Köpük Skleroterapi (İğne ile Varis Tedavisi)

Köpük skleroterapi, genişlemiş toplardamarların içine ince bir iğne ile köpük haline getirilmiş özel bir ilaç verilerek damarın kapatılması işlemidir. İlaç köpük haline getirildiğinde damar içindeki kanı iter ve duvara daha geniş bir yüzeyde, daha uzun süre temas eder; bu nedenle sıvı halinden daha etkilidir. Kesi yapılmaz, dikiş atılmaz ve işlem muayenehane koşullarında yapılabilir.

Köpük Skleroterapi Nedir, Damar İçine Verilen Köpük Nasıl Etki Eder?

Köpük, damarın iç yüzeyini kaplayan hücre tabakasını denetimli biçimde hasarlar; damar büzüşür, duvarları birbirine yapışır ve kanal kapanır.

Köpük Nasıl Hazırlanır?

Kullanılan ilaç, ampul içinde sıvı halde bulunur. İki enjektör bir bağlantı parçasıyla birleştirilir; birine ilaç, diğerine hava ya da özel bir gaz karışımı çekilir. İki enjektör arasında hızla ileri geri itilerek karışım çalkalanır ve ince kabarcıklı, yoğun bir köpük elde edilir. Bu köpük hazırlandıktan hemen sonra kullanılır; beklediğinde kabarcıklar birleşir ve etkisi azalır. İlacın derişimi ve köpüğün miktarı, tedavi edilecek damarın çapına göre ayarlanır.

Köpüğün Sıvı İlaca Üstün Yanı

Sıvı halde verilen ilaç, damar içindeki kanla hemen seyrelir ve etkisini yitirir. Köpük ise kanı yerinden iterek damarı doldurur ve duvara doğrudan temas eder. Bu temas, sıvıya göre daha geniş bir yüzeyde ve daha uzun süre sürer. Ayrıca köpük ultrasonda beyaz bir dolgu olarak görünür; bu, ilacın damarın hangi bölümüne ulaştığını işlem sırasında izlemeye olanak verir. Böylece hem daha az ilaçla daha geniş bir alan tedavi edilir hem de ilacın istenmeyen bir yöne kaçması fark edilir.

Damarda Oluşan Değişiklik

Köpük damar duvarına temas ettiğinde, iç yüzeyi kaplayan ince hücre tabakası hasarlanır. Damar kasılarak büzüşür ve çapı küçülür. Hasarlanan duvarda iyileşme tepkisi başlar; günler içinde duvarlar birbirine yapışır ve içeride bir pıhtı oluşur. Haftalar içinde bu pıhtı bağ dokusuna dönüşür ve damar kalıcı biçimde kapanır. Kapanan damar aylar içinde incelir ve çoğu kişide gözle görünmez hale gelir. Bu süreç hemen değil, aşamalı biçimde gerçekleşir; sonucun görünmesi haftalar alır.

Ana Damar Tedavisinin Yerini Tutar mı?

Bacakta kaçağın başladığı ana toplardamar geniş ve uzunsa, tek başına köpük verilmesi kalıcı sonuç vermeyebilir; damar zamanla yeniden açılabilir. Bu nedenle önce ana damardaki kaçak giderilir, sonra kalan dallar köpükle kapatılır. Ana damar için ısıyla kapatma yöntemleri ya da yapıştırıcı kullanılır; ayrıntıları endovenöz lazer ile varis tedavisi ve yapıştırıcı ile varis tedavisi sayfalarındadır. Kaçak sürerken yalnız yüzeydeki damarları kapatmak, kısa sürede yeni damarların belirmesine yol açar.

Köpük Skleroterapi Hangi Varis Tiplerinde Uygundur, Kimlerde Yapılmaz?

Bu yöntem, özellikle orta çaplı yan dallar, kıvrımlı damarlar ve ısı yöntemlerinin uygulanamadığı bölgeler için uygundur.

Uygun Olan Durumlar

• Ana damar tedavisinden sonra bacakta kalan genişlemiş yan dallar
• Kıvrımlı seyri nedeniyle kateter ilerletilemeyen damarlar
• Diz altında ve baldırda kabarık, yakınma veren damarlar
• Ayak bileği çevresinde, cilt değişikliği ve yara gelişme eğilimi bulunan bölgelerdeki damarlar
• Önceki ameliyat sonrası yeniden gelişen düzensiz damar ağları
• Toplardamar yarasının çevresindeki besleyici damarlar
• Ameliyat olamayacak kadar ileri yaşta ya da eşlik eden hastalığı bulunan kişiler
• Deriye yakın kılcal damarlar; bu damarlar için daha düşük derişim kullanılır

Yapılmadığı Durumlar

• Kullanılan ilaca karşı bilinen alerji
• Gebelik; emzirme döneminde zamanlama ayrıca belirlenir
• Etkin derin toplardamar pıhtısı bulunması
• Derin toplardamar sisteminin tıkalı olması
• Bacakta belirgin atardamar tıkanıklığı
• İşlem bölgesinde cilt enfeksiyonu
• Yürüyemeyen, yatağa bağımlı kişiler
• Denetim altına alınmamış pıhtılaşma bozuklukları

Kılcal Damarlarda Uygulama

Deriye çok yakın seyreden ince kırmızı ve mor damarlar için de aynı yöntem kullanılır; ancak ilacın derişimi belirgin biçimde düşürülür ve çok ince iğneler tercih edilir. Bu damarlarda amaç, damar duvarını hasarlamak değil, yalnız kapanmasını sağlayacak kadar bir etki oluşturmaktır. Yüksek derişim kullanılması ciltte beyazlaşmaya, mor renk değişikliğine ve yara açılmasına yol açabilir. Bu nedenle uygulama yavaş yapılır, cilt sürekli izlenir ve beyazlaşma görülürse hemen durdurulur. Kılcal damarlarda sonuç birkaç seansta alınır; her seans arasında en az bir ay beklenir. Bu uygulamadan önce de ana damardaki kaçağın giderilmiş olması gerekir.

Kalpte Doğumsal Delik Bulunanlar

Kalbin iki kulakçığı arasında, doğumdan kalma küçük bir açıklık bulunması toplumda seyrek değildir ve çoğu kişide yakınmaya yol açmaz. Bu açıklığın bulunduğu kişilerde, damar içine verilen köpüğün kabarcıkları akciğerlerde süzülmek yerine bu açıklıktan geçerek vücut dolaşımına karışabilir. Bu durumda geçici baş dönmesi, görmede bulanıklık ve baş ağrısı gelişebilir. Bilinen böyle bir açıklığı olanlarda ya da migren öyküsü bulunanlarda kullanılan köpük miktarı sınırlı tutulur, işlem bölümlere ayrılır ve kişi işlem sonrası daha uzun süre gözlenir.

Köpük Skleroterapi Öncesinde Hasta Nasıl Hazırlanır?

Hazırlık kısadır; ancak ultrason değerlendirmesi ve ilaçların gözden geçirilmesi atlanmaz.

Ultrason Değerlendirmesi

İşlemden önce bacak, ayakta durur durumda incelenir. Hangi damarda kaçak olduğu, kaçağın nereden başladığı ve derin toplardamar sisteminin açık olduğu gösterilir. Bu inceleme yapılmadan iğne tedavisine başlanmaz; çünkü ana damardaki kaçak giderilmeden yüzeydeki damarları kapatmak kalıcı sonuç vermez. Tedavi edilecek damarlar işaretlenir ve kaç seans gerekeceği tahmin edilir. İnceleme venöz doppler ultrason sayfasında ayrıntılı anlatılmıştır.

İlaçlar ve Öykü

• Sürekli kullanılan ilaçlar, bitkisel ürünler ve takviyeler listelenir.
• Kan sulandırıcı etkisi bulunan takviyelerin seanstan önce bırakılması istenebilir.
• Hormon içeren ilaçlar ve doğum kontrol hapları bildirilmelidir.
• Daha önce pıhtı geçirilip geçirilmediği ve ailede pıhtı öyküsü sorgulanır.
• Migren ve kalpte doğumsal açıklık öyküsü ayrıca sorulur.
• Alerji öyküsü ayrıntılı alınır.

Seans Günü

Aç gelinmesi gerekmez; aksine hafif bir öğün alınması, seans sırasında baş dönmesi olmasını engeller. Bacağa krem, losyon ve yağ sürülmez; bunlar hem cildi kayganlaştırır hem işaretlemeyi zorlaştırır. Seanstan önce sıcak duş alınmaz ve ağda yapılmaz. Rahat, geniş ve kolay giyilebilen bir giysi tercih edilir. Ölçüsüne göre alınmış bası çorabı yanında getirilir; çorap seanstan hemen sonra giyilecektir. Seans sonrası yürüyerek ayrılınacağı için rahat ayakkabı seçilmesi uygundur.

Köpük Skleroterapi Seansı Sırasında Bacakta Neler Olur?

Seans genellikle yarım saati aşmaz; uyuşturma gerekmez ve kişi tüm işlem boyunca uyanıktır.

Seansın Akışı

Kişi muayene masasına yatırılır; tedavi edilecek damarların yerine göre sırtüstü ya da yüzüstü pozisyon verilir. Bacak yükseltilir; bu, damarların boşalmasını sağlar ve köpüğün duvara daha iyi temas etmesine yardım eder. Cilt temizlenir. Görünen damarlarda iğne doğrudan damara sokulur; görünmeyen, derin yerleşen damarlarda ultrason eşliğinde girilir. Köpük yavaşça verilirken damarın dolduğu ultrasonda ya da cilt üzerinden izlenir. Aynı seansta birkaç noktadan uygulama yapılabilir.

Hissedilenler

İğne çok ince olduğu için batma hafiftir. Köpük verilirken damar boyunca yayılan bir yanma, kaşıntı ya da kramp benzeri his olabilir; bu his kısa sürer ve genellikle bir dakika içinde geçer. Bacakta ağırlık ve dolgunluk duyumu olabilir. Bazı kişilerde ağızda geçici bir tat değişikliği olur. Baş dönmesi, görmede bulanıklık, göğüste sıkışma ya da öksürük olursa hemen bildirilmelidir; bu durumda uygulama durdurulur ve kişi bacakları yükseltilerek bir süre yatırılır.

Seans Sonu

Uygulama bitince iğne giriş noktalarına küçük bantlar yapıştırılır. Bacak elastik bandajla sarılır ya da doğrudan bası çorabı giydirilir; sıkı bası, kapatılan damarın duvarlarının birbirine yapışmasını sağlayan en önemli adımdır. Kişi hemen ayağa kalkar ve yaklaşık yarım saat yürütülür; bu yürüyüş, köpüğün derin sisteme geçen bölümünün hızla dağılmasını sağlar. Ardından kısa bir gözlem süresinden sonra evine gönderilir. Aynı gün araç kullanılabilir; ancak baş dönmesi varsa beklenir.

Kaç Seans Gerekir?

Tek seansta tüm damarlar tedavi edilmez. Bir seansta verilebilecek köpük miktarı sınırlıdır ve bu sınır aşılmaz. Ayrıca sonucun görülmesi haftalar aldığı için, bir sonraki seansta hangi damarların kaldığı ancak bekledikten sonra anlaşılır. Seanslar genellikle iki ile dört hafta arayla planlanır. Gereken seans sayısı; damarların yaygınlığına, çapına ve kişinin yanıtına göre değişir. Kılcal damarlar için genellikle daha çok seans gerekir. Plan, her kontrolde yeniden değerlendirilir.

Köpük Skleroterapi Sonrası Hangi Değişiklikler Beklenir, Ne Zaman Hekime Başvurulur?

İlk haftalarda damar boyunca sertlik, renk koyulaşması ve morarma beklenir; bunlar iyileşmenin olağan parçalarıdır.

Beklenen Değişiklikler

• Tedavi edilen damar boyunca elle hissedilen sert nodüller ve kordonlar
• Ciltte kahverengi çizgi biçiminde renk koyulaşması
• İğne giriş noktalarında küçük morluklar
• Damar boyunca dokunmakla hassasiyet
• Hafif kaşıntı; birkaç gün sürer
• Tedavi edilen bölgenin çevresinde ince kırmızı damarcıkların belirmesi

Bası ve Hareket

Bası çorabı ya da bandaj, seanstan hemen sonra takılır ve ilk gün kesintisiz kullanılır; sonrasında gündüz saatlerinde bir hafta ya da hekimin belirttiği süre boyunca sürdürülür. Bası, kapatılan damarda oluşan pıhtı miktarını azaltır; bu da hem sert nodüllerin hem renk koyulaşmasının daha az olmasını sağlar. Seanstan sonra günde en az yarım saat yürünmesi istenir. Uzun süre hareketsiz oturmaktan ve ayakta durmaktan kaçınılır. Bir hafta boyunca zorlu egzersiz, ağırlık çalışması ve koşu ertelenir. Ayrıntılar kompresyon tedavisi sayfasındadır.

Toplardamar Yarası Olanlarda

Ayak bileği çevresinde açık toplardamar yarası bulunan kişilerde, yaranın çevresindeki genişlemiş damarların köpükle kapatılması yaranın kapanmasını hızlandırır. Bu damarlar yara bölgesine yüksek basınçlı kan taşır ve iyileşmeyi engeller. Uygulama, yaranın içine değil çevresindeki damarlara yapılır ve ultrason eşliğinde yürütülür. İşlemden önce bacağa giden atardamar dolaşımının yeterli olduğu gösterilmelidir. Bu tedavi, bası ve yara bakımının yerine geçmez; onlarla birlikte yürütülür. Ayrıntılar venöz ülser yara bakımı sayfasındadır.

Kaçınılması Gerekenler

• Sıcak duş, küvette uzun süre oturmak, hamam ve sauna; en az iki hafta
• Doğrudan güneşe çıkmak ve solaryum; renk koyulaşmasını kalıcılaştırır
• Tedavi edilen bölgeye ağda ve epilasyon
• Bölgeyi ovmak ve sert masaj yapmak
• Uzun ve hareketsiz yolculuklar; ilk iki hafta
• Hekime danışmadan kan sulandırıcı etkili takviye kullanmak

Kontroller

İlk kontrol genellikle iki ile dört hafta arasında yapılır. Bu muayenede kapatılan damarlar ultrasonla değerlendirilir; kapanmayan damarlar için ek seans planlanır. İçinde pıhtı biriken sert nodüller varsa, ince bir iğneyle bu pıhtı boşaltılabilir; bu işlem hem ağrıyı hem renk koyulaşmasını azaltır. Sonraki seanslar aynı aralıklarla sürdürülür. Tedavi tamamlandıktan sonra altıncı ay ve birinci yıl kontrolleri planlanır. Yeni damarların gelişmemesi için bası çorabı, düzenli yürüyüş ve kilo denetimi sürdürülür.

Beklenmeden Başvurulması Gereken Durumlar

• Bacakta ani başlayan, hızla artan ve yaygın şişlik
• Baldırda derinde hissedilen, yürümekle artan güçlü ağrı
• Nefes darlığı, göğüs ağrısı ve kanlı öksürük
• Geçmeyen baş dönmesi, görme kaybı ve konuşma bozukluğu
• İğne yapılan bölgede ciltte beyazlaşma, mor renk ve yara açılması
• Bacakta yayılan kızarıklık, ısı artışı ve ateş
• Yüzde ve dudakta şişme, nefes almakta zorlanma
• Ağrı kesicilere karşın geçmeyen, gece uykudan uyandıran ağrı