Kendi Pulmoner Kapağının Aorta Taşınması

Kendi akciğer kapağının aort yerine taşınması, bozulmuş aort kapağının çıkarılıp yerine kişinin kendi akciğer atardamarı kapağının yerleştirilmesi, boşalan yere ise başka bir kapağın konulmasıdır. Kişinin canlı ve kendi dokusu aort konumuna geçtiği için kapak büyüme yeteneğini korur, kan sulandırıcı gerektirmez ve enfeksiyona karşı daha dirençlidir. Buna karşılık iki kapağın birden ilgilendirildiği kapsamlı bir ameliyattır.

Kendi Akciğer Kapağının Aort Yerine Taşınması Nedir ve Neden Yapılır?

Kalpte dört kapak bulunur. Aort kapağı sol karıncığın çıkışında, pulmoner kapak ise sağ karıncığın çıkışında yer alır. İki kapak yapı bakımından birbirine benzer; ancak aort kapağı çok daha yüksek basınç altında çalışır. Bu yöntemde, kişinin kendi pulmoner kapağı çevresindeki damar bölümüyle birlikte çıkarılır ve aort konumuna yerleştirilir. Boşalan pulmoner konuma ise doku kaynaklı bir kapak ya da kapaklı bir tüp konur.

Neden Kendi Kapağı Tercih Edilir?

Aort konumuna taşınan kapak kişinin kendi canlı dokusudur; kan hücreleriyle uyumlu bir yüzeye sahiptir ve pıhtı oluşturma eğilimi çok düşüktür. Bu nedenle mekanik kapakta gereken ömür boyu kan sulandırıcı kullanımı gerekmez. Doku canlı olduğu için büyüme çağındaki çocuklarda kapak, çocukla birlikte büyüyebilir; bu özellik hiçbir yapay kapakta bulunmaz. Ayrıca yabancı yüzey olmadığından kapakta enfeksiyon yerleşme olasılığı daha düşüktür. Kapağın akım biçimi doğal kapağa en yakın olan seçenektir; bu da sol karıncık üzerindeki yükün en aza inmesini sağlar.

İki Kapak Birbirine Ne Kadar Benzer?

Aort ve pulmoner kapaklar gelişim sırasında aynı yapıdan ayrışır; her ikisi de üç yaprakçıklı, yarım ay biçiminde kapaklardır ve benzer bir halka üzerine oturur. Bu benzerlik, pulmoner kapağın aort konumunda çalışabilmesinin temelidir. Farkları çalıştıkları basınçtadır: pulmoner kapak düşük basınç altında, aort kapağı ise çok daha yüksek basınç altında görev yapar. Taşınan kapak yeni konumunda bu yüksek basınca zamanla uyum sağlar; yaprakçıklar kalınlaşarak dayanıklılık kazanır. Uyum sürecinin iyi yönetilmesi için ameliyat sonrası ilk aylarda tansiyonun sıkı biçimde denetlenmesi istenir.

Yöntemin Zorlukları Nelerdir?

Ameliyatın en belirgin zorluğu, başlangıçta tek bir kapağı ilgilendiren hastalığın iki kapağı ilgilendirir hale gelmesidir. Aort konumuna taşınan kapak yıllar içinde genişleyip kaçak yapabilir; pulmoner konuma konan kapak ise zamanla darlığa yol açabilir. Bu iki olasılık nedeniyle izlem ömür boyu sürer ve ileride yeniden girişim gerekebilir. Ameliyat teknik olarak da kapsamlıdır: kalbin durdurulduğu süre daha uzundur ve kalp damarlarının yeniden dikilmesi gerekir. Bu nedenle yöntem, uygun hasta grubunda ve deneyimli ekiplerce uygulanır.

Bu Ameliyat Hangi Hastalara Uygundur ve Kararı Ne Belirler?

Karar; yaş, kapak hastalığının türü, damar duvarının yapısı, gebelik planı ve kişinin yaşam düzeni birlikte değerlendirilerek verilir.

Uygun Bulunabilecek Hastalar

• Bebekler ve çocuklar: Doğuştan aort kapak hastalığı olan ve büyüme çağında bulunan çocuklarda, kapağın çocukla birlikte büyümesi en önemli üstünlüktür.
• Genç erişkinler: Uzun yıllar kan sulandırıcı kullanmak istemeyen ve etkin bir yaşam süren kişilerde öne çıkar.
• Gebelik planlayan kadınlar: Kan sulandırıcı tedavinin gebelikte özel düzen gerektirmesi nedeniyle bu seçenek değerlidir.
• Düzenli spor yapan kişiler: Kanamaya yatkınlık oluşmadığı için etkinlik kısıtlaması daha azdır.
• Kapak halkası dar olan hastalar: Taşınan kapak kişinin kendi ölçülerine uyduğu için yeterli açıklık sağlanır.
• Seçilmiş kapak iltihabı olguları: Yabancı yüzey bulunmaması nedeniyle bazı hastalarda tercih edilebilir.

Uygun Bulunmayabilecek Durumlar

Damar duvarının yapısını zayıflatan kalıtsal hastalıklarda bu yöntem önerilmez; çünkü aynı yapısal zayıflık taşınan kapağın çevresindeki damar dokusunda da bulunur ve kapak kısa sürede genişleyerek kaçak yapabilir. Pulmoner kapağın kendisinde yapısal bir sorun bulunması, iki kapağın ölçülerinin birbirine uymaması, ileri yaş, kalp kasının belirgin biçimde zayıflamış olması ve düzenli kontrollere gelmesi güç olan kişiler de bu yöntemin uygun bulunmadığı durumlar arasındadır. Romatizmal kapak hastalığında, aynı sürecin ileride pulmoner kapağı da etkileyebileceği göz önünde bulundurulur. Karar, görüntüleme bulguları ve kişinin öncelikleri birlikte ele alınarak verilir.

Kapak Taşıma Ameliyatı Öncesinde Hangi Değerlendirmeler Yapılır?

Değerlendirmenin amacı iki kapağın da ayrıntılı ölçülmesi, damar duvarının yapısının incelenmesi ve eşlik eden sorunların saptanmasıdır.

Görüntüleme ve Kalp Değerlendirmesi

• Ekokardiyografi: Aort kapağındaki darlık ve kaçağın derecesi, kapak halkası ölçüsü, sol karıncık ölçüleri ve kasılma gücü değerlendirilir. Pulmoner kapağın yapısı ve halka ölçüsü ayrıca incelenir.
• Yemek borusundan ekokardiyografi: İki kapağın ayrıntılı değerlendirilmesi ve ölçülerinin karşılaştırılması için istenir.
• Aort BT anjiyografi: Ana atardamarın çapları ve kök yapısı ölçülür; genişleme varsa plan buna göre yapılır.
• Kardiyak MR: Kalp kasının yapısı ve kapak hacimlerinin sayısal ölçümü gerektiğinde kullanılır.
• Koroner anjiyografi: Uygun yaştaki hastalarda kalp damarları değerlendirilir; damar çıkışlarının konumu ayrıca not edilir.
• EKG ve akciğer grafisi: Ritim, iletim ve akciğer durumu gözden geçirilir.

Bağ Dokusu Değerlendirmesi ve Genel Hazırlık

Damar duvarını zayıflatan kalıtsal bir hastalık düşünülüyorsa ayrıntılı değerlendirme yapılır; boy, eklem esnekliği, göz bulguları ve aile öyküsü sorgulanır, gerekirse genetik inceleme istenir. Bu adım, yöntemin uygunluğunu belirleyen en kritik başlıklardan biridir. Bunun yanında kan sayımı, böbrek ve karaciğer değerleri, pıhtılaşma testleri incelenir. Diş ve diş eti muayenesi zorunludur. Sigara kullanılıyorsa bırakılması istenir. Ameliyat öncesi görüşmede iki kapağın da ilgilendirileceği, ömür boyu izlem gerekeceği ve ileride yeniden girişim gerekebileceği ayrıntılı olarak anlatılır.

Kapağın Taşınması ve Boşalan Yerin Onarımı Nasıl Yapılır?

Ameliyat genel anestezi altında ve kalp akciğer makinesi desteğiyle yapılır. Kapsamlı bir ameliyat olduğu için süresi diğer kapak ameliyatlarından uzundur.

Ameliyatın Adımları

Göğüs kemiği ortadan açılarak kalbe ulaşılır ve kalp akciğer makinesi devreye alınır. Kalp geçici olarak durdurulur ve kas koruyucu çözelti verilir. Önce ana atardamar açılır, hastalıklı aort kapağı çıkarılır ve kalp damarlarının çıkış noktaları çevresindeki doku parçalarıyla birlikte ayrılır. Ardından pulmoner kapak, çevresindeki damar bölümüyle birlikte dikkatle çıkarılır; bu aşamada kalp kasını besleyen bir damar dalına zarar verilmemesine özel önem gösterilir. Çıkarılan kapak aort konumuna yerleştirilir ve alt ucundan kapak halkasına, üst ucundan ana atardamara dikilir. Daha sonra kalp damarlarının çıkış noktaları, taşınan damar bölümünde açılan pencerelere tek tek dikilir. Son olarak boşalan pulmoner konuma doku kaynaklı bir kapak ya da kapaklı bir tüp yerleştirilir. Kalpteki hava boşaltılır ve kalp yeniden çalıştırılır.

Taşınan Kapağın Desteklenmesi

Aort konumu, pulmoner konuma göre çok daha yüksek basınç altındadır. Taşınan kapağın çevresindeki damar dokusu bu basınca zamanla uyum sağlarken genişleyebilir; genişleme kapakta kaçağa yol açar. Bu nedenle kapağın alt ve üst uçlarının desteklenmesi, gerektiğinde çevresine bir destek halkası ya da tüp greft eklenmesi gündeme gelir. Destekleme teknikleri, taşınan kapağın uzun yıllar kaçaksız çalışmasını amaçlar. Hangi tekniğin kullanılacağı, kişinin damar yapısına ve iki kapak arasındaki ölçü farkına göre belirlenir.

Ameliyatın Denetimi

Kalp yeniden çalışmaya başladığında yemek borusundan ekokardiyografi yapılır. Bu incelemede taşınan kapakta kaçak olup olmadığı, kalp damarlarının dikildiği noktalarda daralma bulunup bulunmadığı, pulmoner konuma konan kapağın çalışması ve kalp kasının kasılma gücü değerlendirilir. Sonuç yeterli görülmezse gerekli düzeltmeler aynı seansta yapılır. Bu denetim, ameliyatın ayrılmaz bir adımıdır.

Bu Ameliyattan Sonra İyileşme ve Ömür Boyu Takip Nasıl Yürütülür?

Erken dönem iyileşme, diğer açık kalp ameliyatlarına benzer. Uzun dönem izlem ise iki kapağın birlikte değerlendirilmesini gerektirdiği için ayrı bir önem taşır.

Hastanedeki Dönem

Ameliyat sonrasında yoğun bakımda izlem yapılır; solunum desteği genellikle ilk saatlerde sonlandırılır. Ağrı denetimi, sıvı dengesi, ritim izlemi ve solunum egzersizleri bu dönemin temel başlıklarıdır. Kalp damarlarının yeniden dikilmesi nedeniyle EKG ve kalp kası değerleri yakından izlenir. Oda katına alındıktan sonra yürüme mesafesi her gün artırılır. Çocuk hastalarda beslenme ve hareket planı yaşa göre ayrıca düzenlenir. Taburculuk öncesinde ilaç düzeni, yara bakımı ve kontrol randevusu anlatılır.

Evdeki İlk Haftalar

• Her gün düzenli olarak artırılan yürüyüş iyileşmenin temel parçasıdır.
• Yaranın temiz ve kuru tutulması; kızarıklık, şişlik ya da akıntıda gecikmeden başvurulması gerekir.
• Göğüs kemiğinin kaynaması için ağır kaldırmaktan ve kolları zorlayan hareketlerden kaçınılır.
• Tansiyonun düzenli ölçülmesi ve hedef değerlerde tutulması, taşınan kapağın genişlemesini önlemek açısından önemlidir.
• Çocuklarda okula dönüş, iyileşmenin gidişine göre planlanır.
• Araç kullanımı ve işe dönüş zamanı hekimle birlikte belirlenir.

İlk Aylarda Tansiyon Denetimi Neden Kritiktir?

Taşınan kapak, alıştığından çok daha yüksek bir basınçla karşılaşır ve bu basınca uyum sağlaması zaman alır. Uyum döneminde tansiyonun yüksek seyretmesi, kapağın çevresindeki damar dokusunun beklenenden hızlı genişlemesine yol açabilir; genişleme ise kaçakla sonuçlanır. Bu nedenle ameliyat sonrası ilk aylarda tansiyon hedefleri daha sıkı tutulur ve gerektiğinde ilaç desteği verilir. Evde düzenli ölçüm yapılması, değerlerin kaydedilmesi ve kontrollerde paylaşılması istenir. Nefes tutarak yapılan ağır zorlanmalardan bu dönemde kaçınılması da aynı gerekçeye dayanır.

Uzun Dönem İzlem

İzlem ömür boyu sürer ve iki kapağı birlikte kapsar. Her kontrolde taşınan kapağın çapı, üzerinde kaçak olup olmadığı, pulmoner konuma konan kapağın açıklığı ve basınç farkı ölçülür; sol ve sağ karıncığın ölçüleri ile kasılma gücü kaydedilir. Ölçümler her kontrolde önceki kayıtlarla karşılaştırılır. Taşınan kapağın çapı artmaya başlarsa tansiyon denetimi sıkılaştırılır ve kontrol aralığı kısaltılır. Pulmoner konumdaki kapakta darlık gelişirse, uygun hastalarda kateter yoluyla kapak yerleştirilmesi gündeme gelebilir; bu yaklaşım yeniden açık ameliyat gereksinimini erteleyebilir. Diş ve ağız bakımına özen gösterilmesi, kanamalı işlemler öncesinde durumun bildirilmesi ve açıklanamayan ateşte gecikmeden başvurulması istenir.

Ameliyat Kararı Nasıl Paylaşılır?

Bu yöntem, üstünlükleri kadar gereklilikleri de bulunan bir seçenek olduğu için karar hastayla ayrıntılı biçimde paylaşılır. Çocuk hastalarda görüşme aileyle yapılır; kapağın çocukla birlikte büyüyeceği, buna karşılık pulmoner konumdaki kapağın ileride değiştirilmesi gerekebileceği anlatılır. Erişkinlerde kan sulandırıcı kullanmama üstünlüğü ile ömür boyu izlem gerekliliği birlikte ele alınır. Klasik kapak değişimi ve kendi dokusundan kapak yapımı gibi diğer seçenekler de aynı görüşmede konuşulur. Kararın yazılı olarak kaydedilmesi ve hastaya bir kopyasının verilmesi sürecin bir parçasıdır.

Hangi Durumlarda Hemen Başvurulmalıdır?

• Ateş, titreme ve açıklanamayan halsizlik
• Yarada kızarıklık, akıntı ya da açılma
• Yeni başlayan düzensiz çarpıntı ya da bayılma
• Eforla artan nefes darlığı ve efor kapasitesinde belirgin düşüş
• Göğüs ağrısı ya da baskı hissi
• Bacaklarda şişlik, karında gerginlik ve hızlı kilo alımı
• Göğüs kemiğinde hareketle artan oynama hissi ya da çıtırtı

Bu ameliyatın uygunluğu, uygulanacak teknikler ve sonrasındaki izlem düzeni kişiye göre değişir. Karar, muayene ile görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilerek ve kişinin yaşı, yaşam düzeni ile öncelikleri gözetilerek verilir.