İçeriğe geç
Özel Koru Ankara Hastanesi · Kızılırmak Mah. 1450. Sok. No:13, Çukurambar / Ankara 0312 911 77 77
Ameliyat

Aort Yayı (Arkus) Ameliyatı

Aort Yayı (Arkus) Ameliyatı Ankara. Beyne ve kollara giden damarların çıktığı aort bölümünün onarılması. Beyin korunması ameliyatın en kritik aşamasıdır.

Aort yayı, ana atardamarın kalpten çıkıp yukarı yükseldikten sonra kavis çizerek aşağı döndüğü bölümdür. Beyne ve kollara giden damarların tamamı bu kavisten çıkar. Bu nedenle yayın onarımı, kalp cerrahisinin teknik olarak en ayrıntılı işlemlerinden biridir: damar değiştirilirken beynin kansız kalmaması gerekir.

Aort Yayı Ameliyatı Nedir ve Damarın Bu Bölümü Neden Onarılır?

Ameliyat, yay bölümünün çıkarılıp yerine yapay bir tüpün dikilmesi ve bu kavisten çıkan damarların yeni tüpe yeniden bağlanması işlemidir. Yayın tamamı ya da bir bölümü değiştirilebilir; kapsam, genişlemenin uzanımına göre belirlenir.

Bu Bölüm Neden Ayrı Ele Alınır?

Yay, damarın diğer bölümlerinden iki yönüyle ayrılır. Birincisi, beyne ve kollara giden damarların buradan çıkmasıdır; damar kesildiğinde bu dalların kan akımı geçici olarak kesilir ve beynin korunması için ayrı bir düzenek kurulmalıdır. İkincisi, yayın soluk borusu, yemek borusu ve ses tellerini çalıştıran sinirle çok yakın komşuluk göstermesidir; bu yapıların korunması ameliyatın ayrılmaz parçasıdır. Bu iki özellik, işlemin süresini ve hazırlığını belirler.

Neden Onarılır?

Genişleyen yay, duvarı incelerek yırtılma tehlikesi oluşturur; bu bölümde yırtılma göğüs boşluğuna ya da soluk borusu ile yemek borusuna doğru kanamayla sonuçlanabilir. Ayrıca genişleyen damar komşu yapılara bası yaparak ses kısıklığı, inatçı öksürük ve yutma güçlüğüne yol açar. Damar duvarında ayrılma geliştiğinde ise beyne giden dalların ağzı bu ayrılmanın içinde kalabilir ve inme ortaya çıkabilir. Ayrıntılar aort diseksiyonu sayfasındadır.

Ne Kadarı Değiştirilir?

Genişleme yalnız yayın başlangıcını tutuyorsa, bu bölüm çıkan damarla birlikte değiştirilir ve dalların çıkışı korunur. Kavisin tamamı genişlemişse yay bütünüyle değiştirilir ve üç dalın hepsi yeni tüpe bağlanır. Genişleme aşağıya, inen bölüme uzanıyorsa, ilk aşamada yeni tüpün ucu inen damarın içine serbest bırakılır; buna hortum uzantısı denir ve ikinci aşamada bu uca bağlanılır. Kapsam, ameliyat öncesi görüntülemelerle belirlenir.

Aort Yayı Ameliyatı Kimlere Yapılır, Kararı Hangi Bulgular Belirler?

Karar, yırtılma tehlikesi ile ameliyatın kendi yükü karşılaştırılarak verilir. Bu bölümde işlem kapsamlı olduğu için, eşik ve zamanlama dikkatle belirlenir.

Başlıca Durumlar

  • Yay bölümünün genişlemesi ve çapın girişim eşiğine ulaşması
  • Kontroller arasında belirgin büyüme saptanması
  • Bası bulgularının ortaya çıkması: ses kısıklığı, inatçı kuru öksürük, yutma güçlüğü, nefes darlığı
  • Damar duvarında ayrılmanın yayı tutması ya da yaydan başlaması
  • Çıkan bölüm ameliyat edilirken genişlemenin yaya uzanıyor olması
  • Duvarda delinme, yalancı genişleme ya da iltihap gelişmesi
  • Bağ dokusu hastalıklarında yayın genişlemesi; ayrıntılar bağ dokusu hastalıklarında aort tutulumu sayfasındadır

Kararı Etkileyen Kişisel Etkenler

Kişinin yaşı, akciğer ve böbrek işlevleri, geçirilmiş kalp ameliyatı olup olmadığı, beyin damarlarındaki darlıklar ve genel dayanıklılığı kararda birlikte değerlendirilir. Beyin damarlarında ileri darlık bulunması, ameliyat sırasındaki koruma planını değiştirir. İleri yaştaki ve eşlik eden hastalıkları ağır olan kişilerde, tüm damarların açık ameliyatla ele alınması yerine, dalların yeri değiştirilip kalan bölümün kasıktan yerleştirilen bir stent greftle kapatıldığı karma yöntemler tercih edilebilir. Bu seçenek kişiye özel değerlendirilir.

Ameliyat Öncesinde Hangi Hazırlıklar ve Beyin Damarı Değerlendirmeleri Yapılır?

Hazırlığın iki amacı vardır: değiştirilecek bölümün sınırlarını belirlemek ve beyin korumasını planlamak.

Görüntüleme ve Değerlendirmeler

  • Aort BT anjiyografi: Yayın ve dalların ayrıntılı haritasını verir; tüp çapı, dikiş hatları ve bağlantı noktaları bu görüntülerle planlanır.
  • Karotis doppler ultrason: Boyun damarlarındaki darlıkları gösterir; ameliyat sırasındaki beyin korumasının hangi damardan sağlanacağı buna göre belirlenir.
  • Beyin damarlarının görüntülenmesi: Beynin tabanındaki damar halkasının tam olup olmadığı değerlendirilir; bu halka, tek taraftan verilen kanın her iki yarıya dağılmasını sağlar.
  • Ekokardiyografi: Kapakların durumu ve kalbin kasılma gücü değerlendirilir.
  • Koroner anjiyografi: Kalbin kendi damarlarındaki darlıklar gösterilir; varsa aynı seansta köprüleme planlanır.
  • Solunum işlev testleri, böbrek değerlendirmesi ve diş muayenesi hazırlığın parçasıdır.

Beyin Koruması Neden Önceden Planlanır?

Yay değiştirilirken, dalların ağzının bulunduğu bölge bir süre için dolaşımdan çıkarılır. Bu sürede beynin beslenmesi başka bir yoldan sağlanmalıdır. En sık kullanılan yol, koltuk altındaki atardamardan verilen kanın kolun damarı üzerinden beynin sağ yarısına ulaşmasıdır; sol yarı ise beyin tabanındaki halka aracılığıyla ya da doğrudan sol boyun damarına yerleştirilen ince bir kanül üzerinden beslenir. Bu halkanın tam olup olmadığı görüntülemeyle önceden bilinmelidir; tam değilse her iki taraftan ayrı besleme planlanır.

Kişiden İstenenler

Sigaranın mümkün olan en erken dönemde bırakılması istenir; bu bölümün ameliyatlarında solunum iyileşmesi belirleyicidir. Diş enfeksiyonları önceden tedavi edilir. Kan sulandırıcı ilaç kullananlarda kesme zamanı hekim tarafından belirlenir. Şeker hastalığı olanlarda kan şekerinin düzenlenmesi istenir. Anestezi görüşmesinde kullanılan tüm ilaçlar, bitkisel ürünler ve besin destekleri bildirilir. Ameliyatın kapsamlı olduğu, yoğun bakım süresinin diğer kalp ameliyatlarına göre uzun olabileceği ve iki aşamalı bir plan gerekebileceği kişiye önceden anlatılır.

Aort Yayının Değiştirilmesi Adım Adım Nasıl Yapılır?

İşlem genel anestezi altında, kalp-akciğer makinesi desteğiyle ve vücut ısısı düşürülerek yapılır.

Ameliyatın Aşamaları

  • Giriş ve bağlantı: Göğüs kemiği ortasından açılır. Makineye bağlantı çoğu kez koltuk altındaki atardamardan kurulur; bu, beyin korumasını da aynı yoldan sağlar.
  • Soğutma: Vücut ısısı kademeli olarak düşürülür; dokuların oksijen gereksinimi azalır ve dolaşımın durdurulacağı dönem için koruma sağlanır.
  • Kalbin durdurulması: Kalbe koruyucu sıvı verilerek kasılma geçici olarak durdurulur.
  • Dolaşımın durdurulması ve beyin beslemesi: Alt vücut dolaşımı kısa süreliğine durdurulur; bu sırada beyin, koltuk altı ve gerekirse boyun damarlarından verilen soğutulmuş kanla beslenmeyi sürdürür.
  • Yayın çıkarılması: Genişlemiş yay açılır ve çıkarılır; dalların çıkış yerleri çevrelerinde bir doku alanı bırakılarak ayrılır.
  • Alt birleştirme: Yapay tüpün ucu, inen damarın sağlam bölümüne dikilir; gerekirse uç serbest bırakılarak hortum uzantısı oluşturulur.
  • Alt vücut dolaşımının geri verilmesi: Bu dikiş tamamlanır tamamlanmaz tüpün yan kolundan kan verilerek alt vücut yeniden beslenir; böylece dolaşımsız süre kısaltılır.
  • Dalların bağlanması: Beyne ve kollara giden damarlar, tek bir doku parçası halinde ya da tek tek, tüpün üzerine dikilir.
  • Üst birleştirme ve ısıtma: Tüpün diğer ucu çıkan damara dikilir, hava dikkatle boşaltılır, vücut ısısı yükseltilir ve kalp yeniden çalıştırılır.
  • Kanama denetimi ve kapanış: Tüm dikiş hatları basınç altında gözlenir, drenler yerleştirilir ve göğüs kapatılır.

Hortum Uzantısı Ne İşe Yarar?

Genişleme yayı aşıp inen bölüme uzandığında, tek seansta tüm damarı değiştirmek kişinin taşıyabileceğinden ağır bir işlem olabilir. Bu durumda ilk aşamada yay değiştirilir ve yeni tüpün ucu inen damarın içine serbest bırakılır. İkinci aşamada, bu serbest uca kasıktan yerleştirilen bir stent greft kolayca oturtulur ya da ikinci bir ameliyatla inen bölüm değiştirilir. Böylece ikinci işlem daha kısa ve daha güvenli hale gelir. Bazı kişilerde ilk seansta serbest uç yerine, ucu paslanmaz bir iskeletle desteklenmiş bir tüp yerleştirilerek iki aşama tek seansta birleştirilir.

Omurilik Dolaşımı Nasıl Korunur?

Omuriliği besleyen ince damarlar, ana atardamarın inen bölümünden çıkar. Yay onarımı inen bölüme doğru uzadığında bu damarların bir bölümü etkilenebilir ve bacaklarda güç kaybı gelişebilir. Bu nedenle işlem inen bölüme uzanacaksa koruma önlemleri önceden planlanır: alt vücudun dolaşımsız kaldığı süre olabildiğince kısa tutulur, tansiyonun alt sınırı yüksekçe korunur ve gerektiğinde omurilik çevresindeki sıvının basıncı ince bir kateterle düşürülür. Ameliyattan sonra bacak hareketleri ve idrar yapma işlevi sık aralıklarla değerlendirilir; yeni bir bulguda beklenmeden girişimde bulunulur.

Karma Yöntem Nedir?

İleri yaştaki ve eşlik eden hastalıkları ağır olan kişilerde, yayın tümüyle açık ameliyatla değiştirilmesi yerine karma bir yol izlenebilir. Bu yöntemde beyne giden damarların çıkış yerleri, göğüs açılarak daha ileriye taşınır; ardından yay bölümü kasıktan yerleştirilen bir stent greftle içeriden kapatılır. Böylece dolaşımın durdurulması ve derin soğutma gerekmez. Bu yolun uygunluğu, damar yapısına ve dalların konumuna bağlıdır; ayrıntılar göğüs aortunun stentgreftle onarımı sayfasındadır.

Aort Yayı Ameliyatından Sonra İyileşme ve Takip Nasıl Olur?

Bu ameliyat kapsamlı olduğu için, erken dönem diğer kalp ameliyatlarına göre daha yakın izlem gerektirir.

Yoğun Bakım Dönemi

Uyandırma dönemi, nörolojik değerlendirmenin yapılabilmesi için denetimli biçimde yürütülür; bilincin açılması, kol ve bacak hareketlerinin simetrik olması ve konuşmanın değerlendirilmesi öncelikli izlem başlıklarıdır. Tansiyon kesintisiz izlenir ve hedef aralıkta tutulur. Drenlerden gelen sıvı yakından izlenir; bu ameliyatta dikiş hatları çok sayıda olduğu için kanama denetimi önemlidir. Solunum desteğinin süresi, ses telleri ve yutma işlevinin değerlendirilmesine göre belirlenir. İdrar çıkışı ve böbrek işlevleri ayrıca izlenir.

Ses ve Yutma İşlevi

Ses tellerini çalıştıran sinir, yayın alt kenarından dönerek yukarı çıktığı için ameliyat sırasında gerilebilir. Bu nedenle sonrasında ses kısıklığı görülebilir; çoğu kişide haftalar içinde düzelir. Yutma işlevinde geçici bozulma da olabilir; bu durumda sıvı gıdaların akciğere kaçmaması için beslenme kıvamı geçici olarak değiştirilir ve gerekirse ince bir beslenme borusu kullanılır. Yutma değerlendirmesi, ağızdan beslenmeye geçilmeden önce yapılır. Kalıcı bulgularda ses ve yutma terapisi önerilir.

Evdeki Dönem

Göğüs kemiğinin kaynaması birkaç ay sürer; bu dönemde kollarla itme, çekme ve ağırlık kaldırma sınırlanır, araç kullanımı ertelenir. Yürüyüş her gün biraz artırılarak sürdürülür. Sesin ve yutmanın durumu kontrollerde yeniden değerlendirilir. İyileşme tamamlandığında kalp damar rehabilitasyon programı önerilir. Yara yerinde kızarıklık, akıntı ya da ateş görülmesi durumunda beklenmeden başvurulmalıdır.

İlaçlar ve İzlem

Tansiyon hedefleri sıkı tutulur; hem yeni dikiş hatları hem damarın değiştirilmeyen bölümleri basınçtan etkilenir. Kalbin kasılma hızını ve gücünü azaltan ilaçlar bu amaçla kullanılır ve yakınma olmasa bile kesilmez. Ameliyattan sonra iyileşme dönemi tamamlandığında ayrıntılı bir görüntüleme yapılır; bu, sonraki yılların karşılaştırma kaydı olur. Ardından belirli aralıklarla damar görüntülemesi yinelenir ve inen bölümün çapı izlenir; hortum uzantısı bırakılmışsa ikinci aşamanın zamanlaması bu görüntülemelerle belirlenir. Sigara kesin olarak bırakılmalıdır.

Acil Başvuru Gerektiren Belirtiler

  • Ani başlayan, çok şiddetli, sırta vuran göğüs ağrısı
  • Konuşma bozukluğu, yüzde kayma, tek taraflı güç ya da his kaybı
  • Görme kaybı ya da çift görme
  • Bayılma, solukluk ve soğuk terleme
  • Yutarken öksürme, boğulma hissi ve ateşle birlikte artan öksürük
  • Ani başlayan şiddetli nefes darlığı
  • Yara yerinden akıntı gelmesi ve göğüs kemiğinde oynama hissi

Aort yayı ameliyatı, beynin korunmasıyla damarın onarımının aynı anda yürütüldüğü kapsamlı bir girişimdir. Sonucu belirleyen etkenler, ameliyat öncesi haritalamanın eksiksiz yapılması, beyin koruma planının kişiye göre seçilmesi ve sonrasındaki izlemin düzenli sürdürülmesidir.

Tıbbi inceleme: · Yayımlanma: · Son güncelleme:

Sık sorulan sorular

Aort yayı neresidir ve oradan hangi damarlar çıkar?
Aort yayı, ana atardamarın kalpten çıkıp yukarı yükseldikten sonra kavis çizerek aşağı, göğüs boşluğuna doğru döndüğü bölümdür. Bu kavisin üst kenarından üç ana dal çıkar: sağ tarafa giden ve hem sağ kola hem sağ boyun damarına ayrılan ortak gövde, sol boyun damarı ve sol kola giden damar. Beynin tamamı ile her iki kol bu üç dal üzerinden beslenir. Yay ayrıca soluk borusu, yemek borusu ve ses tellerini çalıştıran sinirle çok yakın komşuluk gösterir. Bu anatomik özellikler, bu bölümün ameliyatının damarın diğer bölümlerinden farklı planlanmasının nedenidir.
Ameliyat sırasında beyne giden kan akımı nasıl sürdürülür?
Yay değiştirilirken dalların çıktığı bölge bir süre dolaşımdan çıkarılır; bu sürede beyin başka bir yoldan beslenir. En sık kullanılan yol, koltuk altındaki atardamara yerleştirilen bir kanülden kan verilmesidir; bu kan, kolun damarı üzerinden yukarı çıkarak beynin sağ yarısına ulaşır. Sol yarı, beyin tabanındaki damar halkası aracılığıyla ya da sol boyun damarına ayrıca yerleştirilen ince bir kanül üzerinden beslenir. Verilen kan soğutulmuştur ve akım hızı ile basıncı sürekli ölçülür; aşırı akım beyin ödemine yol açabileceği için düzey dikkatle ayarlanır. Bu düzeneğin nasıl kurulacağı, ameliyat öncesi beyin damarı görüntülemeleriyle belirlenir.
Vücut ısısının düşürülmesi neden gerekir?
Vücut ısısının düşürülmesi, dokuların oksijen gereksinimini azaltır. Yay değiştirilirken alt vücut dolaşımı bir süre durdurulur; bu dönemde böbrek, karaciğer, bağırsak ve omurilik kansız kalır. Isı düşürüldüğünde bu organların dayanma süresi uzar ve hasar olasılığı azalır. Soğutmanın derecesi, dolaşımın ne kadar süre durdurulacağına ve beyin beslemesinin nasıl sağlanacağına göre belirlenir; beyne ayrı besleme yapıldığında daha ılımlı bir soğutma yeterli olabilir. İşlem tamamlandığında vücut ısısı kademeli olarak yükseltilir; hızlı ısıtma zararlı olabileceği için bu aşama yavaş yürütülür.
Boyna giden damarlar yeni damara nasıl bağlanır?
İki yol izlenebilir. Birinci yolda, üç dalın çıkış yerleri tek bir doku parçası halinde, çevresinde bir miktar damar dokusu bırakılarak ayrılır ve yapay tüpün üst yüzüne açılan tek bir açıklığa dikilir; bu, dikiş sayısını azaltır ve süreyi kısaltır. İkinci yolda, dallar tek tek ayrılır ve tüpün üzerindeki ayrı yan kollara birer birer dikilir; bu yol, dal ağızlarının kendisi de genişlemişse ya da duvarı hastalıklıysa tercih edilir. Hangi yolun seçileceği, ameliyat öncesi görüntülemelerde dalların yapısına bakılarak planlanır. Her iki yolda da dikişlerin gerginlik olmadan ve damarlar bükülmeden tamamlanması gerekir.
Hortum uzantısı denilen yöntem ne anlama gelir?
Genişleme yayı aşıp inen bölüme uzandığında, tüm damarı tek seansta değiştirmek çok ağır bir işlem olabilir. Bu durumda ilk aşamada yay değiştirilir ve yeni yapay tüpün ucu, inen damarın içine dikilmeden serbest bırakılır; bu serbest uca hortum uzantısı denir. İkinci aşamada bu uç, kasıktan yerleştirilen bir stent greftin oturacağı hazır bir yatak işlevi görür; ya da ikinci bir ameliyatla inen bölüm değiştirilirken bağlantı noktası olarak kullanılır. Böylece ikinci işlem çok daha kısa ve daha güvenli hale gelir. Bazı kişilerde serbest uç yerine, ucu paslanmaz bir iskeletle desteklenmiş bir tüp kullanılarak iki aşama tek seansta birleştirilir.
Bu ameliyat neden iki aşamaya bölünebilir?
Çünkü göğüs boşluğundaki damarın tamamını tek seansta değiştirmek, hem ameliyat süresini hem kişinin taşıması gereken yükü çok artırır. Yay ön taraftan, göğüs kemiği açılarak onarılır; inen bölüme ise sol yandan, kaburgalar arasından girilerek ulaşılır. Bu iki yol aynı seansta birleştirildiğinde kanama, solunum ve omurilik açısından risk büyür. Bu nedenle işlem iki aşamaya bölünür: önce yay değiştirilir ve hortum uzantısı bırakılır, iyileşme tamamlandıktan sonra ikinci aşama yapılır. İki aşama arasındaki süre, kalan bölümün çapına ve kişinin iyileşme durumuna göre belirlenir; bu dönemde görüntülemeyle izlem sürdürülür.
Aort yayı ameliyatından sonra ses kısıklığı olur mu?
Olabilir. Ses tellerini çalıştıran sol taraftaki sinir, boyundan aşağı inip aort yayının alt kenarından dönerek yeniden yukarı çıkar; bu seyri nedeniyle yayla doğrudan komşudur. Ameliyat sırasında bu sinir gerilebilir ya da ödem nedeniyle geçici olarak işlevini yitirebilir; sonuçta ses kısık ve nefesli çıkar. Bu durum çoğu kişide haftalar içinde kendiliğinden düzelir. Ses kısıklığına yutarken öksürme eşlik edebilir; bu, sıvıların soluk borusuna kaçtığını gösterir ve beslenme düzenlenir. Bulgular sürerse ses ve yutma terapisi önerilir; kalıcı durumlarda ses tellerine yönelik girişimler gündeme gelebilir.
Aort yayı ameliyatından sonra yutkunma güçlüğü gelişirse beslenme nasıl düzenlenir?
Beslenme, yutma değerlendirmesinin sonucuna göre düzenlenir. Ağızdan beslenmeye geçilmeden önce yutma işlevi değerlendirilir; kuşku varsa sıvıların soluk borusuna kaçıp kaçmadığı özel incelemelerle gösterilir. Sıvılar en kolay kaçan kıvam olduğu için başlangıçta koyulaştırılmış içecekler ve püre kıvamında gıdalar verilir; küçük lokmalar, dik oturma ve her lokmadan sonra yutkunma önerilir. Yutma yeterli değilse geçici olarak burundan mideye uzanan ince bir beslenme borusu kullanılır; bu, akciğere kaçışı önler ve beslenmenin sürmesini sağlar. Bulgular düzeldikçe kıvam kademeli olarak normale döndürülür. Süreç boyunca ateş ve öksürük izlenir, çünkü bunlar akciğere kaçışın işareti olabilir.
Ameliyat ve yoğun bakım süresi neden uzundur?
Çünkü işlem çok sayıda aşamadan oluşur ve her aşama ayrı bir hazırlık ile denetim gerektirir. Vücudun soğutulması ve sonrasında kademeli ısıtılması tek başına uzun sürer. Beyin beslemesinin kurulması, dolaşımın durdurulduğu dönemin yönetilmesi, dalların tek tek ya da tek parça halinde bağlanması ve her dikiş hattının basınç altında denetlenmesi zaman alır. Yoğun bakım süresinin uzun olmasının nedeni ise nörolojik izlemin denetimli yürütülmesi, ses ve yutma işlevinin değerlendirilmesi, kanama ile böbrek işlevlerinin yakından takip edilmesidir. Uyandırma aşamalı yapılır; bu, beyinle ilgili bir sorunun erken fark edilmesini sağlar.
Daha önce göğüs aortu ameliyatı olan hastada işlem nasıl planlanır?
Daha önce göğüs aortu ameliyatı geçirmiş kişide plan ayrıntılı yapılır. Göğüs içinde gelişen yapışıklıklar nedeniyle kalbin, damarın ve yapay greftin göğüs kemiğine ne kadar yakın durduğu ameliyat öncesi tomografiyle gösterilir; kemiğin hemen arkasında bir yapı varsa açılış sırasında zedelenme olasılığı yüksektir. Bu durumda makineye bağlantı, göğüs açılmadan önce kasık ya da koltuk altı damarlarından kurulur; böylece açılış sırasında güvenlik sağlanır ve gerekirse dolaşım hemen devralınır. Önceki ameliyatta hortum uzantısı bırakılmışsa, ikinci aşama bu uç kullanılarak yapılır ve işlem kısalır. Süre ve kanama denetimi ilk ameliyata göre daha uzundur.
Aynı seansta stentgreft yerleştirilmesi ne anlama gelir?
Aynı seansta stent greft yerleştirilmesi, açık ameliyatla damar içinden yapılan onarımın birleştirilmesi anlamına gelir. Yay değiştirilirken, yeni tüpün inen damara bakan ucu paslanmaz bir iskeletle desteklenmiş bir bölümle uzatılır ve bu bölüm inen damarın içine yerleştirilir. Böylece hem yay değiştirilmiş hem inen bölümün başlangıcı içeriden kapatılmış olur; ikinci bir ameliyat gereksinimi azalır ya da ikinci aşama çok daha kolay hale gelir. Bu yöntem, genişlemenin ya da duvar ayrılmasının inen bölüme uzandığı hastalarda tercih edilir. Uygunluk, damarın çapına ve yapısına göre görüntülemelerle belirlenir; omurilik dolaşımı açısından ayrıca değerlendirme yapılır.
Ameliyattan sonra nörolojik takip nasıl yapılır?
Nörolojik izlem, ameliyat biter bitmez başlar. Uyandırma denetimli biçimde yapılır; bilincin açılması, sorulara yanıt verme, konuşmanın anlaşılırlığı, kol ve bacak hareketlerinin simetrik olması ve göz bulguları değerlendirilir. Bu değerlendirme ilk saatlerde sık aralıklarla yinelenir. Yeni bir bulgu saptanırsa beyin görüntülemesi yapılır ve nöroloji ile birlikte değerlendirilir. Omurilik dolaşımının etkilenmesi olasılığına karşı bacak hareketleri ve idrar yapma işlevi de izlenir; kuşku durumunda omurilik sıvısının basıncını düşürmeye yönelik önlemler alınabilir. İzlem servise çıkıldıktan sonra da sürer ve taburculukta kişiye hangi belirtilerin acil sayıldığı anlatılır.
Aortun geri kalan bölümleri nasıl izlenir?
Ameliyat, yalnız değiştirilen bölümü korur; damarın geri kalan bölümlerindeki yapısal zayıflık sürer ve bu bölümler yıllar içinde genişleyebilir. Bu nedenle iyileşme dönemi tamamlandığında ayrıntılı bir görüntüleme yapılır ve bu ölçüm sonraki yılların karşılaştırma kaydı olur. Ardından belirli aralıklarla görüntüleme yinelenir; inen bölümün ve karın bölümünün çapları ölçülerek önceki değerlerle karşılaştırılır. Hortum uzantısı bırakılmışsa, ikinci aşamanın zamanlaması bu görüntülemelerle belirlenir. Bağ dokusu hastalığı bulunanlarda ve genç hastalarda aralık kısa tutulur ve ışın içermeyen yöntemler tercih edilir. Önceki raporların saklanması, karşılaştırmanın güvenilir olmasını sağlar.
Ameliyattan sonra tansiyon nasıl yönetilir?
Tansiyon, bu ameliyattan sonra en yakından izlenen başlıktır. Erken dönemde damar yoluyla verilen ilaçlarla kesintisiz denetim sağlanır; hedef aralık, yeni dikiş hatlarını koruyacak biçimde belirlenir. Çok düşük değerler de istenmez, çünkü beyin ve omurilik dolaşımı basınca bağımlıdır; bu nedenle alt sınır da dikkatle korunur. Taburculuk sonrasında ağızdan alınan ilaçlarla hedefler sıkı tutulur ve evde düzenli ölçüm istenir. Kalbin kasılma hızını ve gücünü azaltan ilaçlar, damara çarpan basınç dalgasının şiddetini azaltmak için kullanılır. İlaçlar yakınma olmasa bile kesilmez; değerlerin kaydedilip kontrollere getirilmesi önerilir.
İyileşme döneminde hangi belirtiler acil sayılır?
Konuşma bozukluğu, yüzde kayma, tek taraflı güç ya da his kaybı, görme kaybı ve çift görme acil sayılır; bunlar beyin dolaşımıyla ilgili bir sorunu düşündürür. Bacaklarda ani güçsüzlük, his kaybı ve idrar yapamama omurilik dolaşımını akla getirir ve beklenmeden başvurulmalıdır. Ani başlayan, çok şiddetli ve sırta vuran göğüs ağrısı damarın geri kalan bölümlerinde yeni bir yırtılmayı düşündürür; bu durumda hemen 112 aranmalıdır. Yutarken öksürme, boğulma hissi ve ateşle birlikte artan öksürük, sıvıların akciğere kaçtığını gösterebilir. Yara yerinden akıntı gelmesi, göğüs kemiğinde oynama hissi, açıklanamayan ateş ve hızla artan nefes darlığı da gecikmeden değerlendirilmelidir.

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. NHLBI (NIH) — Aortic Aneurysm
  2. MedlinePlus — Aortic Aneurysm
  3. PubMed — Aortic aneurysm repair
  4. StatPearls (NCBI Bookshelf) — Aortic Aneurysm