İçeriğe geç
Özel Koru Ankara Hastanesi · Kızılırmak Mah. 1450. Sok. No:13, Çukurambar / Ankara 0312 911 77 77
Tedavi

Şah Damarına Stent Uygulaması

Boyun atardamarındaki darlığın kateterle yerleştirilen stentle açılması. Ameliyata uygun olmayan kişilerde öne çıkan seçenektir.

Şah damarına stent uygulaması, boyunda seyreden ve beyni besleyen ana atardamardaki darlığın, damar içinden ilerletilen kateterlerle genişletilip stentle açık tutulmasıdır. Boyunda kesi açılmaz; damara kasıktan ya da koldan girilir. Bu bölgedeki işlemin en özel yanı, plaktan kopabilecek parçaların beyne ulaşmasını önlemek için koruma düzeneklerinin kullanılmasıdır.

Şah Damarına Stent Uygulaması Nedir, Boyundaki Darlık Nasıl Giderilir?

Darlık, damar içinden getirilen balonla genişletilir ve açık kalması için örgülü bir stent yerleştirilir.

Bu Darlık Neden Tehlikelidir?

Boyundaki bu damar, beynin ön bölümlerini besleyen ana yoldur. Damar duvarında biriken plak yalnız akımı azaltmakla kalmaz; yüzeyi bozulduğunda üzerinde pıhtı oluşur ve bu pıhtı parçaları kan akımıyla beyne taşınır. Beyinde bir damarı tıkayan parça, geçici ya da kalıcı felce yol açar. Bu nedenle tedavinin asıl amacı akımı artırmaktan çok, beyne parça atmasını önlemektir. Tablonun bütünü şah damarı darlığı sayfasında ele alınmıştır.

İşlemin Adımları

  • Kasık ya da kol atardamarına ince bir iğneyle girilir; kılavuz tel ve kılıf yerleştirilir.
  • Kateter, aort yayından boyun damarının başlangıcına yönlendirilir.
  • Boya verilerek darlığın yeri, uzunluğu, derecesi ve plağın yapısı görüntülenir.
  • İnce bir tel darlığın içinden geçirilir ve darlığın ötesine, beyne yakın bölüme koruma düzeneği yerleştirilir.
  • Darlık gerekiyorsa küçük bir balonla ön genişletme yapılır.
  • Stent yerleştirilir ve açılır.
  • Gerekirse stentin içinden balon geçirilerek tam oturması sağlanır.
  • Koruma düzeneği toplanarak çıkarılır ve son görüntüler alınır.

Koruma Düzenekleri

Bu işlemin en belirleyici parçası, beynin korunmasıdır. En sık kullanılan yöntem, darlığın ötesine, beyne giden yol üzerine şemsiye biçiminde açılan bir filtre yerleştirilmesidir; kan bu filtreden geçer, kopan parçalar ise içinde tutulur. İkinci yöntemde damar geçici olarak kapatılır ve akım ters yöne çevrilir; böylece kopan parçalar beyne değil, dışarı alınan kana yönlendirilir. Akımı ters çeviren sistemler, plağın çok kırılgan olduğu durumlarda tercih edilir. İşlem sonunda tüm parçalarla birlikte düzenek çıkarılır.

Kullanılan Stentler

Bu bölgede kendiliğinden açılan, esnek stentler kullanılır. Boyun sürekli hareket ettiği ve damar dışarıdan basıya açık olduğu için stentin ezilmeye karşı dayanıklı ve eski biçimine dönebilen bir yapıda olması gerekir. Örgü sıklığı da önemlidir; sık örgülü stentler plak parçalarının stent tellerinin arasından dışarı çıkmasını engeller ve kırılgan plaklarda tercih edilir. Stentin boyu, darlığın her iki ucunu da yeterince aşacak biçimde seçilir.

Şah Damarı Stenti Hangi Hastalarda Öne Çıkar, Kimlerde Uygun Görülmez?

Bu bölgede iki tedavi seçeneği vardır: damar içinden stent ve açık ameliyatla plağın çıkarılması. Seçim kişiye göre yapılır.

Stentin Öne Çıktığı Durumlar

  • Boyun bölgesine daha önce ışın tedavisi uygulanmış kişiler
  • Boyundan daha önce ameliyat geçirmiş ve o bölgede yapışıklık bulunanlar
  • Ameliyatla çıkarılan plaktan sonra aynı yerde gelişen yeniden darlık
  • Darlığın, cerrahi olarak ulaşılması güç bir düzeyde, yukarıda yer alması
  • Ağır kalp ve akciğer hastalığı nedeniyle genel anestezi riski yüksek olanlar
  • Boyun hareketi kısıtlı ya da boynu kısa olan kişiler
  • Soluk borusuna açılmış kalıcı delik bulunanlar
  • İleri yaşta olmayan ve damar yapısı uygun kişiler

Uygun Görülmeyen Durumlar

  • Aort yayının çok kıvrımlı olması; kateterin damar ağzına ulaştırılması güçleşir
  • Ağır ve dairesel kireçlenme
  • Çok kırılgan, yüzeyi bozulmuş ve pıhtı içeren plaklar
  • Damarın tümüyle tıkalı olması
  • Koruma düzeneğinin yerleştirilemeyeceği kadar kıvrımlı damar yapısı
  • Pıhtı önleyici ilaçları kullanamayacak kişiler
  • Yakın dönemde geçirilmiş beyin kanaması
  • Boya maddesine ağır alerji ve ileri böbrek yetmezliği

Darlığın Derecesi ve Belirtiler

Tedavi kararında iki soru belirleyicidir: darlık ne kadar ileri ve bu damara bağlı bir belirti yaşanmış mı. Daha önce aynı taraftan kaynaklanan geçici konuşma bozukluğu, kolda güçsüzlük ya da bir gözde geçici görme kaybı yaşamış kişilerde girişim öncelik taşır; bu kişilerde yeniden olay gelişme olasılığı yüksektir ve tedavi erken planlanır. Hiç belirti vermemiş darlıklarda ise karar daha dikkatli verilir; darlığın derecesi, plağın yapısı, karşı damarın durumu, kişinin yaşı ve beklenen yaşam süresi birlikte değerlendirilir. Bu kişilerin bir bölümünde ilaç tedavisi ve yakın izlem yeterli görülür.

Ameliyatla Karşılaştırma

Açık ameliyatta boyunda bir kesi açılır ve plak damardan çıkarılır; ayrıntıları şah damarı temizliği sayfasındadır. Ameliyatın avantajı, plağın tümüyle uzaklaştırılması ve kalıcı bir yapı bırakılmamasıdır. Stentin avantajı ise kesi açılmaması, genel anestezi gerekmemesi ve iyileşme döneminin kısa olmasıdır. Buna karşılık stentte pıhtı önleyici ikili ilaç tedavisi gerekir ve işlem sırasında beyne parça atma olasılığı açısından koruma düzeneği zorunludur. Karar; yaş, damar yapısı, plağın özelliği ve eşlik eden hastalıklar birlikte değerlendirilerek verilir.

Şah Damarı Stenti Öncesinde Hangi Tetkikler ve Hazırlıklar Yapılır?

Hazırlığın amacı, darlığın derecesini kesinleştirmek, damar yolunu haritalamak ve beynin durumunu belirlemektir.

Görüntüleme

  • Şah damarı doppler ultrasonu: İlk basamaktır; darlığın derecesini ve plağın yapısını gösterir.
  • Tomografi ile damar filmi: Aort yayından beyne kadar tüm damar yolu, kıvrımlar ve kireçlenme görüntülenir.
  • Manyetik rezonans ile damar filmi: Böbrek işlevleri sınırda olanlarda tercih edilebilir.
  • Beyin görüntülemesi: Daha önce geçirilmiş, fark edilmemiş inme odakları saptanır.
  • Kateterle damar filmi: İşlem sırasında kesin haritayı verir ve beyin içi damarların durumunu gösterir.

İlaç Hazırlığı

Bu işlemde pıhtı önleyici ilaçların işlemden önce başlatılması zorunludur; genellikle iki ilaç birlikte, işlemden birkaç gün önce kullanılmaya başlanır. Böylece stent açıldığı anda kan yeterince korunmuş olur. Bu ilaçları kullanamayacak kişilerde işlem planlanmaz. Kan sulandırıcı kullananlarda düzen ayrıca ayarlanır. Tansiyon ilaçları gözden geçirilir; işlem sırasında ve sonrasında tansiyon düşebileceği için bazı ilaçlar geçici olarak azaltılır ya da kesilir. Bu düzenlemeler hekim tarafından yapılır.

Genel Değerlendirme

  • Kan sayımı, pıhtılaşma testleri, böbrek ve karaciğer işlev testleri istenir.
  • Kalp durumu değerlendirilir; bu kişilerde kalp damar hastalığı sık görülür.
  • Nörolojik muayene yapılır ve bulgular kaydedilir; işlem sonrası karşılaştırma için gereklidir.
  • Boya maddesine alerji öyküsü sorgulanır.
  • Kan yağları, tansiyon ve kan şekeri denetim altına alınır.
  • Sigara bırakılır.

Şah Damarına Stent Yerleştirilirken İşlem Nasıl Yürütülür?

İşlem, kişi uyanıkken yapılır; bu, beyin işlevlerinin anlık izlenmesini sağlar.

Neden Uyanık Yapılır?

Kişi işlem boyunca uyanık tutulur ve belirli aralıklarla konuşması, el sıkması, parmaklarını oynatması istenir. Elinde bir oyuncak ya da ses çıkaran bir nesne verilerek düzenli sıkması söylenebilir. Böylece beyne giden akımda bir sorun geliştiğinde, konuşmada takılma ya da kolda güçsüzlük hemen fark edilir ve önlem alınır. Bu izlem, işlemin en önemli güvenlik adımlarından biridir. Bu nedenle uyutma yalnız zorunlu durumlarda uygulanır.

İşlem Odasındaki Akış

Kişi sırtüstü yatırılır; nabız, tansiyon, kalp ritmi ve kandaki oksijen düzeyi sürekli izlenir. Damar yolu açılır. Giriş bölgesi uyuşturulur ve atardamara girilir. Kateter aort yayından boyun damarına yönlendirilir; bu aşama hissedilmez. Boya verildiğinde başta ve yüzde birkaç saniye süren bir sıcaklık duyumu olabilir. Koruma düzeneği yerleştirilir. Darlık genişletilir ve stent açılır. Tüm adımlarda kişiyle konuşulur ve durumu sorulur.

Balon Şişirilirken Yaşananlar

Boyundaki bu damarın çatallandığı bölgede, tansiyonu ve nabzı düzenleyen bir sinir yumağı bulunur. Balon şişirildiğinde bu bölge basıya uğrar ve vücut tansiyonu düşürerek, nabzı yavaşlatarak yanıt verir. Bu nedenle balon şişirilirken nabzın belirgin biçimde yavaşladığı ve tansiyonun düştüğü görülebilir; bu beklenen bir tepkidir. Önlem olarak, gerekirse öncesinde nabzı hızlandıran bir ilaç verilir. Balon indirildiğinde tablo genellikle kendiliğinden düzelir; bir bölüm kişide bu etki saatler ya da günler sürebilir ve izlem gerektirir.

İşlemin Bitişi

Stent yerleştirildikten sonra boya verilerek akımın düzeldiği, stentin tam açıldığı ve beyin içi damarlarda yeni bir tıkanıklık bulunmadığı gösterilir. Koruma düzeneği, içinde tuttuğu parçacıklarla birlikte toplanarak çıkarılır. Kateterler alınır ve giriş noktasına elle bası uygulanır ya da kapatma düzeneği yerleştirilir. Nörolojik muayene yinelenir ve işlem öncesiyle karşılaştırılır. İşlem genellikle yarım saat ile bir saat arasında sürer. Kişi genellikle bir gece hastanede izlenir.

Boyundaki Stentten Sonra Ne Beklenir ve Hangi Belirtiler Gecikmeden Başvuru Gerektirir?

İlk günlerde tansiyon ve nabız yakından izlenir; ilaç düzenine uyum ömür boyu sürer.

İlk Günlerde Beklenenler

  • Boyunda hafif dolgunluk ve gerginlik hissi
  • Nabzın yavaş, tansiyonun düşük seyretmesi
  • Ayağa kalkarken baş dönmesi
  • Hafif baş ağrısı
  • Giriş yerinde küçük bir morluk ve hassasiyet
  • Yorgunluk hissi

Hastanede İzlem

İşlemden sonra kişi genellikle bir gece hastanede, yakın izlem altında tutulur. Bu sürede nörolojik muayene belirli aralıklarla yinelenir; konuşma, yüz hareketleri, kol ve bacak gücü değerlendirilir ve işlem öncesiyle karşılaştırılır. Tansiyon ve nabız sürekli izlenir; düşük seyrederse sıvı ve gerekirse ilaç verilir, yüksek seyrederse düşürülür. Giriş yeri kanama açısından kontrol edilir ve kasıktan girilmişse birkaç saat yatakta kalınır. Bu süre beklendiği gibi geçerse kişi ayağa kaldırılır, yürütülür ve ertesi gün taburcu edilir. Taburculukta ilaç düzeni ve uyarı belirtileri ayrıntılı anlatılır.

Tansiyon ve Nabız İzlemi

İşlemden sonra tansiyonun düşük, nabzın yavaş seyretmesi sık görülür ve bu durum günlerce sürebilir. Bu nedenle evde düzenli tansiyon ve nabız ölçümü istenir; değerler bir defterde kaydedilir. Tansiyon ilaçları bu değerlere göre yeniden düzenlenir; bir bölüm kişide ilaçların dozu azaltılır ya da geçici olarak kesilir. Ayağa kalkarken yavaş davranmak, bol sıvı almak ve uzun süre sıcakta kalmamak önerilir. Tansiyonun aşırı yükselmesi de istenmez; beyne giden akımın birden artması baş ağrısına ve seyrek olarak kanamaya yol açabilir.

İlaç Düzeni ve Risk Denetimi

  • İki pıhtı önleyici ilaç, belirlenen süre boyunca birlikte kullanılır; sonrasında tek ilaçla ömür boyu devam edilir.
  • Kan yağlarını düşüren tedavi kesintisiz sürdürülür.
  • Tansiyon hedef değerlerde tutulur.
  • Şeker hastalığı denetim altına alınır.
  • Sigara mutlaka bırakılır.
  • Tuz azaltılır, dengeli beslenme ve düzenli yürüyüş sürdürülür.
  • Kilo denetimi sağlanır.

İzlem

İlk kontrol genellikle bir ay içinde yapılır; nörolojik muayene yinelenir, tansiyon ve nabız değerlendirilir, doppler ultrasonla stent içindeki akım ölçülür. Sonraki kontroller altıncı ay ve birinci yılda planlanır; ardından yılda bir izlem sürdürülür. Doppler incelemesinde akım hızının belirgin artması, stent içinde yeniden daralma geliştiğini düşündürür. Karşı taraftaki damar da her kontrolde değerlendirilir; bu hastalık çoğu kez iki taraflıdır. Yeni bir yakınma ortaya çıktığında randevu beklenmez.

Gecikmeden Başvuru Gerektiren Durumlar

  • Yüzün bir yanında düşüklük, ağız kayması
  • Konuşmada takılma, kelime bulamama, anlamama
  • Kolda ya da bacakta ani güçsüzlük, uyuşma
  • Bir gözde ani görme kaybı ya da perde inmesi
  • Ani başlayan, alışılmadık şiddette baş ağrısı
  • Denge kaybı, yürüyememe, çift görme
  • Nöbet geçirme ve bilinç bulanıklığı
  • Giriş yerinde durmayan kanama ya da hızla büyüyen şişlik

Bu belirtiler dakikalar içinde geçse bile önemsiz sayılmaz; geçici olanlar yaklaşan bir inmenin habercisi olabilir. Bu nedenle bekleme yapılmadan en yakın acil birime başvurulmalıdır.

Tıbbi inceleme: · Yayımlanma: · Son güncelleme:

Sık sorulan sorular

İşlem sırasında beyni koruyan filtrenin görevi nedir?
Filtrenin görevi, işlem sırasında plaktan kopabilecek parçaların beyne ulaşmasını engellemektir. Bu bölgedeki plak, balon şişirildiğinde ve stent açıldığında zorlanır; yüzeyinden küçük parçalar kopabilir. Kan akımı bu parçaları doğrudan beyne taşır ve beyinde bir damarı tıkarsa felç gelişir. Filtre, darlığın ötesine, beyne giden yol üzerine yerleştirilir ve şemsiye gibi açılır; kan içinden geçmeye devam eder, kopan parçalar ise tutulur. İşlem bitiminde filtre içindeki parçacıklarla birlikte toplanarak çıkarılır. Plağın çok kırılgan olduğu durumlarda, akımı geçici olarak ters çeviren koruma sistemleri de kullanılabilir.
Stent sonrası nabzın yavaşlaması ve tansiyonun düşmesi neden olur?
Boyundaki bu damarın çatallandığı bölgede, vücudun tansiyonunu ve nabzını düzenleyen bir sinir yumağı bulunur. Bu yapı, damar duvarındaki gerilmeyi algılar ve tansiyon yükseldiğinde nabzı yavaşlatarak, damarları gevşeterek tansiyonu düşürür. Balon şişirildiğinde ve stent açıldığında bu bölge dışarıdan gerilir; vücut bunu tansiyon yükselmesi gibi algılar ve nabzı yavaşlatıp tansiyonu düşürerek yanıt verir. Bu beklenen bir tepkidir. Genellikle balon indirildiğinde düzelir; bir bölüm kişide saatler ya da günler sürebilir. Bu nedenle işlem sonrası tansiyon ve nabız yakından izlenir, ilaçlar buna göre düzenlenir.
İşlemden sonra boyunda hissedilen dolgunluk olağan mıdır?
Evet, olağandır. Stent yerleştirildiğinde damar içeriden genişler ve çevresindeki dokulara bir miktar basınç uygular; ayrıca işlem sırasında damar duvarı gerilir. Bu nedenle boynun o yanında dolgunluk, gerginlik ve zaman zaman hafif bir baskı hissi duyulabilir. Yutkunurken ve başı çevirirken daha belirgin olabilir. Bu duyum genellikle günler içinde azalır ve birkaç hafta içinde kaybolur. Buna karşılık boyunda hızla büyüyen bir şişlik, yutma güçlüğü, ses kısıklığı ya da nefes almakta zorlanma olağan değildir; bu bulgular beklenmeden değerlendirme gerektirir.
Şah damarı stenti sonrası baş ağrısı nasıl değerlendirilir?
Hafif baş ağrısı işlemden sonraki ilk günlerde görülebilir ve çoğu kez önemsizdir. Nedeni, uzun süredir az kan alan beyin bölgesine akımın birden artması olabilir. Bununla birlikte baş ağrısı bu işlemden sonra dikkatle değerlendirilir. Ani başlayan, alışılmadık şiddette, giderek artan ve bulantı, kusma, bilinç bulanıklığı ya da nöbetle birlikte olan baş ağrısı acil değerlendirme gerektirir; bu, beyne giden akımın aşırı artmasına ya da kanamaya işaret edebilir. Bu nedenle işlem sonrası tansiyonun aşırı yükselmemesi önemlidir. Baş ağrınızın niteliğindeki değişikliği hekiminize bildirmeniz gerekir.
Stent takılan kişi boyun hareketlerinde kısıtlama yapmalı mıdır?
Kalıcı bir boyun hareketi kısıtlaması genellikle gerekmez. Stent damarın içine yerleşir ve iyileşme tamamlandığında damar duvarının bir parçası haline gelir; başın çevrilmesi, öne ve arkaya eğilmesi gibi olağan hareketler stenti etkilemez. Yalnız işlemden sonraki ilk günlerde, boyunda dolgunluk ve gerginlik olduğu için ani ve zorlayıcı hareketlerden kaçınılması önerilir. Boynu uzun süre aşırı geriye atmak ve tek yöne çevirerek uzun süre tutmak konforsuz olabilir. Boyna doğrudan darbe gelme olasılığı yüksek etkinlikler ve boyun manipülasyonu içeren uygulamalar için hekiminizin görüşünü almanız uygun olur.
Berberde veya kuaförde başın geriye yatırılması sorun oluşturur mu?
Başın yıkanma sırasında uzun süre geriye yatırılması, bu kişilerde dikkat edilmesi önerilen bir durumdur. Başın aşırı geriye atılması boyun damarlarını gerer ve bükebilir; ayrıca tansiyonu ve nabzı düzenleyen sinir yumağını uyararak baş dönmesine, göz kararmasına ve bayılmaya yol açabilir. Bu tepki stent takılan kişilerde daha belirgin olabilir. Bu nedenle başın çok geriye atılmaması, boyun altına destek konması ve uzun süre bu pozisyonda kalınmaması önerilir. Böyle bir sırada baş dönmesi, göz kararması ya da bulanık görme olursa hemen doğrulup oturmak gerekir.
Stent sonrası evde tansiyon takibi nasıl yapılmalıdır?
Tansiyon, işlemden sonra düzenli olarak evde ölçülmelidir; bu, ilaç düzeninin doğru ayarlanması için gereklidir. Ölçüm günde en az iki kez, sabah ilaç almadan önce ve akşam yapılır. Ölçümden önce beş dakika oturarak dinlenilir; ayaklar yere basar, kol kalp düzeyinde desteklenir. Ölçümden yarım saat önce çay, kahve ve sigara alınmaz. Nabız da kaydedilir. Değerler bir deftere ya da telefona tarih ve saatiyle yazılır ve kontrole getirilir. Tansiyonun düşük seyretmesi ilk günlerde beklenir; aşırı düşük ya da aşırı yüksek değerlerde hekime bildirilmelidir.
İki taraflı darlıkta işlemler neden aynı güne konulmaz?
İki taraflı darlıkta işlemler ayrı seanslara bölünür; bunun birkaç nedeni vardır. Birincisi, her iki taraftaki tansiyon ve nabız düzenleyici sinir yumağının aynı anda etkilenmesi, tansiyonun ve nabzın tehlikeli düzeyde düşmesine yol açabilir. İkincisi, bir taraf işlem görürken beyin diğer taraftan beslenir; iki taraf aynı anda zorlanırsa bu güvence ortadan kalkar. Üçüncüsü, kullanılan boya maddesi miktarı iki kat artar ve böbrekleri zorlar. Dördüncüsü, bir tarafta sorun gelişirse bunun fark edilmesi ve tedavi edilmesi güçleşir. Bu nedenle iki işlem arasında genellikle birkaç hafta beklenir.
Stent sonrası verilen ilaçlar ne kadar süre sürdürülür?
İşlemden sonra iki pıhtı önleyici ilaç birlikte, belirlenen bir süre boyunca kullanılır; bu süre stentin yüzeyinin damar dokusuyla kaplanması için gereken zamandır ve hekim tarafından belirlenir. Bu süre dolduğunda tek ilaca geçilir ve bu ilaç genellikle ömür boyu sürdürülür. Buna ek olarak kan yağlarını düşüren tedavi kesintisiz kullanılır; bu tedavi yalnız stenti değil, tüm damarları korur. Tansiyon ve şeker hastalığı ilaçları hedef değerlere göre düzenlenir. Bu ilaçların erken bırakılması stentin tıkanmasına ve felce yol açabilir; kendi başınıza bırakmamanız gerekir.
Konuşmada takılma veya kolda güçsüzlük olursa ne yapılmalıdır?
Bu belirtiler beyne giden kan akımının bozulduğunu gösterir ve acil kabul edilir; beklemeden en yakın acil birime başvurulmalıdır. Konuşmada takılma, kelime bulamama, söyleneni anlamama, yüzün bir yanında düşüklük, kolda ya da bacakta ani güçsüzlük ve uyuşma bu grupta değerlendirilir. Belirtiler dakikalar içinde kendiliğinden geçse bile önemsiz sayılmaz; geçici olanlar yaklaşan bir inmenin habercisi olabilir ve aynı aciliyetle değerlendirilmelidir. Bu durumda araç kullanmayın, yakınınızdan yardım isteyin ya da acil çağrı numarasını arayın. Zaman kaybı, tedaviden alınacak sonucu doğrudan etkiler.
Göz kararması ve geçici görme kaybı neyi gösterir?
Bir gözde ani ortaya çıkan görme kaybı, bulanıklık ya da perde iniyormuş gibi bir görüntü, göze giden damarın küçük bir pıhtıyla tıkandığını gösterir. Bu damar, boyundaki şah damarının bir dalıdır; bu nedenle bu belirti, damardaki plaktan parça koptuğunun önemli bir işaretidir. Belirti dakikalar içinde geçse bile hafife alınmamalıdır; geçici görme kaybı, aynı bölgeden beyne parça atabileceğinin habercisidir. Göz kararması iki gözde birden oluyor ve ayağa kalkmakla ortaya çıkıyorsa bu daha çok tansiyon düşüklüğünü düşündürür. Her iki durumda da hekime bildirilmesi gerekir.
Stentli hastada ileride cerrahi girişim gerekirse ilaçlar nasıl ayarlanır?
Cerrahi girişim gerektiğinde ilaç yönetimi, ameliyatı yapacak hekim ile stenti takan hekim tarafından birlikte planlanır. En belirleyici soru, stentin ne zaman takıldığıdır; ilk aylarda ilaçların kesilmesi stentin tıkanmasına ve felce yol açabilir, bu nedenle mümkünse ameliyat ertelenir. Ertelenemeyecek durumlarda ilaçlardan biri sürdürülürken diğeri kısa süreli kesilebilir. Diş çekimi, endoskopi ve küçük girişimler çoğu kez ilaç kesilmeden yapılabilir. Ameliyattan sonra kanama denetim altına alınır alınmaz ilaçlara dönülür. Her girişim öncesinde stent taşıdığınızı bildirmeniz ve stent bilgi kartınızı göstermeniz gerekir.
Şah damarı stenti takılan kişide kontrol Doppler ne zaman yapılır?
İlk kontrol doppler incelemesi genellikle işlemden sonraki ilk ay içinde yapılır. Bu incelemede stentin açık olduğu, içinden akımın düzenli geçtiği ve stentin damara tam oturduğu gösterilir; bu ölçümler sonraki kontroller için başlangıç değeri oluşturur. Ardından altıncı ay ve birinci yıl kontrolleri planlanır; sonrasında yılda bir izlem sürdürülür. Her incelemede stent içindeki akım hızı ölçülür; hızın belirgin artması yeniden daralmayı düşündürür. Aynı incelemede karşı taraftaki damar da değerlendirilir, çünkü bu hastalık çoğu kez iki taraflıdır. Yeni bir yakınma olduğunda randevu beklenmez.
Stent sonrası sigara ve kolesterol yönetimi neden öncelikli hâle gelir?
Çünkü stent yalnız o bölgedeki darlığı giderir; hastalığın kendisini ortadan kaldırmaz. Plak birikimi tüm damar ağacını ilgilendiren bir süreçtir ve sürdüğü sürece hem stentin içinde yeniden daralma gelişir hem başka damarlarda yeni darlıklar oluşur. Sigara, damar duvarını doğrudan zedeleyen ve bu süreci en çok hızlandıran etkendir; bırakılması tek başına belirgin bir yarar sağlar. Kan yağlarının düşürülmesi, plağın büyümesini yavaşlatır ve plağın yüzeyini daha kararlı hale getirerek parça kopmasını azaltır. Bu iki önlem, stentin ömrünü ve beynin güvenliğini doğrudan etkiler.
Havalimanı güvenlik kontrollerinde boyundaki stent sorun yaratır mı?
Hayır, sorun yaratmaz. Bu stentler manyetik özelliği bulunmayan alaşımlardan üretilir ve az miktarda metal içerir; güvenlik kapılarında alarm vermeleri beklenmez. Nadiren alarm verirse taşıdığınız stent hakkında bilgi vermeniz yeterlidir. Manyetik rezonans görüntüleme de çoğu stentte güvenle çekilebilir; yine de çekim öncesinde stentin bilgilerini ilgili birime bildirmeniz gerekir. Bu nedenle işlemden sonra size verilen stent bilgi kartını saklamanız ve yolculuklarda yanınızda taşımanız önerilir. Kartta stentin türü, çapı, uzunluğu ve takıldığı tarih bulunur; bu bilgiler acil bir durumda da işe yarar.

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. NHLBI (NIH) — Coronary Heart Disease
  2. MedlinePlus — Coronary Artery Disease
  3. PubMed — Coronary artery bypass grafting
  4. StatPearls (NCBI Bookshelf) — Coronary Artery Disease