İçeriğe geç
Özel Koru Ankara Hastanesi · Kızılırmak Mah. 1450. Sok. No:13, Çukurambar / Ankara 0312 911 77 77
Kalp Kası ve Yetmezlik Belirteçleri

CK-MB

Kalp kası hasarını gösteren eski bir belirteç. Hızla normale döndüğü için yinelenen olayların ayırt edilmesinde değerlidir.

CK-MB, kas hücrelerinde bulunan kreatin kinaz adlı enzimin kalp kasında yoğunlaşan biçimidir. Kalp kası hücreleri zarar gördüğünde kana karışır ve kandaki düzeyi ölçülebilir. Uzun yıllar kalp krizi tanısında temel tetkik olarak kullanılmış, sonrasında yerini büyük ölçüde troponine bırakmıştır. Bununla birlikte belirli durumlarda hâlâ bilgi verir; özellikle kalp krizinden kısa süre sonra yinelenen ağrıda ve girişim sonrası izlemde başvurulur.

CK-MB Nedir, Kalp Kasındaki Hasarı Hangi Yönüyle Yansıtır?

CK-MB, kalp kasında yoğun bulunan bir enzim biçimidir ve hücre zarar gördüğünde kana geçer.

Enzimin Yapısı

Kreatin kinaz, kas hücrelerinin enerji üretiminde görev alan bir enzimdir. Bu enzim iki alt birimin birleşmesiyle oluşur ve bu birimlerin bir araya geliş biçimine göre üç ayrı tipi vardır. Bunlardan biri iskelet kasında, biri beyin dokusunda, biri de ağırlıklı olarak kalp kasında bulunur. Kalp kasında yoğunlaşan tip CK-MB olarak adlandırılır. Kalp kası hücresi oksijensiz kaldığında ya da başka bir nedenle zarar gördüğünde hücre zarı bozulur ve içindeki enzim kana salınır.

Tarihsel Yeri

Bu ölçüm, uzun yıllar kalp krizi tanısının temel taşı olarak kullanılmıştır. Kendisinden önce kullanılan enzim ölçümleri kalp dokusuna hiç özgü değildi; karaciğer, böbrek ve kas hastalıklarında da yükseliyordu. CK-MB, kalp kasında yoğunlaşması sayesinde önemli bir ilerleme sağladı ve tanının güvenilirliğini artırdı. Bununla birlikte iskelet kasından da salınması ve küçük hasarları atlaması, sınırlarını ortaya koydu. Troponin ölçümünün yaygınlaşmasıyla birlikte ilk sıradaki yerini bıraktı. Bugün tümüyle terk edilmiş değildir; belirli sorulara yanıt veren yardımcı bir tetkik olarak kullanılmayı sürdürür.

Kalbe Özgülüğünün Sınırı

CK-MB, kalp kasında yoğun bulunmakla birlikte yalnız kalbe özgü değildir. Aynı enzim iskelet kaslarında da az miktarda bulunur. Bu nedenle yaygın kas zedelenmelerinde, ağır egzersizden sonra, kas hastalıklarında ve travmalarda değer yükselebilir. Bu, yöntemin en önemli sınırıdır ve troponinden geri kalmasının temel nedenidir. Bu sınırı aşmak için toplam kreatin kinaz düzeyi de ölçülür ve iki değer arasındaki oran hesaplanır; oranın belirli bir düzeyin üzerinde olması, kaynağın kalp kası olduğunu düşündürür.

Zaman İçindeki Seyri

  • Kalp kası zarar görmeye başladıktan birkaç saat sonra kanda yükselmeye başlar.
  • Belirli bir süre içinde en yüksek noktasına ulaşır.
  • Ardından hızla düşer ve kısa sürede normale döner.
  • Bu hızlı normalleşme, yinelenen olayların ayırt edilmesini sağlar.
  • Troponin ise günlerce yüksek kalır; bu nedenle yeni olayı gölgeleyebilir.
  • Kalıcı bir zorlanmada CK-MB genellikle yüksek seyretmez.

Kalp Krizinden Sonra Ağrı Yinelediğinde CK-MB Ölçümü Neden İstenir?

Bu, bugün CK-MB'nin en değerli kullanım alanıdır.

Sorunun Kaynağı

Kalp krizi geçirmiş bir kişide troponin günlerce yüksek kalır. Bu kişide birkaç gün sonra göğüs ağrısı yinelerse ve yeni bir tıkanıklıktan kuşkulanılırsa, troponin ölçümü sorunu çözmez; değer zaten yüksektir ve yeni bir yükselmenin eski olaydan mı yoksa yeni bir olaydan mı kaynaklandığını ayırt etmek güçleşir. CK-MB ise ilk olaydan sonra hızla normale döndüğü için bu karışıklığı yaratmaz.

CK-MB'nin Sağladığı Ayrım

  • İlk olaydan sonra kısa sürede normale döner.
  • Normale döndükten sonra yeniden yükselmesi, yeni bir hasarı gösterir.
  • Bu yükselme troponinin gölgesinde kalmaz.
  • Yükselmenin zamanı, yeni olayın ne zaman başladığını gösterir.
  • Değerin düzeyi, yeni hasarın büyüklüğü hakkında fikir verir.

Hangi Durumlarda İstenir?

  • Kalp krizinden kısa süre sonra yinelenen göğüs ağrısı
  • Damar içi girişim sonrası izlem
  • Kalp ameliyatı sonrası izlem
  • Troponin sonucunun tabloya uymadığı durumlar
  • Kalp kası hasarının zamanlamasının belirlenmesi
  • Troponin ölçümünün yapılamadığı koşullar
  • Kalp kası iltihabı izleminde ek bilgi gerektiğinde
  • Ritim bozukluğu için elektrik şoku uygulanan kişilerde değerlendirme

İzlem Sıklığı

Girişim ya da ameliyat sonrası izlemde ölçüm belirli aralıklarla yinelenir ve değerler bir eğri halinde değerlendirilir. İlk ölçüm işlemin hemen ardından alınır; bu, karşılaştırma için başlangıç değeri oluşturur. Sonraki ölçümler belirli saat aralıklarıyla sürdürülür. Beklenen seyir, değerin bir süre yükselip ardından düzenli biçimde düşmesidir. Bu düşüşün kesintiye uğraması ya da tersine dönmesi araştırılır. Değerler normale döndüğünde ve yakınma kalmadığında izlem sonlandırılır. Her ölçümün saati kaydedilir; aksi halde eğri doğru çizilemez ve yorum güvenilir olmaz. İzlem boyunca elde edilen değerler, kalp filmi bulguları ve kişinin yakınmalarıyla birlikte ele alınır; yalnız sayıya bakılarak karar verilmez.

Girişim Sonrası İzlemde

Damar içi girişim ya da kalp ameliyatı sonrasında da benzer bir durum vardır. İşlem sırasında kalp kası bir miktar etkilenir ve her iki değer de yükselir. İzleyen günlerde CK-MB hızla düşer; yeniden yükselmesi, işlem yapılan damarın tıkandığını ya da yeni bir damarın kapandığını düşündürür. Bu nedenle girişim sonrası izlemde belirli aralıklarla ölçüm yapılabilir. Ayrıntılar koroner stent sayfasındadır.

CK-MB İçin Kan Verilmeden Önce Kas İçine Yapılan İğneler Bildirilmeli midir?

Evet, bildirilmelidir; bu, sonucu doğrudan etkileyen bir ayrıntıdır.

Neden Önemli?

Kas içine yapılan iğne, kas dokusunda küçük bir zedelenme oluşturur. Zedelenen kas hücrelerinden kreatin kinaz kana salınır; bu salınımın içinde az miktarda CK-MB de bulunur. Toplam kreatin kinaz belirgin biçimde yükselir; CK-MB ise daha az yükselir ancak yine de normal sınırların üzerine çıkabilir. Bu durum, kalp kaynaklı bir hasar varmış gibi yorumlanabilir. Bu nedenle son günlerde kas içine iğne yapıldıysa mutlaka söylenmelidir.

Bildirilmesi Gereken Diğer Durumlar

  • Son günlerde yapılan kas içi iğneler
  • Ağır ve alışılmadık egzersiz
  • Düşme, çarpma ve kas zedelenmesi
  • Bilinen bir kas hastalığı
  • Yakın zamanda geçirilen ameliyat
  • Uzun süre yerde kalma ya da bilinç kaybı sonrası bulunma
  • Elektrik şoku uygulanmış olması
  • Kas kramplarına ve kas erimesine yol açabilecek ilaç kullanımı

Kas Kaynaklı Yükselmelerin Ayrımı

Yükseklik saptandığında ilk soru, kaynağın kalp kası mı yoksa iskelet kası mı olduğudur. Bu ayrım için üç bilgi bir arada kullanılır. Birincisi, toplam kreatin kinaz içindeki payın hesaplanmasıdır; pay yüksekse kalp kası, düşükse iskelet kası düşünülür. İkincisi, troponin ölçümüdür; troponin iskelet kası zedelenmelerinde yükselmediği için en güvenilir ayırt edici ölçümdür. Üçüncüsü, kişinin öyküsüdür; son günlerdeki egzersiz, iğne, travma ve ameliyat bilgisi doğrudan yol gösterir. Bu üç bilgi birbirini desteklediğinde ayrım güvenle yapılır ve gereksiz tetkiklerden kaçınılır.

Hazırlık Kuralları

Ölçüm için aç kalmak gerekmez ve günün herhangi bir saatinde bakılabilir. İlaçların kesilmesi istenmez. Ölçümden önce ağır egzersiz yapılmaması önerilir; bu, planlı bir ölçümde geçerlidir. Acil durumda hiçbir hazırlık beklenmez, kan hemen alınır. Kan kol toplardamarından alınır ve işlem birkaç dakika sürer. Aynı örnekten toplam kreatin kinaz ve troponin de çalışılabilir; bu, ek kan alınmasını gereksiz kılar.

Örnek Nasıl Alınır, Ölçüm Kaç Kez Tekrarlanır?

Örnek basit bir kan alma işlemiyle alınır; ölçüm genellikle yinelenir.

Örnek Alma

  • Kan, kol içindeki bir toplardamardan alınır.
  • Turnike uzun süre bağlı tutulmaz.
  • Damar zorlanmadan, uygun kalınlıkta iğneyle alınır.
  • Tüp sertçe çalkalanmaz; yavaşça alt üst edilir.
  • Örnek bekletilmeden laboratuvara gönderilir.
  • Alındığı saat kaydedilir.

Ölçümün Yinelenmesi

Tek bir ölçüm çoğu kez yeterli değildir. Kalp kası hasarı yeni başlamışsa ilk örnek henüz normal çıkabilir; bu nedenle belirli aralıklarla yeni örnekler alınır. Değerin yükselip yükselmediği, ne kadar yükseldiği ve ne zaman düşmeye başladığı izlenir. Bu eğri, olayın zamanlaması ve büyüklüğü hakkında bilgi verir. Girişim sonrası izlemde de ölçüm belirli aralıklarla yinelenir. Ölçümler arasındaki sürenin kaydedilmesi, değişimin doğru yorumlanması için gereklidir.

Örneğin İşlenmesi

Kan alma sırasında alyuvarların parçalanması sonucu etkileyebilir; bu nedenle damar zorlanmadan ve tüp sertçe sallanmadan çalışılır. Örneğin uzun süre bekletilmesi de enzim etkinliğinin azalmasına ve değerin olduğundan düşük çıkmasına yol açar. Bu nedenle örnek kısa sürede işlenir; hemen çalışılamayacaksa uygun koşullarda saklanır. Laboratuvar, örnekle ilgili bir sorun saptarsa bunu rapora yazar ve gerekirse yeni örnek ister.

CK-MB Sonucu Neyi Gösterir, Troponin Varken Hâlâ Gerekli midir?

Sonuç kalp kası hasarını gösterir; ancak bugün ikinci sırada bir tetkiktir.

Sonucun Yorumu

  • Normal değer, kalp kası hasarını düşük olasılık haline getirir.
  • Yükselen değer, kalp kası hasarını düşündürür.
  • Toplam kreatin kinaz da yüksekse oran hesaplanır.
  • Oran yüksekse kaynak kalp kası olarak değerlendirilir.
  • Oran düşükse kaynak iskelet kası olarak düşünülür.
  • Normale döndükten sonra yeniden yükselme, yeni bir olayı gösterir.

Raporda Yer Alanlar

Raporda ölçülen değer, kullanılan yöntem ve o yönteme ait sınır değer bildirilir. Toplam kreatin kinaz da çalışıldıysa iki değer yan yana verilir ve pay hesaplanır. Örneklerin alınma saatleri yazılır; değişimin yorumlanabilmesi için bu bilgi gereklidir. Kadın ve erkek için ayrı sınır değer kullanan laboratuvarlarda bu belirtilir. Örnekte alyuvar parçalanması ya da uzun bekleme gibi bir sorun varsa rapora yazılır. Bu ayrıntılar, sonucun doğru yorumlanmasını sağlar; bu nedenle raporlarınızı saklamanız ve kontrollerinize getirmeniz önerilir.

Troponin Karşısındaki Yeri

Troponin yalnız kalp kasına özgüdür ve çok küçük hasarları bile gösterir; bu iki üstün yanı nedeniyle kalp krizi tanısında ilk sırada yer alır. CK-MB ise iskelet kasından da salındığı için karışıklığa açıktır ve küçük hasarları atlayabilir. Bu nedenle rutin göğüs ağrısı değerlendirmesinde artık gerekmez. Buna karşılık hızlı normalleşmesi, belirli durumlarda onu değerli kılar; yinelenen olayların ayırt edilmesinde ve girişim sonrası izlemde bu özelliğinden yararlanılır. Ayrıntılar troponin sayfasındadır.

Kalp Dışı Yükselme Nedenleri

  • Ağır ve alışılmadık egzersiz
  • Kas içine yapılan iğneler
  • Kas hastalıkları ve kas erimesi tabloları
  • Düşme, çarpma ve ezilme yaralanmaları
  • Ameliyat sonrası dönem
  • Elektrik şoku uygulanması
  • Uzun süre hareketsiz kalma
  • Tiroit bezinin yavaş çalışması
  • Böbrek yetmezliği

Tek Başına Karar Verdirmemesi

CK-MB de troponin gibi tek başına tanı koydurmaz. Değer, kalp kasında hasar olduğunu gösterir; ancak bu hasarın damar tıkanıklığından mı yoksa başka bir nedenden mi kaynaklandığını söylemez. Bu nedenle sonuç; yakınmalar, kalp filmi bulguları, muayene ve gerektiğinde kalp ultrasonu ile birlikte değerlendirilir. Kalp filmindeki değişiklikler, ağrının niteliği ve kişinin risk etkenleri karara katılır. Ayrıntılar EKG sayfasındadır.

Sonuca Göre Sonraki Adım

Değer normal ve yakınmalar sürmüyorsa, izlem sürdürülür ve başka nedenler araştırılır. Değer yükseliyorsa ve kalp filminde bulgu varsa, damarın açılması için girişim planlanır. Yalnız CK-MB yüksek, troponin normalse kas kaynaklı bir yükselme düşünülür ve oran hesaplanarak değerlendirilir. Girişim sonrası yeniden yükselme saptanırsa, işlem yapılan damarın durumu araştırılır ve gerekirse anjiyografi yinelenir. Her durumda kan yağları, böbrek işlevleri ve kan sayımı gözden geçirilir; ayrıntılar koroner anjiyografi sayfasındadır.

Tıbbi inceleme: · Yayımlanma: · Son güncelleme:

Sık sorulan sorular

Troponin bakıldığı hâlde CK-MB neden ayrıca isteniyor?
Çünkü iki ölçüm farklı yönleriyle bilgi verir ve birbirini tamamlar. Troponin, kalp kası hasarının gösterilmesinde daha duyarlı ve daha özgüldür; bu nedenle tanıda ilk sırada yer alır. Buna karşılık troponin, bir olaydan sonra günlerce yüksek kalır; bu süre içinde yeni bir hasar gelişirse ayırt edilmesi güçleşir. CK-MB ise kısa sürede normale döner; bu nedenle yeni bir olayın saptanmasında daha kullanışlıdır. Bu özellik, kalp krizinden birkaç gün sonra ağrı yineleyen kişilerde ve girişim sonrası izlemde değerlidir. Rutin göğüs ağrısı değerlendirmesinde ise genellikle ayrıca istenmez.
Değerin hızlı düşmesi yeni bir hasarı ayırt etmeye yarar mı?
Evet, bu, ölçümün bugün en değerli yanıdır. Bir kalp kası hasarından sonra CK-MB belirli bir süre içinde en yüksek noktasına ulaşır ve ardından hızla düşerek kısa sürede normale döner. Normale döndükten sonra yeniden yükselmesi, yeni bir hasarın geliştiğini gösterir ve bu yükselme eski olayın gölgesinde kalmaz. Troponinde ise durum farklıdır; değer günlerce yüksek seyrettiği için yeni bir artışın anlamlı olup olmadığını belirlemek güçtür. Bu nedenle kalp krizinden birkaç gün sonra göğüs ağrısı yineleyen kişilerde CK-MB ölçümü yapılır ve önceki değerlerle karşılaştırılır.
Kas hastalığı veya ağır egzersiz sonucu etkiler mi?
Evet, her ikisi de sonucu etkileyebilir; bu nedenle ölçümden önce bildirilmesi gerekir. CK-MB kalp kasında yoğun bulunmakla birlikte iskelet kaslarında da az miktarda bulunur. Ağır ve alışılmadık egzersizden sonra kas hücrelerinden enzim salınır; toplam kreatin kinaz belirgin biçimde yükselir, CK-MB de bir miktar artar. Kas hastalıklarında, kas erimesine yol açan durumlarda, ağır travmada ve uzun süre hareketsiz kalma sonrası da aynı durum görülür. Bu tabloları kalp kaynaklı yükseklikten ayırmak için toplam kreatin kinaz ile CK-MB arasındaki oran hesaplanır; ayrıca troponin bakılır, çünkü troponin kas kaynaklı zedelenmelerde yükselmez.
Kas içine yapılan iğne bu değeri yükseltir mi?
Evet, yükseltebilir. Kas içine yapılan iğne, kas dokusunda küçük bir zedelenme oluşturur ve zedelenen hücrelerden kreatin kinaz kana salınır. Bu salınımın içinde az miktarda CK-MB de bulunur; toplam kreatin kinaz belirgin biçimde, CK-MB ise daha az yükselir ancak normal sınırın üzerine çıkabilir. Bu durum, kalp kaynaklı bir hasar varmış gibi yorumlanabilir ve gereksiz tetkiklere yol açabilir. Bu nedenle son günlerde kas içine iğne yapıldıysa, aşı olunduysa ya da kas içine ilaç uygulandıysa mutlaka söylenmelidir. Bu bilgi verildiğinde oran hesaplanarak ve troponin bakılarak ayrım yapılır.
Ameliyat sonrası yükselmesi ne zamana kadar beklenir?
Kalp ameliyatından sonra bir miktar yükselme beklenen bir durumdur; çünkü ameliyat sırasında hem kalp kası hem göğüs duvarındaki kaslar kaçınılmaz olarak etkilenir. Değer ameliyatın hemen ardından yükselir, en yüksek noktasına ulaşır ve ardından hızla düşmeye başlar; genellikle birkaç gün içinde normale yaklaşır. Beklenen bu seyrin dışına çıkan durumlar dikkat çeker: değerin beklenenin çok üzerinde olması ya da düşmeye başladıktan sonra yeniden yükselmesi, bir damarın tıkandığını düşündürür ve araştırılır. Bu nedenle ameliyat sonrası tek bir sayı değil, değerlerin gün gün seyri değerlendirilir ve kalp filmiyle birlikte yorumlanır.
Toplam CK ile CK-MB arasındaki oran neden hesaplanıyor?
Bu oran, yüksekliğin kaynağını ayırt etmek için hesaplanır. CK-MB yalnız kalpte değil iskelet kaslarında da bulunur; ancak oranları farklıdır. Kalp kasında bu enzim biçiminin payı belirgin biçimde yüksektir, iskelet kasında ise düşüktür. Bu nedenle toplam kreatin kinaz içinde CK-MB'nin payı hesaplandığında, kaynağın hangi doku olduğu hakkında fikir edinilir. Pay belirli bir düzeyin üzerindeyse kaynak kalp kası olarak değerlendirilir; düşükse iskelet kası düşünülür. Bu hesap kesin bir ayrım sağlamaz ancak yol gösterir. Kesin ayrım için troponin bakılır; troponin iskelet kası zedelenmelerinde yükselmez.
Elektrik şoku uygulanmışsa değer etkilenir mi?
Evet, etkilenebilir. Ritim bozukluğunu düzeltmek için uygulanan elektrik şoku, göğüs duvarındaki kaslarda ve bir miktar kalp kasında zedelenmeye yol açabilir. Bu zedelenme sonucu kreatin kinaz kana salınır; toplam değer belirgin biçimde yükselir, CK-MB de bir miktar artabilir. Uygulanan enerjinin düzeyi ve kaç kez uygulandığı bu artışın büyüklüğünü belirler. Bu nedenle elektrik şoku uygulanmış bir kişide saptanan yükseklik, doğrudan kalp krizi olarak yorumlanmaz. Ayrım için troponin bakılır ve kalp filmi değerlendirilir; şoka bağlı zedelenmede troponin genellikle belirgin biçimde yükselmez.
Tekrarlayan göğüs ağrımda bu ölçümün yeri nedir?
Tekrarlayan göğüs ağrısında bu ölçümün yeri, ağrının ne zaman yinelediğine bağlıdır. Yakın zamanda bir kalp kası hasarı geçirmişseniz, troponininiz hâlâ yüksek olacağı için yeni bir olay onunla ayırt edilemez; bu durumda CK-MB değerlidir, çünkü normale dönmüştür ve yeniden yükselmesi yeni bir hasarı gösterir. Buna karşılık uzun süredir bir olay geçirmemişseniz ve troponininiz normalse, ilk tercih yine troponindir. Her durumda ölçüm tek başına değerlendirilmez; ağrının niteliği, kalp filmi bulguları ve önceki sonuçlarınızla birlikte yorumlanır. Eski raporlarınızı yanınızda getirmeniz bu karşılaştırmayı kolaylaştırır.
Kan alınırken damarın zorlanması sonucu bozar mı?
Evet, bozabilir. Kan alınırken damarın zorlanması, çok ince bir iğne kullanılması ya da turnikenin uzun süre bağlı tutulması alyuvarların parçalanmasına yol açar. Parçalanan hücrelerden salınan maddeler ölçüm yöntemine karışabilir ve sonuç gerçek değerinden farklı çıkar. Aynı biçimde kan tüpünün sertçe çalkalanması da hücrelerin parçalanmasına neden olur; tüp yavaşça alt üst edilmelidir. Bu nedenle kan uygun kalınlıkta iğneyle, damar zorlanmadan alınır ve tüp dikkatle taşınır. Laboratuvar örnekte bu tür bir sorun saptarsa rapora yazar ve gerekirse yeni örnek ister; bu, sonucun güvenilirliği için gereklidir.
Sonucum yüksek ama troponinim normal, bu ne anlama gelir?
Bu tablo genellikle yüksekliğin kalp kaynaklı olmadığını düşündürür. Troponin yalnız kalp kasına özgüdür ve kalp kası zarar gördüğünde mutlaka yükselir; normal olması kalp kası hasarını büyük ölçüde dışlar. CK-MB ise iskelet kaslarında da bulunur; ağır egzersiz, kas zedelenmesi, kas içine yapılan iğne, kas hastalıkları, travma ve elektrik şoku değeri yükseltebilir. Bu ayrımı desteklemek için toplam kreatin kinaz ölçülür ve oran hesaplanır; oranın düşük olması iskelet kası kaynağını doğrular. Yine de göğüs ağrınız sürüyorsa ölçümler belirli bir süre sonra yinelenir; çünkü çok erken alınan örnekte troponin henüz yükselmemiş olabilir.
Örneğin bekletilmesi sonucu değiştirir mi?
Evet, değiştirebilir. CK-MB bir enzimdir ve enzimlerin etkinliği zamanla, özellikle uygun olmayan sıcaklıkta bekletildiğinde azalır. Uzun süre bekletilen örnekte ölçülen değer gerçek düzeyin altında çıkabilir; bu, var olan bir hasarın atlanmasına yol açar. Bu nedenle örnek alındıktan sonra bekletilmeden laboratuvara gönderilir ve kısa sürede çalışılır. Hemen çalışılamayacaksa kan santrifüj edilerek ayrılır ve uygun sıcaklıkta saklanır. Örneğin alındığı saatin kaydedilmesi de bu nedenle önemlidir. Laboratuvar, bekleme süresiyle ilgili bir sorun görürse rapora yazar; bu bilgi sonucun yorumlanmasında dikkate alınır.
Stent takıldıktan sonra bu değere neden bakılır?
Stent takıldıktan sonra bu değere bakılmasının nedeni, işlemin kalp kasını etkileyip etkilemediğini anlamaktır. İşlem sırasında damarın küçük yan dalları kapanabilir, plaktan kopan küçük parçacıklar uç damarlara gidebilir ya da damar duvarında bir zedelenme oluşabilir; bunların her biri sınırlı bir kalp kası hasarına yol açar. Bu nedenle belirli bir yükselme beklenebilir. Asıl dikkat edilen nokta, yüksekliğin düzeyi ve seyridir: beklenenin çok üzerinde bir değer ya da düştükten sonra yeniden yükselme, stentin tıkandığını ya da yeni bir damarın kapandığını düşündürür. Bu durumda kalp filmi çekilir ve gerekirse anjiyografi yinelenir.
Sonucum kaç saatte çıkar?
Sonuç genellikle kısa sürede çıkar; çoğu yerde ölçüm bir saatin altında tamamlanır. Acil değerlendirmede bu tetkikler öncelikli çalışılır ve sonuç bekletilmeden bildirilir. Süreyi etkileyen etkenler vardır: örneğin laboratuvara ulaşma süresi, o sırada çalışılan örnek sayısı ve cihazın durumu. Bazı merkezlerde hasta başında çalışılan hızlı cihazlar kullanılır; bunlarda sonuç daha kısa sürede alınır ancak duyarlılıkları laboratuvar ölçümünden düşük olabilir. Sonucun çıkma süresi, ikinci örneğin ne zaman alınacağını da etkiler. Değerlendirme genellikle iki ölçümün karşılaştırılmasına dayandığı için, ilk sonuç geldiğinde süreç tamamlanmış olmaz.
Kadın ve erkek sonuçları farklı mı yorumlanır?
Bazı laboratuvarlar kadın ve erkek için ayrı sınır değerler bildirir; bunun nedeni kas kitlesindeki farktır. Erkeklerde kas kitlesi genellikle daha fazladır; bu, hem toplam kreatin kinaz hem de CK-MB düzeylerinin biraz daha yüksek olmasına yol açar. Bu fark göz önünde bulundurulmazsa, kadınlarda gerçek bir yükselme normal sayılabilir ya da erkeklerde olağan bir değer yüksek olarak yorumlanabilir. Bu nedenle sonuç, raporda bildirilen ve kullanılan yönteme ait sınır değerlere göre değerlendirilir. Ayrıca kas kitlesi çok fazla olan sporcularda ve çok düşük olan kişilerde değerler beklenenden farklı seyredebilir; bu da yoruma katılır.
Takipte bu ölçümün yerini hangi test aldı?
Takipte ve tanıda bu ölçümün yerini büyük ölçüde troponin almıştır. Bunun iki nedeni vardır. Birincisi, troponin yalnız kalp kasına özgüdür; iskelet kası zedelenmelerinde yükselmez ve bu nedenle karışıklık yaratmaz. İkincisi, yüksek duyarlıklı yöntemlerle çok küçük hasarları bile gösterir; CK-MB'nin atlayabileceği olaylar bu yöntemle yakalanır. Bu nedenle göğüs ağrısı değerlendirmesinde ilk ve çoğu kez tek tetkik troponindir. Buna karşılık CK-MB tümüyle terk edilmemiştir; kalp krizinden kısa süre sonra yinelenen ağrıda ve girişim sonrası izlemde hızlı normalleşmesi nedeniyle hâlâ ek bilgi verir ve bu durumlarda istenmeyi sürdürür.

Tetkik sonuçları yalnızca şikâyetiniz, muayene bulgularınız ve diğer tetkiklerle birlikte değerlendirildiğinde anlam taşır.

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. World Health Organization (WHO) — Cardiovascular Diseases
  2. NHLBI (NIH) — Heart and Vascular Diseases
  3. MedlinePlus — Heart Diseases
  4. PubMed — Cardiovascular surgery
  5. StatPearls (NCBI Bookshelf) — Cardiovascular Disease