pil değerlendirilir.
Hastanedeki Dönem Nasıl Geçer?
İşlem başka bir kalp ameliyatıyla birlikte yapıldığında, hastanedeki süreç o ameliyatın gerektirdiği gibi ilerler. Yoğun bakımda ritim sürekli izlenir; bu hastalarda izlem, yalnız cerrahi geçirenlere göre daha yakından yapılır. Kalp hızının çok yavaşlaması durumunda geçici uyarı telleri kullanılır; bu teller ameliyat sırasında yerleştirilir ve gerek kalmadığında çıkarılır. Sıvı ve tuz dengesi ritmi doğrudan etkilediği için kan değerleri düzenli kontrol edilir. Oda katına alındıktan sonra yürüme mesafesi kademeli olarak artırılır ve taburculuk öncesinde ritim kaydı yinelenir.
Uzun Dönem İzlem
Ritmin oturması aylar alabilir; bu nedenle işlemin sonucu erken dönemde değil, belirli bir süre geçtikten sonra değerlendirilir. İzlemde EKG ve gün boyu ritim kayıtları kullanılır; yakınması olmayan hastalarda bile kayıt alınır, çünkü ritim bozukluğu sessiz seyredebilir. Ritim düzenli seyrediyorsa ritim ilaçları kademeli olarak azaltılır. Kan sulandırıcı tedavinin sürdürülüp sürdürülmeyeceği, kişinin inme riski değerlendirmesine göre belirlenir; ritmin düzelmiş görünmesi tek başına ilacın kesilmesi için yeterli sayılmaz. Ritim bozukluğu tekrarlarsa kateterle ek işlem yapılması gündeme gelebilir.
Günlük Yaşamda Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Nabzın düzenli olarak elle sayılması ve düzensizliğin kaydedilmesi
- İlaçların düzenli kullanılması; ritim düzeldi diye kendiliğinden bırakılmaması
- Alkolün sınırlanması ya da bırakılması
- Kilo denetimi ve düzenli fiziksel etkinlik
- Uyku bozukluğunun tedavi ettirilmesi
- Göğüs kemiği açılmışsa kaynama süresince ağır kaldırmaktan kaçınılması
- Kanama belirtilerinin bilinmesi ve bildirilmesi
Muayeneye Gelirken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Çarpıntı ataklarının ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü ve nasıl geçtiği bir deftere yazılmalıdır. Evde ölçülen nabız değerleri ve güncel ilaç listesi getirilmelidir. Önceki EKG kayıtları, ritim holteri sonuçları ve ekokardiyografi raporları karşılaştırma için gereklidir; kulakçık ölçüsünün zaman içindeki değişimi karar verirken kullanılır. Daha önce kateterle işlem yapılmışsa o işleme ait rapor da getirilmelidir. Kan sulandırıcı kullanılıyorsa son kan değerleri ve kanama yaşanıp yaşanmadığı bildirilmelidir.
Hangi Durumlarda Hemen Başvurulmalıdır?
- Yeniden başlayan, uzun süren ve düzensiz çarpıntı
- Nabzın belirgin biçimde yavaşlaması, bayılma ya da bayılacak gibi olma
- Konuşma bozukluğu, yüzde kayma, kol ya da bacakta ani güç kaybı
- Hızla artan nefes darlığı ve bacaklarda şişlik
- Ateş, titreme ve yarada kızarıklık ya da akıntı
- İdrarda ya da dışkıda kan, uzun süren burun kanaması
Bu ameliyatın hedefi yalnız çarpıntıyı gidermek değil, kulakçığın düzenli kasılmasını geri kazandırmak ve pıhtı riskini azaltmaktır. Sonuç, ritim bozukluğunun süresine ve kulakçığın durumuna bağlı olduğundan, işlem mümkün olduğunca erken dönemde planlanır ve sonrasındaki izlem aksatılmaz. Ritmin düzelmiş görünmesi, kan sulandırıcı tedavinin kendiliğinden bırakılması için bir gerekçe değildir; bu karar risk değerlendirmesiyle birlikte hekim tarafından verilir.
Tıbbi inceleme: Op. Dr. Emre Aygün · Yayımlanma: · Son güncelleme:
Sık sorulan sorular
Bu işlem başka bir kalp ameliyatıyla birlikte yapılabilir mi?
Tek başına yapıldığında kalbe hangi yoldan ulaşılır?
Dokudaki çizgiler hangi yöntemlerle oluşturulur?
Sol kulakçık poşunun kapatılması ne anlama gelir?
Ameliyattan hemen sonra ritim neden hâlâ düzensiz olabilir?
Ritmin oturması ne kadar sürer?
Ameliyattan sonra kan sulandırıcı hemen kesilir mi?
Çizgi oluşturma işlemi kalbin doğal uyarı merkezini etkiler mi?
Ritim bozukluğu uzun yıllardır varsa sonuç değişir mi?
Kulakçık çok genişlemişse işlem nasıl planlanır?
Ameliyattan sonra ritim nasıl izlenir?
Çarpıntı tekrarlarsa kateterle ek işlem yapılabilir mi?
Bu işlem kalbin ne kadarını ilgilendirir?
Ameliyattan sonra ritim ilaçları ne kadar süre kullanılır?
Ameliyattan sonra hangi belirtilerde hekime başvurulmalıdır?
Kaynakça
Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.
- NHLBI (NIH) — Arrhythmias
- MedlinePlus — Atrial Fibrillation
- PubMed — Atrial fibrillation surgical ablation
- StatPearls (NCBI Bookshelf) — Atrial Fibrillation