İçeriğe geç
Özel Koru Ankara Hastanesi · Kızılırmak Mah. 1450. Sok. No:13, Çukurambar / Ankara 0312 911 77 77
Tedavi

Böbrek Damarı Darlığında Stent

Böbreğe giden atardamardaki darlığın balon ve stentle açılması. Denetlenemeyen tansiyon ve böbrek işlevlerinde bozulma durumunda gündeme gelir.

Böbrek damarı darlığında stent, böbreği besleyen atardamardaki daralmanın damar içinden genişletilmesi ve açık kalması için örgülü bir destek yerleştirilmesidir. Böbrek, kendisine gelen kanın azaldığını algıladığında tansiyonu yükselten bir hormon salgılar; bu nedenle darlık, ilaçlarla denetim altına alınamayan yüksek tansiyona ve zamanla böbrek işlevlerinin bozulmasına yol açar.

Böbrek Damarı Darlığında Stent Nedir, Böbreğe Giden Kan Akımı Nasıl Artırılır?

Daralmış bölüm balonla genişletilir ve damarın geri kapanmaması için stent yerleştirilir.

Darlık Neden Tansiyonu Yükseltir?

Böbrek, kendisine gelen kan akımını sürekli ölçen bir organdır. Damarındaki darlık nedeniyle akım azaldığında, böbrek bunu vücutta genel bir kan basıncı düşüklüğü sanır ve tansiyonu yükselten bir hormon zinciri başlatır. Bu zincir damarları kasar, vücutta tuz ve su tutulmasına yol açar. Sonuçta tansiyon yükselir; ancak darlık sürdüğü için böbrek yine yeterli kan alamaz ve hormon salgısı devam eder. Bu döngü, üç ve daha çok ilaçla bile denetim altına alınamayan bir tansiyon yüksekliği yaratır.

Darlığın Nedenleri

  • Damar sertliği: En sık nedendir; plak birikimi damarın ana damardan ayrıldığı ağız bölümünde yoğunlaşır. İleri yaşta ve damar hastalığı bulunanlarda görülür.
  • Damar duvarının yapısal bozukluğu: Genç erişkinlerde, özellikle kadınlarda görülür; damarın orta ve uç bölümlerini tutar ve tespih tanesi görünümü oluşturur.
  • Damar iltihabına bağlı darlıklar: Seyrek görülür.
  • Dışarıdan bası: Kitle ya da yapışıklık nedeniyle oluşur.
  • Geçirilmiş yaralanma ve ameliyat sonrası darlıklar

Stentin Görevi

Balon şişirildiğinde darlık genişler; ancak plak damarın ağız bölümünde ve sert olduğu için balon indirildiğinde damar geri kapanma eğilimi gösterir. Bu nedenle damar sertliğine bağlı darlıklarda çoğu kez stent yerleştirilir. Stent damarı içeriden destekler ve açık tutar. Damar duvarının yapısal bozukluğuna bağlı darlıklarda ise durum farklıdır; bu darlıklar balonla açıldığında çoğu kez açık kalır ve stente gerek duyulmaz.

Böbreğin Korunması Neden Önemli?

Böbrek, uzun süre az kan aldığında yalnız işlevini yitirmez; dokusu da kalıcı olarak yıpranır ve organ küçülür. Bu küçülme başladıktan sonra damar açılsa bile işlev geri dönmez. Bu nedenle bu hastalıkta zamanlama önemlidir: darlığın erken saptanması ve böbrek küçülmeden önce karar verilmesi, tedaviden alınacak sonucu doğrudan belirler. İki böbrek arasında belirgin boyut farkı bulunması, bir tarafın uzun süredir az kan aldığını gösteren önemli bir işarettir. Bu nedenle tansiyonu denetim altına alınamayan kişilerde böbrek boyutlarının ultrasonla ölçülmesi, basit ama değerli bir adımdır.

Böbrek dokusunun durumu, ultrasonda ölçülen boyut ve kabuk kalınlığı ile değerlendirilir. İdrarda protein kaçağının miktarı da dokunun ne kadar yıprandığını gösterir. Bu bulgular, girişimden beklenecek yararı önceden tahmin etmeye yardım eder ve kişiye gerçekçi bir beklenti anlatılmasını sağlar.

Tedaviden Ne Beklenir?

Beklenti gerçekçi kurulmalıdır. İşlemden sonra çoğu kişide tansiyon değerleri düşer ve kullanılan ilaç sayısı azalır; ancak tansiyonun tümüyle normale dönmesi ve ilaçların bırakılması her zaman olmaz. Böbrek işlevlerindeki düzelme ise daha sınırlıdır; özellikle böbrek uzun süredir az kan aldığı için küçülmüş ve dokusu yıpranmışsa geri dönüş beklenmez. Bu nedenle işlemin asıl amacı çoğu kez, böbrek işlevlerinin daha da bozulmasını durdurmak ve tansiyonu denetlenebilir hale getirmektir.

Bu Tedavi Hangi Hastalarda Gündeme Gelir, Kimlerde Tercih Edilmez?

Darlığın görüntülemede saptanmış olması tek başına girişim nedeni değildir; yakınmaların bu darlıkla açıklanabilmesi gerekir.

Gündeme Geldiği Durumlar

  • Üç ve daha çok ilaçla denetim altına alınamayan yüksek tansiyon
  • Belirli tansiyon ilaçları başlandıktan sonra böbrek değerlerinin bozulması
  • Böbrek işlevlerinin ilerleyici biçimde kötüleşmesi
  • Açıklanamayan, tekrarlayan akciğer ödemi atakları
  • Genç yaşta ya da ileri yaşta aniden başlayan yüksek tansiyon
  • İki böbrek arasında belirgin boyut farkı
  • Tek böbreği bulunan kişide damarında darlık saptanması
  • Damar duvarının yapısal bozukluğuna bağlı darlıklar; bu grupta sonuç daha belirgindir

Tercih Edilmediği Durumlar

  • Tansiyonu ilaçlarla denetim altına alınmış ve böbrek işlevleri kararlı olan kişiler
  • Böbreğin belirgin biçimde küçülmüş ve dokusunun yıpranmış olması
  • Darlığın hafif olması ve akımı belirgin biçimde engellememesi
  • İleri böbrek yetmezliği; boya maddesi durumu ağırlaştırabilir
  • Boya maddesine ağır alerji öyküsü
  • Denetim altına alınmamış kanama ve pıhtılaşma bozuklukları
  • Etkin enfeksiyon
  • Kısa yaşam beklentisi yaratan ileri hastalıklar

Önce İlaç Tedavisi

Damar sertliğine bağlı darlıkların çoğunda ilk yaklaşım ilaç tedavisidir. Tansiyon ilaçları, kan yağlarını düşüren tedavi ve pıhtı önleyici ilaçlar birlikte kullanılır; sigara bırakılır, tuz azaltılır. Bu tedaviyle tansiyon denetim altına alınabiliyor ve böbrek işlevleri kararlı seyrediyorsa girişim yapılmaz. Girişim, bu tedaviye karşın yakınmaların sürdüğü seçilmiş kişilerde düşünülür. Tablonun bütünü böbrek damarı darlığı sayfasında ele alınmıştır.

Böbrek Damarına Stent Öncesinde Hangi Tetkikler ve Hazırlıklar Yapılır?

Hazırlığın iki odağı vardır: darlığın gerçekten sorumlu olduğunu göstermek ve böbrekleri boya maddesinden korumak.

Görüntüleme

  • Böbrek damarı doppler ultrasonu: İlk basamaktır; ışın içermez, akım hızını ölçer ve böbrek boyutlarını gösterir. Bağırsak gazı görüntüyü sınırlayabilir.
  • Tomografi ile damar filmi: Darlığın yerini, uzunluğunu ve kireçlenmeyi ayrıntılı gösterir.
  • Manyetik rezonans ile damar filmi: Böbrek işlevleri sınırda olanlarda tercih edilebilir.
  • Kateterle damar filmi: Kesin değerlendirmeyi sağlar ve aynı seansta tedavi yapılabilir.
  • Basınç ölçümü: Darlığın önündeki ve arkasındaki basınçlar karşılaştırılarak darlığın gerçekten akımı engellediği gösterilir.

Böbreklerin Korunması

Bu işlemin en önemli hazırlık adımı, boya maddesinin böbreklere vereceği zararı en aza indirmektir; çünkü işlem zaten böbrek işlevleri bozulmuş kişilere yapılmaktadır. Alınan önlemler şunlardır: işlemden önce ve sonra damardan sıvı verilerek böbrekler yıkanır; boya miktarı olabildiğince az tutulur ve gerektiğinde seyreltilir; boya gereksinimini azaltmak için damar içi ultrason ve karbondioksit ile görüntüleme kullanılabilir. Böbreğe zarar verebilecek ilaçlar geçici olarak kesilir. İşlemden sonra böbrek değerleri ve idrar miktarı izlenir.

Genel Değerlendirme ve İlaçlar

  • Kan sayımı, pıhtılaşma testleri, böbrek işlev testleri ve idrar tahlili istenir.
  • Şeker hastalığı ilaçlarından bazıları işlemden belirli bir süre önce kesilir.
  • Belirli tansiyon ilaçları işlem çevresinde geçici olarak düzenlenebilir.
  • Pıhtı önleyici ilaçlar başlatılır ya da düzenlenir.
  • Boya maddesine ve ilaçlara alerji öyküsü sorgulanır.
  • Kalp durumu değerlendirilir.

Böbrek Damarına Stent Yerleştirilirken Neler Olur?

İşlem, damar filmi çekilen özel bir odada, kişi uyanıkken yapılır.

Giriş ve Görüntüleme

Kişi sırtüstü yatırılır; nabız, tansiyon ve kandaki oksijen düzeyi izlenir, damar yolu açılır. Giriş için genellikle kasık atardamarı, bazen kol damarı kullanılır. Bölge uyuşturulur ve damara ince bir iğneyle girilir; kılavuz tel ve kılıf yerleştirilir. Kateter karın içindeki ana damara yönlendirilir ve böbrek damarlarının çıkış noktaları görüntülenir. Boya verildiğinde karın bölgesinde birkaç saniye süren bir sıcaklık duyumu olabilir.

Darlığın Geçilmesi ve Genişletilmesi

İnce bir kılavuz tel böbrek damarının ağzından girilerek darlığın içinden geçirilir. Bu aşamada dikkat edilen nokta, plaktan kopan parçaların böbreğe gitmemesidir; gerektiğinde koruma düzeneği kullanılır. Darlık uygun ölçüde bir balonla genişletilir. Balon şişirilirken belde ve yan tarafta birkaç saniye süren bir gerginlik ya da ağrı hissedilebilir; balon indirilince geçer. Sonuç boya verilerek değerlendirilir.

Stentin Yerleştirilmesi

Damar sertliğine bağlı darlıklarda, plak damarın ağız bölümünde yer aldığı için stent bu bölgeyi de kapsayacak biçimde yerleştirilir. Stentin ana damara birkaç milimetre taşması gerekir; eksik kapsama, darlığın kısa sürede yinelemesine yol açar. Stent açıldıktan sonra içinden balon geçirilerek tam oturması sağlanır. Damar duvarının yapısal bozukluğuna bağlı darlıklarda ise genellikle balonla yetinilir ve stent yerleştirilmez.

Son Kontrol ve Bitiş

Boya verilerek akımın düzeldiği, stentin tam açıldığı ve böbrek dokusunun boyandığı gösterilir. Darlığın önündeki ve arkasındaki basınçlar yeniden ölçülerek farkın kalktığı doğrulanır. Kateterler çıkarılır; giriş noktasına elle bası uygulanır ya da kapatma düzeneği yerleştirilir. Kasıktan girilmişse birkaç saat sırtüstü yatılması istenir. Bu sürede tansiyon, idrar çıkışı ve giriş yeri izlenir. İşlem genellikle bir saat dolayında sürer ve kişi bir gece hastanede kalır.

Böbrek Stenti Sonrasında Ne Beklenir ve Hangi Belirtilerde Hekime Başvurulur?

Tansiyondaki değişiklik günler içinde başlar; böbrek değerlerindeki değişim daha yavaş ortaya çıkar.

Beklenen Değişiklikler

  • Tansiyon değerlerinde düşme; bazı kişilerde belirgin, bazılarında ölçülü
  • Kullanılan tansiyon ilacı sayısının azaltılabilmesi
  • İdrar miktarında artış
  • Böbrek değerlerinin kararlı hale gelmesi ya da bir miktar düzelmesi
  • Nefes darlığı ve bacak şişliği yakınmalarında azalma
  • Giriş yerinde küçük bir morluk ve hassasiyet

Tansiyon İlaçlarının Düzenlenmesi

İlaçlar işlemden sonra hemen bırakılmaz; bu tehlikelidir. Tansiyon günlerce ve haftalarca izlenir; değerler düştükçe ilaçlar hekim tarafından, birer birer ve aşamalı olarak azaltılır. Bu süreçte evde düzenli tansiyon ölçümü ve kayıt tutmak zorunludur. Bazı kişilerde işlemden önce kesilmiş olan, böbrek damarına etkili tansiyon ilaçları darlık giderildikten sonra yeniden başlatılabilir; bu karar böbrek değerlerine göre verilir. İlaç düzeninde kendi başınıza değişiklik yapmamanız gerekir.

Böbrek İşlevlerinin İzlemi

İşlemden sonraki ilk günlerde böbrek değerleri ve idrar miktarı yakından izlenir; boya maddesine bağlı geçici bozulma bu dönemde ortaya çıkar. Bol sıvı alımı önerilir. Kan tetkikleri işlemden sonraki ilk hafta, birinci ay ve üçüncü ayda yinelenir; sonrasında izlem sıklığı böbrek değerlerinin seyrine göre belirlenir. Böbreğe zarar verebilecek ağrı kesicilerden ve ilaçlardan kaçınılır; her yeni ilaç hekime sorulur.

Yaşam Düzeni

  • Tuz tüketimi belirgin biçimde azaltılır; hazır ve işlenmiş gıdalar sınırlanır.
  • Sigara mutlaka bırakılır.
  • Kan yağlarını düşüren tedavi ve pıhtı önleyici ilaçlar sürdürülür.
  • Kan şekeri denetim altında tutulur.
  • Kilo denetimi sağlanır ve düzenli yürüyüş yapılır.
  • Sıvı tüketimi hekimin belirttiği ölçüde ayarlanır.
  • Bitkisel ürünler ve takviyeler hekime danışılmadan kullanılmaz.

Kontroller

İlk kontrol genellikle bir hafta içinde yapılır; giriş yeri, tansiyon kayıtları ve böbrek değerleri değerlendirilir. Sonraki kontroller birinci ay, üçüncü ay, altıncı ay ve birinci yılda planlanır. Her kontrolde böbrek damarı doppler ultrasonu ile stent içindeki akım hızı ölçülür; hızın artması yeniden daralmayı düşündürür. Böbrek boyutları ölçülerek küçülme olup olmadığına bakılır. Tansiyon kayıtları ve kan tetkikleri birlikte değerlendirilir.

Beklenmeden Başvurulması Gereken Durumlar

  • İdrar miktarında belirgin azalma ya da idrar çıkışının kesilmesi
  • Tansiyonun aniden çok yükselmesi ya da çok düşmesi
  • Nefes darlığı ve yatarken artan tıkanma hissi
  • Belde ve yan tarafta şiddetli, artan ağrı
  • İdrarda kan görülmesi
  • Giriş yerinde durmayan kanama ya da hızla büyüyen, atan bir şişlik
  • Ateş, titreme ve giriş yerinde akıntı
  • Bacaklarda ve yüzde hızla artan şişlik

Tıbbi inceleme: · Yayımlanma: · Son güncelleme:

Sık sorulan sorular

Stent sonrası tansiyon ilaçları hemen bırakılır mı?
Hayır, hemen bırakılmaz; bu tehlikelidir. Tansiyon, işlemden sonra günler ve haftalar içinde aşamalı olarak düşer; ilaçlar bu düşüşe göre, hekim tarafından birer birer ve kademeli olarak azaltılır. Bir bölüm kişide ilaç sayısı azalır, bir bölümünde dozlar düşürülür, az sayıda kişide ilaçlar tümüyle bırakılabilir. Bu süreçte evde düzenli tansiyon ölçümü yapmanız ve değerleri kaydetmeniz gerekir; ilaç kararı bu kayıtlara göre verilir. İlacınızı kendi başınıza bırakmanız, tansiyonun aniden yükselmesine ve kalp ile beyin damarları açısından risk oluşmasına yol açabilir.
İşlem sonrası idrar miktarındaki değişiklik nasıl izlenir?
İdrar miktarı, böbreğin işlemden nasıl etkilendiğini gösteren en basit ve değerli ölçüttür. İşlemden sonraki ilk gün hastanede idrar çıkışı düzenli olarak ölçülür. Evde ise günlük idrar miktarının belirgin biçimde azalması, gece idrara kalkma sayısının değişmesi ve idrar renginin koyulaşması not edilir. İdrar miktarındaki azalmaya bacaklarda ve yüzde şişlik, nefes darlığı ve kilo artışı eşlik ediyorsa bu önemlidir. Bu nedenle ilk günlerde her gün aynı saatte tartılmanız önerilebilir. İdrar çıkışında belirgin azalma olduğunda beklenmeden başvurulmalıdır.
Böbrek değerleri işlemden sonra hangi aralıkla kontrol edilir?
Böbrek değerleri, işlemden sonraki ilk gün hastanedeyken ölçülür; boya maddesine bağlı geçici bozulma genellikle bu dönemde ortaya çıkar. Ardından ilk hafta içinde tekrarlanır. Sonraki ölçümler birinci ay, üçüncü ay ve altıncı ayda yapılır; birinci yıldan sonra izlem sıklığı değerlerin seyrine göre belirlenir. Değerler bozulma eğilimi gösteriyorsa aralık kısaltılır. Bu ölçümlerde kandaki atık madde düzeyleri, süzme hızı ve idrar tahlili birlikte değerlendirilir. Aynı laboratuvarda ölçüm yaptırmanız, değerlerin karşılaştırılmasını kolaylaştırır. Sonuçlarınızı bir dosyada saklamanız izlemi kolaylaştırır.
Kullanılan boyalı maddeden böbreği korumak için neler yapılır?
Birkaç önlem birlikte uygulanır. İşlemden önce ve sonra damardan sıvı verilerek böbrekler yıkanır; bu, önlemlerin temelidir. Boya miktarı olabildiğince az tutulur ve gerektiğinde seyreltilerek kullanılır. Boya gereksinimini azaltmak için damar içi ultrason ya da karbondioksit ile görüntüleme kullanılabilir. Böbreğe zarar verebilecek ilaçlar ve bazı şeker hastalığı ilaçları işlemden belirli bir süre önce kesilir. İşlem olabildiğince kısa tutulur; çok geniş girişimler gerekiyorsa seanslara bölünür. İşlemden sonra bol su içilmesi istenir ve böbrek değerleri ile idrar miktarı yakından izlenir.
Bu işlemden sonra tuz tüketimi neden gözden geçirilir?
Çünkü böbrek damarındaki darlık, vücutta tuz ve su tutulmasına yol açan bir hormon zincirini harekete geçirir. Bu nedenle bu kişilerde alınan tuz, tansiyonu olağandan daha çok yükseltir ve bacaklarda, akciğerlerde sıvı birikmesine katkıda bulunur. Stent takıldıktan sonra bu zincir zayıflar; ancak tuz duyarlılığı tümüyle ortadan kalkmaz. Tuzun azaltılması, tansiyon ilaçlarının etkisini artırır ve ilaç sayısının azaltılmasını kolaylaştırır. Sofra tuzunun yanı sıra hazır çorbalar, turşu, salamura, şarküteri ürünleri, hazır soslar ve paketli atıştırmalıklar başlıca tuz kaynaklarıdır ve sınırlanmalıdır.
Tek böbreği olan kişide işlem planı nasıl değişir?
Tek böbreği bulunan kişide işlem çok daha dikkatli planlanır; çünkü o böbrek kaybedilirse diyaliz kaçınılmaz olur. Öncelikle darlığın gerçekten akımı engellediği, basınç ölçümleriyle kesinleştirilir. Boya maddesi miktarı olabildiğince az tutulur, işlemden önce ve sonra sıvı verilir ve gerektiğinde boya kullanmayan görüntüleme yöntemleri tercih edilir. Plaktan kopan parçaların böbreğe gitmemesi için koruma düzeneği kullanılması daha sık gündeme gelir. İşlem, bu konuda deneyimli bir ekip tarafından yapılmalıdır. İşlem sonrası izlem daha sık ve daha yakın yürütülür; böbrek değerleri ve idrar çıkışı titizlikle takip edilir.
Stent sonrası evde tansiyon ölçümleri nasıl kaydedilmelidir?
Tansiyon günde en az iki kez, sabah ilaç almadan önce ve akşam ölçülmelidir. Ölçümden önce beş dakika oturarak dinlenilir; sırt desteklenir, ayaklar yere basar, bacak bacak üstüne atılmaz ve kol kalp düzeyinde desteklenir. Ölçümden yarım saat önce çay, kahve ve sigara alınmaz. Uygun ölçüde kolluk kullanılır. İki ölçüm arasında bir iki dakika beklenerek ölçüm yinelenir. Değerler tarih, saat, büyük ve küçük tansiyon ile nabız olarak bir deftere ya da telefona kaydedilir. Bu kayıtlar kontrole getirilir; ilaç düzeni bu kayıtlara göre ayarlanır.
Bu tedaviden sonra ağrı kesici kullanımında neden dikkatli olunur?
Çünkü yaygın kullanılan ağrı kesicilerin bir bölümü, böbreğe giden küçük damarları daraltarak böbreğin süzme işlevini azaltır. Böbrek işlevleri zaten sınırda olan ve damarında darlık bulunan kişilerde bu etki belirgin bir bozulmaya yol açabilir. Bu nedenle ağrı kesici seçimi hekime danışılarak yapılmalı, eczaneden kendi başınıza ilaç alınmamalıdır. Aynı dikkat, bazı mide ilaçları, bitkisel ürünler ve takviyeler için de geçerlidir. Ağrı sürekliyse nedeni araştırılmalı; ağrı kesiciyle uzun süre idare edilmemelidir. Kullandığınız tüm ilaçları bir liste halinde hekiminize göstermeniz doğru bir yaklaşımdır.
İki böbrek damarında da darlık varsa süreç nasıl planlanır?
İki taraflı darlık, tek taraflıya göre daha ağır bir tablodur; tansiyon daha dirençlidir ve böbrek işlevlerinin bozulma olasılığı yüksektir. Bu kişilerde girişim kararı daha sık verilir. Bununla birlikte iki damar genellikle aynı seansta ele alınmaz; işlemler birkaç hafta arayla planlanır. Bunun nedeni, kullanılan boya maddesi miktarının iki kat artması ve böbreklerin bu yükü kaldıramama olasılığıdır. Ayrıca bir tarafta sorun gelişirse diğer böbrek güvence oluşturur. Önce daha ileri darlığı bulunan ve daha büyük olan böbreğin damarı açılır; sonuç değerlendirildikten sonra ikinci işlem planlanır.
Stent sonrası günlük sıvı tüketimi nasıl ayarlanır?
Sıvı tüketimi kişiye göre belirlenir ve genel bir miktar verilemez. İşlemden sonraki ilk günlerde, boya maddesinin böbreklerden atılmasına yardım etmek için bol su içilmesi istenir. Sonraki dönemde miktar; böbrek işlevlerine, kalp durumuna, idrar çıkışına ve bacaklarda şişlik olup olmadığına göre ayarlanır. Böbrek işlevleri ileri derecede bozuk olanlarda ve kalp yetmezliği bulunanlarda sıvı kısıtlaması gerekebilir; bu kişilerde aşırı su içmek zararlıdır. Günlük tartı takibi, sıvı dengesini izlemenin basit bir yoludur. Ani kilo artışı, bacaklarda şişlik ve nefes darlığı bildirilmelidir.
Böbrek stenti takılan kişide diyaliz ihtimali nasıl değerlendirilir?
Diyaliz olasılığı, işlemden önce böbreğin ne durumda olduğuna bağlıdır. Böbrek henüz küçülmemiş, dokusu korunmuş ve işlev kaybı yeni başlamışsa, darlığın giderilmesi bu gidişi durdurabilir ve diyaliz gereksinimini geciktirebilir. Buna karşılık böbrek uzun süredir az kan aldığı için belirgin biçimde küçülmüş ve dokusu yıpranmışsa, damar açılsa bile işlev geri dönmez; bu kişilerde diyaliz süreci kendi seyrini izler. Bu nedenle işlem kararı verilirken böbreğin boyutu ve dokusunun durumu değerlendirilir. İşlemden sonra böbrek değerlerinin düzenli izlenmesi, diyaliz planlamasının zamanında yapılmasını sağlar.
İşlemden sonra bel ağrısı olursa ne düşünülür?
İşlemden sonraki ilk günlerde belde hafif bir rahatsızlık, balon şişirilmesine ve damarın gerilmesine bağlı olabilir; bu genellikle kısa sürer. Buna karşılık şiddetli, artan ve dinlenmekle geçmeyen bel ya da yan ağrısı birkaç önemli durumu düşündürür: böbreğe giden bir dalın tıkanması ve o bölgede doku beslenmesinin bozulması, damar duvarında yırtık ya da böbrek çevresine kanama. İdrarda kan görülmesi, ateş ve tansiyon düşüklüğü bu tabloya eşlik edebilir. Bu nedenle işlem sonrası ortaya çıkan şiddetli bel ağrısı beklenmeden değerlendirilmelidir; görüntüleme ile neden araştırılır.
Bu tedaviden sonra kontrol görüntülemesi hangi yöntemle yapılır?
Kontrol görüntülemesinde ilk yöntem böbrek damarı doppler ultrasonudur; ışın içermez, boya maddesi gerektirmez ve tekrarlanabilir. Bu incelemede stent içindeki akım hızı ölçülür; hızın belirgin biçimde artması yeniden daralmayı düşündürür. Aynı incelemede böbreğin boyutu ölçülür ve küçülme olup olmadığına bakılır. Bağırsak gazı nedeniyle görüntü yetersiz kalırsa ya da bulgular kuşkuluysa, böbrek işlevleri elverdiği ölçüde tomografi ya da manyetik rezonans ile damar filmi çekilir. Böbrek işlevleri ileri derecede bozuksa boya kullanmayan yöntemler tercih edilir. Kesin değerlendirme gerekirse kateterle damar filmi yapılır.
Şeker hastalığı olanlarda işlem öncesinde ilaçlarda hangi düzenleme gerekir?
Şeker hastalığı olanlarda iki düzenleme gerekir. Birincisi, işlem öncesinde uygulanan açlık nedeniyle kan şekerinin düşmemesi için o sabah alınacak ilaç ve insülin dozları yeniden ayarlanır; kan şekeri işlem günü düzenli olarak ölçülür. İkincisi, bazı şeker ilaçları damar içine verilen boya maddesiyle birlikte kullanıldığında böbrekleri zorlayabilir ve kanda asit birikmesine yol açabilir; bu ilaçların işlemden belirli bir süre önce bırakılması ve işlemden sonra böbrek değerleri normal bulunduğunda yeniden başlanması istenir. Bu düzenlemeler, ilacı yazan hekim ile işlemi yapacak hekim tarafından birlikte yapılır.
Stent sonrası yaşam düzeninde hangi alışkanlıklar öne çıkar?
Öne çıkan alışkanlıklar şunlardır: tuzun belirgin biçimde azaltılması, sigaranın mutlaka bırakılması, kan yağlarını düşüren tedavi ve pıhtı önleyici ilaçların aksatılmadan kullanılması, kan şekerinin denetim altında tutulması ve düzenli tansiyon ölçümü yapılması. Beslenmede sebze, meyve, tam tahıl ve baklagiller artırılır; işlenmiş etler, hazır gıdalar ve şekerli içecekler azaltılır. Kilo denetimi sağlanır. Haftanın çoğu günü tempolu yürüyüş önerilir. Böbreğe zarar verebilecek ağrı kesicilerden ve hekime danışılmadan kullanılan bitkisel ürünlerden kaçınılır. Kontrol randevuları ve kan tetkikleri aksatılmaz; izlem bu hastalıkta tedavinin bir parçasıdır.

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. NHLBI (NIH) — Coronary Heart Disease
  2. MedlinePlus — Coronary Artery Disease
  3. PubMed — Coronary artery bypass grafting
  4. StatPearls (NCBI Bookshelf) — Coronary Artery Disease